Λυραρολαουτιέρηδες, θα ‘χέτε μουσαφίρη,

στον άλλο κόσμο σήμερα τον Γιώργη Καλομοίρη..

——————————————————————

Δεν ήταν ώρα Γιωργαντό, ακόμη να μισέψεις,

μα ήταν γραφτό τη λύρα σου, να πας και αλλού να παίξεις..

—————————————————————–

Καλό ταξίδι Γιωργαντό, φίλους θα βρεις στον Άδη,

φεύγεις μα αφήνεις πίσω σου, σφραγίδα με σημάδι..

———————————————————————–

Εκειά θα βρεις και το Μανιά, αλλά και τον Κουμιώτη,

κι άλλους πολλούς, όμως με αυτούς επέρασες τη νιότη..

 (μαντινάδες:Μανόλης Κουμιώτης)

Με οδύνη και πάνδημη συμμετοχή, τα Ανώγεια αποχαιρέτησαν έναν από τους τελευταίους μεγάλους λυράρηδες μιας άλλης αγνής εποχής, τον Γιώργη Καλομοίρη ή Γιωργαντό,που “έφυγε” στα 88 του χρόνια και αναπαύεται πλέον για πάντα στο κοιμητήριο της Αγίας Παρασκευής, δίπλα στην σύντροφο της ζωής του Αριστέα. Με μαντινάδες τον συνόδεψαν στην τελευταία του κατοικία, αλλά και με τη συνοδεία τριών λυρών που έπαιζαν νέοι μουσικοί της Κρήτης, ως συμβολισμό στον παλαιό λυράρη που φεύγει αλλά αφήνει πίσω του τεράστια μουσική παρακαταθήκη στη νέα γενιά. “Καλοστραθιά μεγάλε Γιωργαντό, τεράστιε καλλιτέχνη και φίλε..” κατάφερε να ψελλίσει ο Ψαραντώνης στον δικό του μικρό αποχαιρετισμό από μικροφώνου στον Ιερό Ναό της Παναγίας στο Περαχώρι, όπου εψάλει η νεκρώσιμος ακολουθία το μεσημέρι της Παρασκευής.

Στον Ιερό Ναό της Παναγίας στο Περαχώρι βρέθηκε ο Δήμαρχος Ανωγείων Εμμανουήλ Καλλέργης και σύσσωμο το δημοτικό συμβούλιο, τα μέλη του Πολιτιστικού συλλόγου Ανωγείων, ο πρώην Αντιδήμαρχος Ηρακλείου Πέτρος Ινιωτάκης, ο πρόεδρος του Παγκρήτιου Συλλόγου Καλλιτεχνών Γαλάτειος Μοσχονάς και δεκάδες καλλιτέχνες της κρητικής μουσικής από ολόκληρο το Νησί. Μετά τη νεκρώσιμη λειτουργία η πομπή κατευθύνθηκε προς το δημοτικό κοιμητήριο Ανωγείων συνοδεία μουσικής από νέους καλλιτέχνες που τίμησαν τον σπουδαίο “Γιωργαντό” και τον αποχαιρέτησαν όπως και ο ίδιος θα ήθελε.

Συγκλονιστικές ήταν και οι στιγμές στο κοιμητήριο, λίγο πριν το χώμα σκεπάσει για πάντα τη γαλήνια μορφή του Γιώργη Καλομοίρη, όπου φίλοι και συγχωριανοί τον ξεπροβόδισαν με συγκινητικές μαντινάδες και δάκρυα στα μάτια. Ο Νικηφόρος Αεράκης (Πολιός), ο Λευτέρης Καλομοίρης (Ντεμέλος), ο Γιώργης Μπέρκης (Κατσούγκρης), ο Γιάννης Αεράκης (Πολογιάννης), ο Λευτέρης Μπέρκης και άλλοι είπαν συνοδεία λύρας τις μαντινάδες και ευχήθηκαν καλό ταξίδι στο μεγάλο δάσκαλο της Κρητικής Μουσικής.

Ο επικήδειος λόγος του Δημάρχου Ανωγείων Εμμανουήλ Καλλέργη

“O Δήμος Ανωγείων

Αποχαιρετά σήμερα ένα σημαίνων μέλος της κοινωνίας του.

