13 Αυγούστου 1944. Ώρα 6 το πρωί, και οι Γερμανοί με μια κυκλωτική κίνηση ξεκινούν την επιχείρηση “Βροντή” για την ισοπέδωση των Ανωγείων. “Η τοποθεσία Ανώγεια περικυκλώνεται από 4 πλευρές σε ομόκεντρη επίθεση και έως ότου ολοκληρωθεί η δράση περιφρουρείται  εξωτερικά από τον εχθρό επαρκώς…” αναφέρει σε μια αποστροφή του,  το έγγραφο τριών σελίδων του γερμανικού συντάγματος πεζικού 733 που βρέθηκε σε γερμανικό ημερολόγιο και παραδόθηκε από τον ιστορικό ερευνητή Βύρωνα Τεζαψίδη στον π.Αντιδήμαρχο Βασίλη Σμπώκο και κατ’επέκτασιν σε όλους τους  Ανωγειανούς.

Η “Βροντή” συντάραξε τα θεμέλια των Ανωγείων, δεν άφησε πέτρα πάνω στην πέτρα, αλλά δεν έκαμψε το φρόνημα των αδούλωτων κατοίκων του, που συνέχισαν τους αγώνες μέχρι την απελευθέρωση από τους Ναζί, αλλά και στη συνέχεια στην πλήρη ανοικοδόμηση του χωριού, στο οποίο με περηφάνια πατάμε οι νεότερες γενιές.

Σας θυμίζουμε το ιστορικό αυτό έγγραφο για το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων, που παρουσίασε η ΑΝΩΓΗ το 2020. Αναλύει όλο το επιχειρησιακό σχέδιο της επιχείρησης “Βροντή” τις μονάδες του γερμανικού στρατού που πήραν μέρος καθώς και τα οχήματα, τα όπλα και το σχέδιο που ακολουθήθηκε ώστε απερίσπαστοι οι Ναζί να καταστρέφουν το χωριό επί σχεδόν 22 ημέρες (σ.σ το Ολοκαύτωμα ολοκληρώθηκε αρχές Σεπτεμβρίου 1944). Παράλληλα αναφέρονται όλα τα σχέδια των Ναζί που οδήγησαν στην προσφυγιά περισσότερα από 2.000 γυναικόπαιδα, καθώς και τις αρπαγές των ζώων και κάθε πολύτιμου αντικειμένου κάθε σπιτιού, πριν το ανατινάξουν. Ληστείες, καταστροφές και δολοφονίες γερόντων και ανάπηρων κάτω από τα ερείπια των σπιτιών τους, ήταν μερικά από τα έργα των βαρβάρων κατακτητών.

Διαβάστε σε μετάφραση από τα Γερμανικά τις 3 σελίδες του Γερμανικού ημερολογίου και του 733 συντάγματος πεζικού για την επιχείρηση “Βροντή” που σήμανε την έναρξη για το  Ολοκαύτωμα των Ανωγείων και την ολοκληρωτική ισοπέδωση του χωριού μας στις 13 Αυγούστου 1944.

Μετάφραση από την Γερμανική γλώσσα από τον δικηγόρο Γεώργιο Χριστόδουλου Σμπώκο.

Σε 14 λέξεις υπάρχει αστερίσκος (*) με την υποσημείωση να γίνεται στο τέλος του κειμένου.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 3 ΣΕΛΙΔΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ 733 ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΕΖΙΚΟΥ:

Διαβάστε την συνέχεια... »

Στα Ανώγεια βρέθηκε την Κυριακή η Ένωση Ποντίων Σουρμένων, προσκεκλημένη από τον Πολιτιστικό σύλλογο Ανωγείων, όπου μαζί πήραν μέρος σε μια όμορφη εκδήλωση με πολύ κόσμο στο θέατρο “Νίκος Ξυλούρης”. Ομιλία στο θέατρο για να υποδεχθεί τους Πόντιους φίλους έκανε ο π. Ανδρέας Κεφαλογιάννης αναφέροντας τα παρακάτω:

