Του Γιώργη Ελ. Αεράκη*

Κάθε προσεκτικός παρατηρητής του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης έχει αντιληφθεί προ πολλού, πριν ακόμη αρχίσει να γίνεται λόγος για αυτήν, ότι ο “πολιτισμός”, αποτελεί στα χέρια των κρατών ένα επιπλέον ισχυρότατο όπλο. Το όπλο που ολοκληρώνει την επιρροή που μπορεί να ασκήσουν στον περίγυρό τους, στα “αδελφά κράτη” ή και στον πλανήτη ολόκληρο. Η χρήση του όπλου αυτού, πέρα από την ποιότητα του ίδιου του πολιτιστικού προϊόντος, απαιτεί διπλωματία, οργάνωση και ενισχυμένα κονδύλια.

Η σύγχρονη τεχνολογική ανάπτυξη (κυρίως μέσω της δορυφορικής τηλεόρασης και του διαδικτύου) έχει προσδώσει στην προώθηση του πολιτιστικού αγαθού χαρακτήρα υπερόπλου. Πολλοί λένε ότι είναι ένας σύγχρονος “Δούρειος Ίππος”. Άλλοι μάλιστα μελετητές θεωρούν ότι αποτελεί μια μορφή ιμπεριαλισμού που με τη σειρά του οδηγεί σε συγκρούσεις και όχι μόνο πολιτισμών.

Η πολιτιστική διπλωματία συνεπώς είναι απαραίτητη για να αμβλύνει τις όποιες επιθετικές εκφάνσεις μπορεί να λάβει η διαφήμιση του πολιτισμού ενός κράτους και η “εξαγωγή” του, ως μέσου εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής επιρροής, ανάπτυξης διεθνών σχέσεων, οικονομικής επέκτασης και προβολής. Με την πολιτιστική διπλωματία ανταλλάσσονται εκείνες οι απαραίτητες πληροφορίες για τις αξίες, τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα των λαών, αλλά και την πρόοδό τους. Κοντολογίς για την παλιά και τη νέα πολιτιστική τους ταυτότητα. Έτσι, ανοίγει ο δρόμος για αμοιβαία κατανόηση, συνεργασία και ανταλλαγές. Για την ειρήνη και τη συναδέλφωση μέσα από τις διαφορές. Εξάλλου, είναι πάντα επίκαιρη η θρυλούμενη ρήση του Ζαν Μονέ: “αν ξαναοικοδομούσα την Ευρωπαϊκή Ένωση θα άρχιζα από τον πολιτισμό”.

• Ο Γιώργος Ε. Αεράκης εργάζεται στο Γραφείο Ενημέρωσης στην Ελλάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου www.europarl.europa.eu και είναι πρόεδρος του Παγκοσμίου Συμβουλίου Κρητών ([email protected])