Έναν άνθρωπο που με τη παρουσία και τη ζωή του, την αρχοντιά και την υπερηφάνεια του συνέβαλε στην εξύψωση της έννοιας του Ανωγειανού πολίτη.

Ένα καλλιτέχνη που ήταν από τους αρχιτέκτονες  του πολιτισμού και της λαικής μας παράδοσης.

Ο Γιώργης Καλομοίρης, ο Γιωργαντός, ανδρώθηκε στους πιο δύσκολους καιρούς για τα Ανώγεια.

Μαζί με τους άλλους μεγάλους της γενιάς του άνοιξε τα φτερά του κουβαλώντας  τις αξίες, το μεράκι, την ευαισθησία, το ταλέντο του, δημιούργησε, επιβλήθηκε, χάραξε δρόμους, πέτυχε.

Υπηρέτησε πάνω από 70 χρόνια τη μεγάλη Κρητική Παράδοση, τη Κρητική Μουσική. Πάντα μελωδικός και αξιοπρεπής έμαθε το Αστικό Ηράκλειο και την Αθήνα να γλεντά όμορφα και να εκφράζεται αισθαντικά σε χαρές και λύπες.

Το μεγαλύτερο όμως κατόρθωμα του ήταν ότι μετέδωσε στη  νέα γενιά, με τον καλύτερο τρόπο, αυτό που αγαπούσε πάντα. Την μουσική μας παράδοση. Με μέτρο και σοβαρότητα.

Ήταν ένας μεγάλος δάσκαλος.

Οι δημιουργίες του, η ζωή και το έργο του, οι διδαχές του η ευαισθησία και η ευγένεια του, η αρχοντική στάση του θα έχουν πάντα τη θέση τους στη Μουσική Ακαδημία του Δήμου μας και θα είναι από τα πιο σημαντικά μέρη του μεγάλου κάδρου της μουσικής μας παράδοσης και του πολιτισμού μας.

Σ’ευχαριστούμε Γιώργη Καλομοίρη γι’αυτό που μας πρόσφερες.

Με σεβασμό σε αποχαιρετά σήμερα όλη η κοινωνία των Ανωγείων.

Καλό Ταξίδι.”

 

Ο επικήδειος λόγος του Προέδρου του Παγκρήτιου Συλλόγου

Καλλιτεχνών Κρητικής Μουσικής, Γαλάτειου Μοσχονά

 “Αλήθεια, πόσο φτωχαίνει η παρέα μας από σήμερα, μα και πόσο πλούσια θα είναι πάντα από τη μουσική σου; Ο Γιώργος Καλομοίρης” Γιωργαντός”, ο δεύτερος κατά σειρά πρόεδρος του Παγκρήτιου Συλλόγου Καλλιτεχνών Κρητικής Μουσικής, που συν-δημιούργησε το όραμα αυτής της ομάδας στα πρώτα της βήματα, κρατά τη θέση του στη καρδιά μας, μα φεύγει από τα μάτια μας.

Μια ζωή ολόκληρη στις νότες της λύρας που τον γοήτευε, αλλά και τη γοήτευσε και όλη αυτή η μαεστρία και μαγεία έφτανε στα αυτιά τα δικά μας που μας ταξίδευε και μας δίδασκε. Ο σεβασμός σου στη λύρα ήταν ανυπέρβλητος και μεγαλειώδης. Έλεγες πως πρέπει να προσέχει κανείς, ακόμα και πως πιάνει τη λύρα και πως την αφήνει. Τίποτα δεν άφηνες στη τύχη. Απαιτούσες ο καλλιτέχνης που παίζει και ερμηνεύει να είναι άριστος. Γιατί άριστος ήσουν κι εσύ. Στο παίξιμο, στην ερμηνεία, στο φέρσιμο σου. Το ανάστημα σου ήταν το πρώτο μας μάθημα. Η συμπεριφορά σου το δεύτερο. Η Λύρα και το τραγούδι σου η μόνιμη σπουδή μας.