Διαβάστε την συνέχεια... »

Όπως αναφέρει ο Δήμος Ανωγείων:

“Στην εκστρατεία του Δήμου Ανωγείων, η οποία ολοκληρώθηκε πριν από λίγο, χειριστήκαμε συνολικά 90 ζώα: 77 σκύλους και 13 γάτες.
Εμφυτεύτηκαν συνολικά 88 μικροτσίπ, πραγματοποιήθηκαν 31 στειρώσεις και συλλέχθηκαν 56 δείγματα DNA.
Τα ζώα προέρχονταν από 46 κτηνοτρόφους, ενώ 15 ζώα ανήκαν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και 12 ζώα ταυτοποιήθηκαν στα αρχεία του Δήμου.’

Παρουσία του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ στις 13 Αυγούστου στο Αρμί, οι εκδηλώσεις για την επέτειο του Ολοκαυτώματος!

Mαχητικά F16 της πολεμικής μας αεροπορίας θα πετάξουν πάνω από το Αρμί για να τιμήσουν τους νεκρούς του Ολοκαυτώματος και συνολικά όλους όσοι θυσιάστηκαν για την ελευθερία.

Ο Δήμος Ανωγείων ανακοινώνει ότι την Τετάρτη 13 Αυγούστου 2025 θα πραγματοποιηθούν οι επετειακές εκδηλώσεις μνήμης για τη συμπλήρωση 81 χρόνων από το Τρίτο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων, την πιο σκληρή και βίαιη καταστροφή που υπέστη ο τόπος στις 13 Αυγούστου 1944 από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής.

Στις φετινές εκδηλώσεις θα παραστούν ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Επικρατείας, κ. Κωνσταντίνος Χατζηδάκης, και ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης .

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:

11:00 π.μ.  Στον Ι.Ν Αγ.Ιωάννη

Άφιξη επισήμων  – Δοξολογία

Στο χώρο του Ηρώου, πλατεία «Αρμί»

Επιμνημόσυνη δέηση

Χοροστατούντος του Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, κ.κ. Προδρόμου

Ομιλία: «Ανώγεια: ο τόπος που δεν έσβησε ποτέ»

Από την κα. Κατερίνα Σπιθούρη, Εκπαιδευτικό Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Κατάθεση στεφάνων

 Ενός λεπτού σιγή

Ανάκρουση Εθνικού Ύμνου

«Ω, Παναγιά μου Ανωγειανή»

Απόσπασμα από το τραγούδι της Ειρήνης Αναγνωστάκη, από το Λυκούργο Πασπαράκη

Λήξη τελετής

Οι εκδηλώσεις έχουν ως σκοπό να υπενθυμίσουν την ιστορική ευθύνη όλων μας: να μην ξεχάσουμε τις θυσίες του παρελθόντος και να πορευτούμε με αξιοπρέπεια, ενότητα και αλήθεια προς το μέλλον.

Ο Δήμαρχος Ανωγείων, κ. Σωκράτης Κεφαλογιάννης, δήλωσε:

«Τα Ανώγεια δεν είναι απλώς ένας τόπος με βαρύ ιστορικό φορτίο. Είναι ένας τόπος που μετουσίωσε τον πόνο σε πολιτισμό, την καταστροφή σε δημιουργία, και τη μνήμη σε ευθύνη. Η 13η Αυγούστου είναι ημέρα καθαρής μνήμης και εθνικής αυτογνωσίας.»

Ο Δήμος Ανωγείων προσκαλεί όλους τους πολίτες, τους απογόνους των θυμάτων, τους φορείς και τους επισκέπτες να παραστούν και να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις μνήμης και τιμής.

Γιατί η Μνήμη είναι Ζωντανή όταν Την Τιμάμε.

Ο Δήμος Ανωγείων

Ω! Παναγιά μου Ανωγειανή που ‘σουν αυτή την ώρα..

