Στη φωτογραφία της σπηλιάς ο Ζαχαρίας είναι το αγόρι με το τουφέκι δεξιά.
Φωτογράφος ο Πάτρικ Λη Φέρμορ

Του Γιώργου Καλογεράκη

 Ένας  μεγάλος  στοχαστής  γράφει  σ’ένα  βιβλίο  του :

…ο  θάνατος  κάθε  ανθρώπου   λιγοστεύει  εσένα  τον  ίδιο,  γιατί  είσαι  ένα  με  την  ανθρωπότητα.  Γι’αυτό  αν  ακούσεις  καμπάνα  να  χτυπά,  ποτέ  σου  μη  στείλεις  να  ρωτήσεις  για  ποιον  χτυπά.  Για  σένα  χτυπάει…

Θυμούμαι  ως  φοιτητής στο  Ηράκλειο,  το  1980  στο  τέρμα  της  οδού  Χρυσοστόμου  προς  την  Καινούρια  Πόρτα,  υπήρχε  ένα  φωτογραφείο. Στη  βιτρίνα  του  βρισκόταν  μια  φωτογραφία  μεγάλων  διαστάσεων.  Απεικόνιζε  μια  μαυροντυμένη  μάνα  με  έξι  παιδιά,  τέσσερα  κορίτσια  και  δυο  αγόρια  στην  είσοδο  μιας  σπηλιάς,. Το  ένα  από  τα  δυο  αγόρια,  εντεκάχρονο  τότε,  κρατούσε ένα   τουφέκι  και  κοίταζε  κατάματα  το  φακό. Ένα  άλλο  τουφέκι  βρισκόταν  στα πόδια  του.  Πέρασαν  τα  χρόνια. Το  φωτογραφείο  έκλεισε.  Μετά  από  24 χρόνια  γνωρίστηκα  με  το  αγόρι.  Στην  πλατεία  των  Ανωγείων.  Στις  13  Ιουλίου  2004.  Στο μνημόσυνο  του ολοκαυτώματος  των Ανωγείων.  Λόγω  των  Ολυμπιακών  Αγώνων  που  θα  τελούνταν  στη  χώρα  μας,  το  μνημόσυνο  γινόταν  ένα  μήνα  νωρίτερα.  Την  ομιλία  εκφώνησε μια  κυρία.  Στο  τέλος  την  πλησίασα  και  της  ζήτησα  ευγενικά  ένα  αντίγραφο  του  λόγου  της. Δίπλα  της  στεκόταν  ένας  αδύνατος ηλικιωμένος  άντρας.  Με  κοφτή  αυστηρή  φωνή  και  ένα  νεύμα  είπε :

-Αγγλία,  δώσε  τον.

Και  η  κ.  Αγγλία  μου  έδωσε  το  πρωτότυπο  κείμενο.

Ρώτησα  το  Βασίλη,  το  γιο  του  Νταμπακομανόλη,  ποιος  είναι  αυτός  ο  κύριος.  Ο  Ζαχαρίας  Δραμουντάνης,  μου  είπε, ο  γιος  του  Στεφανογιάννη.

Έτσι  γνωρίστηκα  με  το  Ζαχαρία.  Το  γιο του Γιάννη  Δραμουντάνη  και  της  Χαρίκλειας  Σταυρακάκη.  Πάντοτε  αυστηρός,  ακριβοδίκαιος, αυτοσαρκαστικός  πρώτα  με  τον  εαυτό  του  κι  ύστερα  με  τους  άλλους.  Σταθερός  στις  αρχές  και  αξίες  του,  τις  οποίες  υποστήριζε  με  πάθος.

Η  ζωή  του  κάθε  ανθρώπου  είναι  μοναδική. Συναρμολογείται  από  χαρές  και  λύπες, παρουσίες και  απουσίες,  ζωή  και  θάνατο. Απώλεια,  θάνατος και  ζωή  είναι  λέξεις  αντίθετες  και  όμως  δεν  υπάρχει  ζωή  χωρίς  απώλεια  και θάνατο.