Έχω χρέος να πω, πως ο Γιώργος Καλομοίρης, ήταν, είναι και θα παραμείνει ένας μεγάλος δάσκαλος μας. Ο άνθρωπος που τίμησε, υιοθέτησε και συνέχισε τη μεγάλη μουσική μας παράδοση. Ο καλλιτέχνης πρότυπο για πολλές γενιές που πέρασαν και για άλλες ακόμα που θα έρθουν. Ο Λυράρης που δόξασε με τη δική του μοναδική τέχνη τη Λύρα. Ο ερμηνευτής που απέδωσε με αλήθεια, πάθος και δύναμη, στίχους και τραγούδια του τόπου μας. Δάσκαλε σου είμαστε ευγνώμονες. Δάσκαλε σε ευχαριστούμε.

Βρισκόμαστε σήμερα εδώ στα Ανώγεια, στη γη που γεννά καλλιτέχνες και που προσφέρει απλόχερα ένα σπουδαίο λαϊκό πολιτισμό που έχει περάσει τα σύνορα της Κρήτης. Εδώ που γεννήθηκε και έζησε ο Γιώργος Καλομοίρης, βάζοντας και εκείνος τη δική του μελωδική, προσωπική σφραγίδα για την εξέλιξη και τη συνέχεια όλων αυτών. Ήρθαμε σήμερα εδώ για να σε αποχαιρετήσουμε. Καλό σου ταξίδι Δάσκαλε. Ας είναι ελαφρύ το Ανωγειανό χώμα που θα σε σκεπάσει.”

Ο επικήδειος λόγος του Κώστα Ξυλούρη του Μανταλιώτη ή  “Μαντίκα”

 “Σήμερα αποχαιρετούμε ένα σπουδαίο καλλιτέχνη και Ανωγειανό τον Γεώργιο Καλομοίρη “Γιωργαντό” του Δρακοχαραλάμπη. Γεννημένος και μεγαλωμένος στην τραγικότερη περίοδο του προηγούμενου αιώνα, στη δεκαετία του ’30, κάνοντας τα πρώτα του εφηβικά βήματα στη λαίλαπα του φασισμού και του Ολοκαυτώματος. Με μόνο εφόδιο την καταγωγή  και την αστείρευτη παράδοση των Ανωγείων και μπολιασμένος με την άδολη αγάπη του για την μουσική, αναδεικνύεται σαν ένας από τους σπουδαιότερους μουσικούς της εποχής του. Πράγματι ο Καλομοίρης κατατάσσεται στους μεγάλους της κρητικής μουσικής. Ένας λυρικός τραγουδιστής, ένας σεμνός συνθέτης μεγάλων κρητικών επιτυχιών.Ένας λαϊκός γλεντιστής. Ένας γνήσιος Ανωγειανός.

Εμείς η Οικογένεια των Ξυλούρηδων είχαμε την τιμή να σου αφιερώσουμε τη βραδιά της οικογένειας μας στον Άγιο Φανούριο, όπου όλοι μαζί σου δείξαμε την αγάπη και την εκτίμηση μας και εσύ μας ανταπόδωσες  με ένα δάκρυ συγκίνησης. Σήμερα, σεμνά μπροστά στο φέρετρο σου, σου λέμε ένα μεγάλο ευχαριστώ για όλα όσα μας προσέφερες. Να είσαι σίγουρος ότι το έργο σου θα μας διασκεδάζει και θα αποτελέσει πολύ σπουδαία μαγιά για τους νέους που ακολουθούν τα χνάρια σου. Θερμά συλλυπητήρια στους δικούς σου και στην ευρύτερη οικογένεια των Καλομοίρηδων.»

