Archive for Αυγούστου 2023
08/08/2023
Του Γιώργου Καλογεράκη, ιστορικός, ερευνητής, δάσκαλος του Δημοτικού Σχολείου Καστελίου
Στις 8 Αυγούστου 1944, άνδρες του συμμαχικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής με επικεφαλής τον Στάνλεϋ Μος και αντάρτες της Ανεξάρτητης Ομάδος Ανωγείων υπό τις διαταγές του Νικολάου Σταυρακάκη ή Αεροπόρου, διενήργησαν το σαμποτάζ της Δαμάστας.
Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, ο αντάρτης της Α.Ο.Α. Μανόλης Σπιθούρης – Νταμπακομανόλης τραυματίστηκε στην κοιλιακή χώρα με εμπρηστικό βλήμα πυροβόλου όπλου.
Αφού επιδέθηκε πρόχειρα το σοβαρό του τραύμα, αφέθηκε στη σκιά ενός πρίνου για να πεθάνει. Κανείς δεν πίστευε ότι θα επιζήσει. Και ο Λοχαγός Μος πίστεψε ότι ο θάνατος για τον Νταμπακομανόλη ήταν ζήτημα ωρών.
Όταν επέστρεψαν μετά την επιχείρηση οι αντάρτες, με μοναδικό σκοπό να πάρουν το σώμα του και να το μεταφέρουν στα Ανώγεια, δεν πίστευαν στα μάτια τους.
Ο Νταμπακομανόλης ήταν ακόμη ζωντανός. Τον μετέφεραν στη σπηλιά «Αχυρόσπηλιος» (κοντά στο χωριό Αηδονοχώρι), όπου πέρασε τη νύχτα.
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Για δέκατη χρονιά, από το 2013, ο πάτερ Ανδρέας Κεφαλογιάννης τέλεσε μνημόσυνο στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Μεϊντάνι, για τους ανθρώπους που στις 7 Αυγούστου του 1944 πολέμησαν στη Μάχη στο Σφακάκι, απελευθερώνοντας 98 γυναικόπαιδα από τα χέρια των Φασιστών κατακτητών. Μια μάχη που έμεινε στην ιστορία ως μια από τις αρτιότερες επιχειρήσεις καθώς κανένας αντάρτης του ΕΛ.ΑΣ ή όμηρος των Ναζί δεν τραυματίστηκε, ούτε σκοτώθηκε στη διάρκεια της.
Για τα μηνύματα της μάχης και τον απόηχο της μέχρι και σήμερα, μίλησε στη συνέχεια στην ομιλία του ο πάτερ Ανδρέας αναφέροντας τα εξής:
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Η επιχείρηση των Ελλήνων και Ρώσων ανταρτών με επικεφαλής τον Εγγλέζο Ουίλιαμ Στάνλει Μος, έχει ολοκληρωθεί στη Δαμάστα, το σαμποτάζ πέτυχε και μένει η οπισθοχώρηση όλων ώστε να λήξει όσο γίνεται πιο αναίμακτα η σπουδαία αυτή Αντιστασιακή πράξη.
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Πέθανε σε ηλικία 75 ετών ο Ευστράτιος Ξυλούρης ή “Καντρής”. Η κηδεία του θα γίνει την Τρίτη 8 Αυγούστου στις 12 μ.μ από τον Ιερό Ναό Κωνσταντίνου και Ελένης στο χωριό Ρουκάνι. Η τελετή θα γίνει σύμφωνα με όλα τα μέτρα προστασίας.
Η ΑΝΩΓΗ απευθύνει θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα τον σκεπάσει.