Στο  Ζαχαρία  Δραμουντάνη  όμως  η  ζωή  απλόχερα  του  χάριζε τη  μια  απώλεια  πίσω  από  την  άλλη.  Τρεις  θάνατοι  αξεπέραστοι. Ως  παιδί  του  πατέρα  του.  Ως  άντρα  της  αγαπημένης  του  γυναίκας  Ιωάννας. Ως  πατέρα  του  γιου  του  Αλέξη.

Μπορεί  να  μετρηθεί  ο  πόνος ;  Υπάρχουν  ζύγια που ζυγίζουν  τη  λύπη ; Ποιο  χρώμα  μπορεί  να  ζωγραφίσει  το  θρήνο ; αναρωτιούνται  οι  σύγχρονοι  Έλληνες λογοτέχνες. Κανείς  δεν  μπορεί  να  δώσει  απάντηση.

Στα χιονισμένα  Ανώγεια  ξημέρωσε  μια  μέρα διαφορετική  από  τις άλλες.  Η  13^η  Φεβρουαρίου  1944.  Ο  αρχηγός των  Ανωγείων  δεμένος  πισθάγκωνα  προχωρεί.  Οι  Γερμανοί  φαίνονται  ικανοποιημένοι  από  τη  σύλληψή  του.  Η  απόφαση  παίρνεται  αμέσως. Θα εκτελεστεί.  Ζητά  μια  τελευταία  χάρη  από  το  Γερμανό  αξιωματικό.   Θέλει  και  απαιτεί  να  μην  εκτελεστεί  μπροστά  στους  χωριανούς  του.  Ο  Γερμανός  αξιωματικός  δέχεται.  Διατάζει  να  τον  οδηγήσουν  πιο  κάτω.

Προχωρεί.  Γυρίζει  και  ρίχνει  μια  τελευταία  ματιά.  Βλέπει  το  δωδεκάχρονο  γιο  του  Ζαχαρία.  Ο  γιος  του  τον  πλησιάζει.  Με  ένα  νεύμα  αυστηρό  τον  διώχνει.  Δεν  θέλει  οι  κατακτητές  να  κάνουν  κακό  στην  οικογένειά  του  και  προσπαθεί  μ’αυτόν  τον  τρόπο  να  τον  προφυλάξει.

Ο  Στεφανογιάννης  προχωρεί. Στο  δρόμο  του  Χ Ρ Ε Ο Υ Σ.  Κοιτάζει  πίσω  του. Οι  δήμιοι  τον  ακολουθούν. Και  ο  Ζαχαρίας ακολουθεί.

Αυτή  την  τελευταία  στιγμή  κάτι  βασανίζει τον Αρχηγό.  Δεν  θέλει  να  τους  κάνει  την  χάρη  να  στηθεί  απέναντί  τους.  Κοιτάζει  την  πλαγιά  που  απλώνεται  κάτω.

Και  δεν  διστάζει.  Σπρώχνοντας  το σώμα  του  μπροστά  κάνει  τρία  γοργά  βήματα.  Μ  ό  ν  ο      τ  ρ  ί  α       β  ή  μ  α  τ  α !!!

Κι  εκεί  στον  αέρα,  πριν  προλάβουν  να  πατήσουν  τα  πόδια  του  στη  γη,  δέχεται  τους  απανωτούς  πυροβολισμούς.  Οι  σφαίρες  διαπερνούν  το  σώμα  του.

Είναι  τα  τρία  τελευταία  βήματα  του  Αρχηγού  προς  την  Ελευθερία.  Το  τελευταίο  βήμα  είναι  και  τ ο  μ ε τ έ ω ρ ο  β ή μ α  τ η ς  λ ε υ τ ε ρ ι ά ς  κ α ι  τ ο υ  θ α ν ά τ ο υ.  Πέφτει.  Το  κεφάλι  του  ακουμπά  στη  γη.  Το  σώμα  του  κείτεται  άψυχο.  Ένα  ρυάκι  κόκκινο  αρχίζει  να  σχηματίζεται  στο  χιόνι.