Ο επικήδειος λόγος του Γιάννη Ε. Καλομοίρη

«Δεν ήταν ένας απλώς ένας από τους σπουδαίους λυράρηδες που έχει βγάλει η Κρήτη.
Η ποιότητα, η ποσότητα και η ιστορική συνέχεια του έργου του,
(1958-2018) 60 χρόνια συνεχούς δημιουργίας, τον κατατάσει αναμφίβολα στους μεγάλους, στους κορυφαίους λυράρηδες που ανέδειξε η Κρήτη.
Η εκτελεστική του δεινότητα, η συνθετική του μαεστρία και η μοναδική τεχνική του στο τραγούδι,
ήταν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.
Το πάθος του για την μετάδοση, την
εκμάθηση των μυστικών της λύρας στους νεότερους όπως και οι συμβουλές του σ’αυτούς, όχι μόνο ως προς πως θα παίζουν αλλά και πως πρέπει να φέρονται, ήταν αξιοθαύμαστα.
Το μεγάλο συνθετικό έργο που άφησε πίσω του από το 1958, με 50 μικρούς και 20 μεγάλους δίσκους ώς τα τέλη του ’90 και αρκετά έργα σε CDs αργότερα, με τραγούδια όπως τα συρτά: Εγινες μάγισσα για ‘μέ, Στην κάμερα σου εικόνισμα, Μ’άνοιξες στο κορμί πληγές, Σαν το σγουρό βασιλικό,  Με μιά σου λέξη κοπελιά, Χρώμα ν’αλλάξει ο ουρανός, Βαστάς νερό και σου ζητώ, Χριστέ και Παναγία μου, Μ’ αρέσει τα μεσάνυχτα ώρα που βγαίνει η πούλια,  Ο κόσμος σφάλει μιά φορά, Οταν ζητιάνο θα με δεις, οι  κοντυλιές που με μοναδικό τρόπο ερμήνευε: Ε θέ μου, Φωθιά να μπει στο σπίτι σας, Πρόβαλε στο παράθυρο, Γάγλες κα Μάγλες κοπελιά, Εμάθα ντο πως σ’ αγαπώ,  Η γειτόνισσα,  Απ’ όντα νε χωρίσαμε βιόλα μου μυρισμένη,   τα καλαματιανά: Διάλε το τσάκι τσάκι σου, Ηρθε στη βρύση το νερό, Δεν έχω μάνα ούτε πατέρα,  τα τραγούδια: Δίκοπο μαχαίρι, Πουλί θα γίνω και θα ‘ρθώ, Μελαχρινέ μου κρίνε, Τον έρωντα πρασές πρασές και άλλα πολλά, καθώς και οι χιλιάδες ανθρώπων που για δεκαετίες γλέντησαν με τη λύρα και το τραγούδι του, τον κατατάσουν στο Πάνθεον των κορυφαίων.
Υπήρξε πρωτοπόρος μαζί με τον Ψαρονίκο στη διείσδυση της κρητικής μουσικής στην πόλη του Ηρακλείου τη δεκαετία του ’50.
Από την αρχή του  20στού αιώνα μέχρι τον πόλεμο του 40, στις πόλεις των Χανίων και του Ρέθύμνου  η κρητική μουσική  μεγαλουργούσε με μεγάλα ομόματα της εποχής όπως ο Κουφιανός, ο Μαριάνος, ο Χάρχαλης, ο Ναύτης κ.α. στα Χανιά, ο Καρεκλάς, ο Πιπεράκης, ο Ροδινός, ο Μπαξεβάνης κι ο Φουσταλιέρης στο Ρέθυμνο.
Η πόλη του Ηρακλείου, για λόγους που δεν είναι του παρόντος να αναλυθούν, είχε μείνει μακριά από την παραδοσιακή μουσική της Κρήτης, έχοντας αστικού τύπου μουσική, ελληνική και ξένη.
Η λύρα μάλιστα  ήταν σχεδόν  άγνωστη.
Εκείνη την εποχή , τη δεκαετία του ’50 έρχεται λοιπόν ο Καλομοίρης με τον Ψαρονίκο να διεισδύσουν στην πόλη του Ηρακλείου και μετά από λίγα χρόνια το 61-62 με τη συμπαράσταση του ανωγειανού στοιχείου της πόλης, να αρχίσουν να παίζουν συστηματικά κρητικά στο πρώτο κέντρο της εποχής τον Ερωτόκριτο, στο οποίο κέντρο αργότερα άρχισαν την καριέρα τους κι άλλοι σπουδαίοι λυράρηδες.
Αυτό δεν είναι απλώς μιά σημαντική πρωτοπορία.
Είναι ιστορική στιγμή, όπου δυό ξυπόλητοι σχεδόν νέοι, ερχόμενοι από τα αποκαίδια ενός κατεστραμένου χωριού, φτάνουν σε μιά πόλη όπου η λύρα ήταν παντελώς άγνωστη και καταφέρνουν με το ταλέντο, με την προσωπικότητα και δύναμη των νειάτων, να φτάσουν εκεί που έφτασαν.
Θα μπορούσε να είναι σενάριο ταινίας, όλη αυτή η ιστορία.
Η πολύ μεγάλη αγάπη , ο σεβασμός και η εκτίμηση των συναδέλφων του, οι οποίοι σύσσωμοι τον αποχαιρετούν, φανερώνουν όχι μόνο τα καλλιτεχνικά αλλά και τα ψυχικά χαρίσματά του Καλομοίρη.
Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με αφορμή πτυχιακής εργασίας φοιτητή για τους λυράρηδες της Κρήτης, εξέδωσε ειδική έκδοση- βιβλίο προς τιμήν του, θεωρώντας τον κορυφαίο στην τεχνική της λύρας.
Τίμησε την  οικογένεια του,
η οποία κι αυτή τον τίμησε σε όλη την πορεία του, τα Ανώγεια  και την Κρήτη, όπου κι αν πήγε.
Ο Γιώργης Καλομοίρης έφυγε για να συναντήσει τους άλλους, ξέρετε ποιούς, στον κάτω κόσμο, μα τα τραγούδια του θα μείνουν στην ιστορία της Κρητικής μουσικής μαζί με των άλλων μεγάλων λυράρηδων γιατί ο χάρος δεν τα αφήνει να περάσουν την πόρτα του κάτω κόσμου, να ξεσηκώσουν τσ’ άντρες, να ξεμυαλίσουν κοπελιές και να πλανέψουν τα μωρά να κλαίνε για κανάκια, όπως έλεγε ο αξέχαστος φίλος του Γιωργαντό,  Κώστας Μουντάκης.
Καλό σου ταξίδι άρχοντα, δάσκαλε, Γιώργη Καλομοίρη.»