Όντεν εβάναν τη φωθιά στα ξακουσμένα Ανώγεια…

Ήταν Κυριακή πρωί, ένα ζεστό πρωινό, στις 13 Αυγούστου του 1944 την ώρα που οι εκκλησίες λειτουργούσαν, όταν 7.000 Γερμανοί στρατιώτες με την ενίσχυση πυροβολικού και αεροπορίας και κατευθυνόμενοι από 4 σημεία, κυκλώνουν τα Ανώγεια.81 χρόνια πέρασαν, αλλά αυτή η ημέρα προκαλούσε και θα συνεχίσει να προκαλεί έναν αρχικό κόμπο στο στομάχι του κάθε Ανωγειανού όπου γης. Μια επέτειος που θα τιμάται αιώνια στον ιερό αυτό τόπο. Ο αρχικός κόμπος σύντομα μετατρέπεται σε φούσκωμα στο στήθος, ένα φούσκωμα περηφάνιας για την καταγωγή και τους προγόνους μας, που θυσίασαν τα πάντα για την Ελευθερία, αντιτάχθηκαν σθεναρά σε κάθε μορφή φασισμού και ναζισμού  και πότισαν το βωμό της με αίμα, δάκρυα, ξεριζωμό, προσφυγιά και αποκαΐδια, τα οποία όμως η μαχητική τους ψυχή γρήγορα μετέτρεψε σε αναγέννηση, στο στήσιμο ξανά του χωριού, στην επιστροφή του χαμόγελου και της ελπίδας, στα Ανώγεια που γνωρίζουμε σήμερα. Αυτό είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα  των Ανωγειανών που επέστρεφαν πάντα στον τόπο τους μετά τα τρία Ολοκαυτώματα της Ιστορίας τους, δυο από τους Τούρκους και ένα από τους Γερμανούς και μετέτρεπαν ακούραστοι και πείσμωνες την στάχτη σε λάσπη και πέτρα, τον θρήνο σε τραγούδι ελεύθερο.

Την Ιστορία του χωριού θα πω με λίγα λόγια..

Ότι το κάψαν τρεις φορές και πάλι είναι Ανώγεια..(Αριστείδης Χαιρέτης)

Οι Γερμανοί κατακτητές, λίγους μήνες πριν την οριστική τους αποχώρηση από την Κρήτη και την Ελλάδα, μια ανάσα πριν την οριστική κατάρρευση του Τρίτου Ράιχ, που σκόρπισε τον θάνατο και τον όλεθρο σε ολόκληρη την Ευρώπη, θα θελήσουν να εκδικηθούν τα σημαντικότερα κέντρα αντίστασης του νησιού, μια τελευταία αναλαμπή μίσους και απανθρωπιάς, στοιχεία που αποτελούσαν το κύριο γνώρισμα των ναζί κατακτητών. Ένα από αυτά τα κέντρα αναμφισβήτητα υπήρξαν τα Ανώγεια. Δεν είχε περάσει ούτε μια εβδομάδα, από τις τελευταίες “δράσεις” των Ανωγειανών ανταρτών, της Μάχης στο Σφακάκι στις 7 Αυγούστου και του Σαμποτάζ της Δαμάστας στις 8 του μήνα, που εξευτέλισαν την υποτιθέμενη ανίκητη γερμανική μηχανή, και ο Γερμανός Διοικητής Κρήτης Χ.Μίλλερ συντάσσει τη διαταγή της ισοπέδωσης των Ανωγείων, στην μάταιη προσπάθεια τους να υποτάξουν το ηθικό των ανταρτών των Ανωγείων.

Βγήκαν στ’Ανώγεια Γερμανοί, χιλιάδες και χαλούν τα.

Καιν’ και κουρσεύουν το χωριό, το διαλεχτό της Κρήτης.