Στη φωτογραφία διακρίνεται ο υποψήφιος βουλευτής Ζαχαρίας Δραμουντάνης δεξιά μαζί με τον Νικήτα Βενιζέλο και άλλα στελέχη του κόμματος, ενώ στο μέσον,  βρίσκεται ο πρόεδρος της ΕΔΗΚ Γεώργιος Μαύρος

…το  σπίτι  μας  στο  Μεϊντάνι  είχε  ανώγειο.  Τον  πατέρα  μου  τον  είχανε  τοποθετήσει  στο  ισόγειο.  Εκεί   ήτανε  ο  Χριστομιχάλης.  Δεν  έφυγε  ούτε  λεφτό.  Το  βράδυ  ανέβηκε  στο  ανώγειο. Κάποια  στιγμή  μου  φωνάζει  και  μου  λέει  :

-Ζαχάρη,  έλα  να  σου  πω.

Επήγα  κοντά  του. Ήτανε  πολύ  στενοχωρημένος.  Εκάθουντανε  σε  μια  καρέκλα  ακούνητος  με  τσι  ώρες.

-Ξέρεις,  μου  λέει,  αν  έχει  ο  πατέρας  σου  καπνό ;

-Έχει  του  λέω.  Μια  σακούλα  γεμάτη.

-Πήγαινε  να μου  τη  φέρεις.

Και  επήγα  κι  έφερα  τη  σακούλα  με  το  καπνό.   Ήξερα  που  την  τοποθετούσε  την  καπνοσακούλα  ο  πατέρας μου  γιατί  πολλές  φορές  μου  τη ζητούσε κι  ο  ίδιος.  Και  κάθουντανε  ο  Χριστομιχάλης  και  κάπνιζε όλο  το  βράδυ.  Ούτε στιγμή  δεν  έφυγε  από  το  σπίτι μας.  Μέχρι  την  άλλη  μέρα  στην  κηδεία…

Ο  Ζαχαρίας  μεγάλωσε  ορφανός.  Μια  μάνα,  πέντε αδέρφια  και  το  κατεστραμμένο χωριό.  Η  οικογένεια  του  Αρχηγού  των  Ανωγείων  προσπαθούσε να  μαζέψει  τα κομμάτια  της.

-Εσύ’σαι  δα  ο άντρας τση  οικογένειας, μου’λεγε  η  μάνα  μου,  αφηγείται  ο  Ζαχαρίας.

Στο  διάβα  της ζωής  ο  Ζαχαρίας Δραμουντάνης  έχασε και  τη  γυναίκα  του  Ιωάννα.  Με  τρία  μικρά  παιδιά.  Δεν  παντρεύτηκε. Αφοσιώθηκε  στα  παιδιά.  Το  Γιάννη,  τον  Αλέξη  και  τη  Χαρίκλεια.  Δεν  ήθελε  να  μιλά  γι’αυτό.  Μια μέρα  κοίταξα  τη  φωτογραφία  της  γυναίκας  του  Ιωάννας που  κρεμόταν  στον  τοίχο  του  σπιτιού  του  και  τον  ρώτησα  με  αφέλεια  γι’αυτήν.  Δε  μίλησε.  Μου  έκανε  ένα  νεύμα  και  πήγαμε  στο  άλλο  δωμάτιο.

Μια  μέρα  χτύπησε  το  τηλέφωνο.  Βρισκόμουν  σε  ένα  χωριό  στη  Σάτα  Αμαρίου.

-Σκοτώθηκε  ο  Αλέξης,  μου  είπε.  Και  το  έκλεισε.  Κάθε  φορά  που  βρισκόμαστε από  τότε  έλεγε :

-Δε  μπορώ  να  το  ξεπεράσω.  Όλα  περνούνε.  Όχι  ο  χαμός  του  Αλέξη.  Δε μπορώ  να  το  βαστάξω.

Για  το  παλικάρι  το  γιο  του  τον  Αλέξη.  Μεγάλος  ο  πόνος.

Ο  Ζαχαρίας  Δραμουντάνης  δοκίμασε  και  στην  πολιτική. Υποψήφιος  Βουλευτής  με  την  Ένωση Κέντρου  το  1974  και  1977.   Διακρίθηκε για το  ήθος  που πολιτευόταν  και  συνέβαλε  στην  εδραίωση  της  Δημοκρατίας  τα δύσκολα  μεταδικτατορικά  χρόνια.  Η  αλήθεια  είναι  όμως  πως  ο  Ζαχαρίας  δεν  ήταν   φτιαγμένος για  την  πολιτική.