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Το σαμποτάζ της Δαμάστας έγινε το πρωινό της 8ης Αυγούστου 1944 στον κεντρικό δρόμο Ηρακλείου-Ρεθύμνου στη θέση “Δαμαστός”. Σε αυτό συμμετείχαν οι 16 κάτωθι αγωνιστές αντάρτες:
-Επικεφαλής ο Ουίλιαμ Στάνλευ Μος
-Νικόλαος Σταυρακάκης ή Αεροπόρος (ΑΟΑ Ανωγείων)
-Ι.Κ.Σμπώκος ή Κωστακογιάννης (ΑΟΑ Ανωγείων)
-Ε.Β Σπιθούρης (ΑΟΑ Ανωγείων)
-Ε.Γ Κοντόκαλος (ΑΟΑ Ανωγείων)
-Κ.Β Κεφαλογιάννης ή Κουντόκωστας (ΑΟΑ Ανωγείων)
-Ελευθ.Ε.Σκουλάς (ΑΟΑ Ανωγείων)
-Ζαχαρίας Χαιρέτης (Αυγενική)
-Γεώργιος Τυράκης (Αμάρι)
-Γεώργιος Σμπώκος (Άγιος Θωμάς)
-Ανθυπολοχαγός Βάνυα (Ρώσος)
-Μιχαήλ Χολιακώφ (Ρώσος)
-Ιβάν Φαραφοκωφ (Ρώσος)
-Γιώργης Πετρώφ (Ρώσος)
-Πέτρος Σμακώφ (Ρώσος)
-Νικολάι Μπορισώφ (Ρώσος)
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Ο σεβασμός, ελάχιστος φόρος τιμής και μνήμης,
για Ήρωες Αθάνατους της εποχής εκείνης..
Ο λοχίας των SS Γιόζεφ Ολενχάουερ ήταν ένας ακραιφνής στρατιωτικός που δεν είχε κανένα σεβασμό στον πόλεμο σε άμαχο πληθυσμό και γυναικόπαιδα. Δεκάδες οι μαρτυρίες παλαιών Ανωγειανών που έλεγαν πως χτυπούσε τις πόρτες με το πόδι του, τρομοκρατούσε τον πληθυσμό, χτυπούσε γυναίκες, όχι μόνο στα Ανώγεια αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, καθώς η βάση του ήταν στο χωριό Δροσιά (Γενί Γκαβέ).Ο “Σήφης” όπως ήταν γνωστός θεωρούσε τον εαυτό του και το τρίτο Ράιχ άτρωτο και προχωρούσε σε ασυδοσίες. Αυτό ήταν το πρώτο του λάθος. Το δεύτερο ήταν η βίαιη συμπεριφορά στον άμαχο πληθυσμό των Ανωγείων. Και αυτό ήταν το δεύτερο του λάθος. Και τελευταίο.
Εκείνο το πρωινό της 7ης Αυγούστου του 1944, ο Ολενχάουερ εξοργισμένος από την στάση των Ανωγειανών να μην συμμετέχουν σε αγγαρείες του γερμανικού στρατού και θέλοντας να κάνει άλλη μια επίδειξη δύναμης και πυγμής, έφτασε στα Ανώγεια με 9 Γερμανούς και Ιταλούς στρατιώτες, έσπαγε πόρτες και με βρισιές και ξύλο συγκέντρωσε 98 γυναικόπαιδα για αγγαρεία αλλά το πιθανότερο σενάριο ήταν αυτοί οι άνθρωποι να έχαναν τη ζωή τους ή να μεταφέρονταν στη Γερμανία ως εργάτες.