Κλαίνε τριγύρω τα βουνά, κλαίει κι ο Ψηλορείτης,

Διαβάστε την συνέχεια... »

Με επιτυχία, τιμήθηκε και φέτος η επέτειος της Μάχης στο Σφακάκι, κατά την οποία, στις 7 Αυγούστου 1944 ο ΕΛΑΣ Ανωγείων, απελευθέρωσε 98 γυναικόπαιδα  και εξουδετέρωσε πλήρως το γερμανικό απόσπασμα , συλλαμβάνοντας και το  διαβόητο γερμανό λοχία “Σήφη”. Οι δυνάμεις των ανταρτών , όπως και οι άμαχοι δεν είχαν καμία απώλεια ή τραυματισμό.

Η εκδήλωση διοργανώθηκε από την ΚΟ Ανωγείων του ΚΚΕ και το Παράρτημα Ρεθύμνου της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ. Παραβρέθηκαν πολυμελής αντιπροσωπεία της ΤΕ Ρεθύμνου του ΚΚΕ με επικεφαλής τον γραμματέα, Αγγελογιαννάκη Βαγγέλη, οι δημοτικοί σύμβουλοι Ρεθύμνου Μανουσογιάννης Μανούσος και Αγ. Bασιλείου Θανάσης Χαριτάκις, ο περιφερειακός σύμβουλος Αλέκος Μαρινάκης.  Ξεκίνησε με κατάθεση στεφάνων στο μνημείο που έχει στηθεί  στην θέση της μάχης (https://mnimia.kke.gr/monuments/Mnimeio-gia-ti-Maxi-sti-thesi-Sfakaki/), όπου διαβάστηκε το ιστορικό της μάχης από τον δημοτικό σύμβουλο της Λαϊκής Συσπείρωσης, Ρούλιο Αντώνη και χαιρέτισε ο δήμαρχος Ανωγείων, Σωκράτης Κεφαλογιάννης.

Αργότερα, στην Πλατεία Αρμί στα Ανώγεια, η εκδήλωση άνοιξε με τον δημοτικό σύμβουλο Ανωγείων, Μπάμπη Σταυρακάκη να καλωσορίζει τους παρευρισκόμενους και με χαιρετισμό της προεδρου του παραρτήματος Ρεθύμνου της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, Ελένης Δραμιτινού ενώ κεντρική ομιλία έγινε από τον Γιώργο Μαργαρίτη, καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας. Στην ομιλία του, ο καθηγητής συνέδεσε τα ιστορικά συμπεράσματα της χρονικής περιόδου του Β Παγκόσμιου Πολέμου με την σημερινή κατάσταση, κατήγγειλε την πολιτική εμπλοκής της Ελλάδας στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και πολέμους, στην γενοκτονία του Παλαιστινιακού λαού, και την συμμαχία με το κράτος – δολοφόνο του Ισραήλ. Μία μέρα μετά την μαύρη επέτειο της ρίψης ατομικών βομβών στην Χιροσίμα και το Ναγκασάκι (6/8) ο ομιλητής, ανέδειξε ότι, σήμερα οπως και τότε, ο ιμπεριαλισμός  δεν έχει κανένα όριο στα τα εγκλήματα που διαπράττει μπροστά στο μοίρασμα της Γής, ακόμα και στην χρήση πυρηνικών όπλων, συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει.,  Τέλος, στάθηκε στο παράδειγμα του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, τονίζοντας ότι μόνο οι λαοί μπορούν να σώσουν τους λαούς, με οργάνωση και πάλη, ενάντια σην πολιτική της αστικής τάξης και των κυβερνήσεων της που σε καιρό ειρήνης τους “ματώνει” από την ακρίβεια, τα χαμηλά εισοδήματα, τις ελλείψεις σε Υγεία, Παιδεία κλπ ενώ σε καιρό πολέμου τους ματώνει κυριολεκτικά.

 Η εκδήλωση έκλεισε με μουσικό αφιέρωμα από τους Λυκούργο Πασπαράκη, Σοφοκλή Καλλέργη και Βασίλη Φασουλά.