Στην  εργασία  του  ήταν υπάλληλος  και  Διευθυντής  της  Εθνικής  Τράπεζας  στο  Ηράκλειο.

Αγαπητέ  Γιάννη  και  Χαρίκλεια

Να  είστε υπερήφανοι,  το γνωρίζω  άλλωστε  ότι είστε, για  τον πατέρα  σας.  Στάθηκε  όρθιος  απέναντι  στο χρέος  που  τον  έταξε  ο  Θεός.  Σήμερα  φεύγει  ένας  από  τους  τελευταίους  ζωντανούς μάρτυρες  της  γενιάς  της Εθνικής  Αντίστασης.  Μιας  γενιάς που  πλήρωσε  με  αίμα,  θάνατο, καταστροφή και  ορφάνια  το  αυτονόητο  δικαίωμα  ενός  λαού.  Να ορθώνεται απέναντι  σε  όποιον  επιβουλεύεται  την  πατρίδα του.  Να  πολεμά τους  επίδοξους  κατακτητές της.  Ας  μετονομάστηκαν  οι  εχθροί  σε  «Ιππότες»  και  «ιδεαλιστές»  από  σύγχρονους  πανεπιστημιακούς  συγγραφείς. Ας  άλλαξαν  οι  ίδιοι  τη  λέξη  αντίσταση  με  τις  λέξεις  «βρώμικο»  και  «κτηνώδη»  πόλεμο.

…………………………………………………………………………………………

Δανείζομαι  τα  τελευταία  λόγια  αποχαιρετισμού  για  το  Ζαχαρία  Δραμουντάνη  από  ένα  τραγούδι  μιας  φυλής  που  ζει  στα  βάθη  της  Αφρικής.

…όταν  ο  Θεός  δημιούργησε  τον  κόσμο  έφτιαξε  πρώτα  τον  ήλιο.

Και  ο  ήλιος  βγαίνει  και  χάνεται  μα  πάντα  γυρίζει.

Ύστερα  έφτιαξε  το  φεγγάρι.

Και  το  φεγγάρι  βγαίνει  και  χάνεται  μα  πάντα  γυρίζει.

Μετά  δημιούργησε  τον  άνθρωπο.

Κι  ο  άνθρωπος  έφτιαξε  τον  άνθρωπο.

Και  ο  άνθρωπος  βγαίνει  και  χάνεται  μα  ποτέ  δε  γυρίζει…

Ζαχαρία  Δραμουντάνη

Ας  είναι  αιωνία σου  η μνήμη

Στη  φωτογραφία της  σπηλιάς  ο  Ζαχαρίας  είναι  το  αγόρι  με  το τουφέκι  δεξιά.

Φωτογράφος ο Πάτρικ  Λη  Φέρμορ

“Έφυγε” από τη ζωή ο Ζαχαρίας Ι. Δραμουντάνης σε ηλικία 82 ετών. Η νεκρώσιμος ακολουθία θα ψαλεί αύριο στις 3 μ.μ στον Ιερό Ναό του Αγίου Τίτου στο Ηράκλειο ενώ και η ταφή του θα γίνει στο Νέο Κοιμητήριο Ηρακλείου.  Ο εκλιπών ήταν γιος του μεγάλου Aνωγειανού αρχηγού της Αντίστασης Γιάννη Δραμουντάνη ή Στεφανογιάννη και ο θάνατος του σκόρπισε θλίψη στα Ανώγεια που ήταν πολύ αγαπητός. Ήταν επίσης πατέρας του υποψήφιου Δημάρχου πριν 2 τετραετίες Γιάννη Δραμουντάνη. Ο Ζαχαρίας Δραμουντάνης κατέβηκε ως  υποψήφιος βουλευτής με την Ένωση Κέντρου στις εκλογές του 1974 και του 1977. Η “ΑνωΓη” εκφράζει θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του,ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα τον σκεπάσει.