Το Ψήφισμα του Δήμου Ανωγείων

Ύστερα από την αναγγελία του θανάτου του Καλομοίρη Γεωργίου του Χαραλάμπους (Γιωργαντός), το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Ανωγείων συνήλθε σε έκτακτη συνεδρίαση  την 1η του μηνός Μαρτίου 2019 ημέρα Παρασκευή  και ώρα  10:00 το πρωί και αφού έλαβε υπόψη του :

1. Την μεγάλη του πορεία στην Κρητική Παραδοσιακή Μουσική.
2. Την αγάπη του για τα Ανώγεια και την ισχυρή θέληση του για προσφορά στο τόπο του, με  την συμμετοχή  του στη  διάδοση της μουσική μας παράδοσης   ,
3. Το γεγονός ότι με την καθοριστική σεβαστή παρουσία του τίμησε την Ανωγειανή κοινωνία καθ όλη τη διάρκεια της ζωής του και υπήρξε λάτρης της ιστορίας, των παραδόσεων αλλά και της προκοπής και της ανάπτυξης αυτού του τόπου, που με πάθος αγάπησε,

Αποφάσισε

1. Να εκφράσει τα συλλυπητήρια του στους οικείους του.
2. Να παραστεί ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο στην κηδεία του.
3. Να καταθέσει στη μνήμη του, αντί στεφάνου το ποσό 100,00 € στις  Κοινωνικές Υπηρεσίες του Δήμου Ανωγείων.
4. Το ψήφισμα να δοθεί στους οικείους του και να δημοσιευτεί στον τύπο.

Για το Δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Ανωγείων, η πρόεδρος Μαίρη Σταυρακάκη-Μπαγκέρη

-Η ΑΝΩΓΗ ευχαριστεί θερμά τον καθηγητή Θέμη Καλομοίρη για την προσφορά 50 ευρώ στη μνήμη του “Γιωργαντό” για τις ανάγκες της ηλεκτρονικής μας έκδοσης. Καλοστραθιά σπουδαίες Γιώργη Καλομοίρη. Ελαφρύ το Ανωγειανό χώμα που σε σκεπάζει..

 Φωτογραφίες:Αγγέλα Σκουλά