Η απόφαση του ΕΛ.ΑΣ Ανωγείων ήταν ειλημμένη αρκετές ημέρες πριν, αλλά δεν είχε γίνει γνωστή αμέσως για να μην υπάρξουν διαρροές και αυτή η ενέργεια του Ολενχάουερ έφερε την επίθεση των ανταρτών στη θέση “Σφακάκι” καθώς η συμπεριφορά του δεν μπορούσε να γίνει πλέον αποδεκτή. Όπως είχε αναφέρει ο Μιχάλης Ρούλιος σε συνέντευξη του στον δημοσιογράφο της ΕΡΤ Γιάννη Φασουλά το 2006 καθώς ήταν αυτόπτης μάρτυρας της συγκέντρωσης της αγγαρείας:
“Και γυρίζει τα σπίθια και έπαιρνε ότι έβρηνε,μανάδες, γριές, μικιά κοπέλια.Και μονιάζει κοντά 100 γυναικόπαιδα και τα λάλιε με τη βέργα και τσι κοπάνιζε κιόλας. Κι όπου θέλα πέσει το βεργίδι. Την Κουρούπενα επήρε από την Αρκαλιά που επλύνανε τα ρούχα οι γυναίκες με τα μισοφόρια και τσι λάλιε και κατέβαινε..”Έτσι αποφασίστηκε η επίθεση ενώ όπως λέει ο Μιχάλης Ρούλιος “Οι δυο γερμανοί που λαλούσαν το πλήθος από πίσω προσπάθησαν να ξεφύγουν, αλλά και αυτούς τσι κυνηγήσαν και τσι σκοτώσανε. Άλλοι σκοτώθηκαν κι άλλοι πιάστηκαν αιχμάλωτοι…”
Αιχμάλωτος πιάστηκε βέβαια και ο Γιόζεφ Ολενχάουερ αλλά λίγες μέρες μετά εκτελέστηκε μαζί με τους υπόλοιπους στρατιώτες στον Ψηλορείτη. “Έκανε συνέχεια τον άντρα αλλά όταν τον επιάσανε είχε φυράξει ο μισός…” αναφέρει με νόημα ο Ρουλομιχάλης για τον “Σήφη”.
Η επιχείρηση των ανδρών του ΕΛ.ΑΣ Ανωγείων ήταν καίρια και αποφασιστική που αιφνιδίασε απόλυτα την συνοδεία του “Σήφη”. Θεωρείται από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις του Β’Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς όλοι οι Γερμανοί και Ιταλοί είτε σκοτώθηκαν είτε αιχμαλωτίστηκαν, ενώ από την άλλη πλευρά κανένας αντάρτης αλλά και κανείς από τα 98 γυναικόπαιδα δεν τραυματίστηκε.
Η Μάχη στο Σφακάκι αποτέλεσε φυσικά και ένα από τα πέντε “επειδή” του φρούραρχου Μίλλερ που οδήγησε στην απόφαση της ολοκληρωτικής ισοπέδωσης των Ανωγείων 1 εβδομάδα αργότερα:
“…Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρον της αγγλικής κατασκοπίας εν Κρήτη και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το φόνο του λοχία φρουράρχου Γενί-Γκαβέ και της υπ’ αυτόν φρουράς και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας, επειδή εις Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν οι αντάρται των διαφόρων ομάδων αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον στρατηγόν Φον Κράιπε χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διακομιδής τα Ανώγεια, διατάσσομεν την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος Ανωγειανού όστις ήθελεν ευρεθεί εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου.”
Χανιά 13-8-44 0 Στρατηγός Διοικητής Φρουρίου Κρήτης X. ΜΙΛΛΕΡ
Την δωδεκαμελή ομάδα του ΕΛ.ΑΣ Ανωγείων αποτελούσαν οι κάτωθι: Αρχηγός της ομάδας ήταν ο Εμμανουήλ Μανουράς (Σμαιλομανώλης) Μαζί του πολέμησαν: Εμμανουήλ Νταγιαντάς (Λαμπρινομανώλης) Ιωάννης Πασπαράκης (Γιαννιός της Χρόναινας) Ελευθέριος Αεράκης (Νταρολευτέρης) Χαράλαμπος Φρυσάλης (Φρυσαλοχαραλάμπης) Μανώλης Νταγιαντάς (Νταγιαντομανώλης) Γεώργιος Μανουράς (Γύπαρης) Πέτρος Πασπαράκης (Θοδωροπέτρος) Γεώργιος Ξημέρης (Ξημερογιώργης) Κωνσταντίνος Καφατσής, Γεώργιος Νταγιαντάς (Περβολιός) Δημοσθένης Πασπαράκης
Ενώ έμμεσο ουσιαστικό και καθοριστικό ρόλο έπαιξαν η Ειρήνη Μανουρά (Ζωνογιάννενα), ο Κωνσταντίνος Πατραμάνης, ο Κωνσταντίνος Δραμουντάνης (Γιαγκόκωστας), ο Κωνσταντίνος Νταγιαντάς (Λαμπρινόκωστας).
ΑΘΑΝΑΤΟΙ!
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα