Ο Μιχάλης Ρούλιος ή Ρουλομιχάλης, πέρασε στην αιωνιότητα στις 15 Φεβρουαρίου 2017 σε ηλικία 98 ετών, αφήνοντας πίσω του μια τεράστια παρακαταθήκη αγώνων και πατριωτισμού κατά τη διάρκεια του έπους της Αλβανίας και μετέπειτα της Ναζιστικής Κατοχής. Ιστορία έγραψε η κινηματογραφική του απόδραση από τους Ναζί που τον οδηγούσαν στην εκτέλεση μετά τη σύλληψη του κοντά στα Σείσαρχα στις 30 Αυγούστου 1944, λίγες μέρες μετά το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων. Η δύναμη της ψυχής και τα γρήγορα πόδια του τον οδήγησαν στην παράτολμη απόφαση να το σκάσει κάτω από τη μύτη των Γερμανών, σκαρφαλώνοντας σαν κατσίκι το κακοτράχαλο βουνό, γλιτώνοντας έτσι με δραματικό τρόπο την εκτέλεση. Λίγη ώρα αργότερα εκτελέστηκαν οι υπόλοιποι τρεις Ανωγειανοί συλληφθέντες, ο Μανόλης Βρέντζος ή Στριφίτσιος, ο Κωνσταντίνος Πετροκόπος και ο 15χρόνος Κώστας Χαχλιούτης από Γερμανούς στρατιώτες και Έλληνες δωσίλογους.

Το καλοκαίρι του 2006, ο Μιχάλης Ρούλιος σε ηλικία 87 ετών, με πλήρη διαύγεια πνεύματος που τον διέκρινε μέχρι και το τέλος της ζωής του, έδωσε μια συγκλονιστική συνέντευξη στον δημοσιογράφο Γιάννη Φασουλά, στην οποία μίλησε για την συμμετοχή του στο έπος του ’40 αλλά κατέθεσε και την μαρτυρία του για την Μάχη στο Σφακάκι στις 7 Αυγούστου 1944, στην οποία ο εφεδρικός ΕΛΑΣ απελευθέρωσε 98 γυναικόπαιδα, σε μια μάχη που έμεινε στην ιστορία ως μια από τις αρτιότερες επιχειρήσεις στον Β’Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πέραν από το ιστορικό για τη Μάχη στο Σφακάκι, ο Ρουλομιχάλης αναφέρεται και στην ενέδρα του ΕΑΜ Ανωγείων με απόφαση του Σμπωκογιώργη, στην οποία πήραν λάφυρα από τη χωροφυλακή 12 τουφέκια με 150 σφαίρες το καθένα, με τα οποία εξοπλίστηκαν καλύτερα οι Ανωγειανοί αντάρτες.

—Το δεύτερο απόσπασμα της συνομιλίας- συνέντευξης, θα παρουσιαστεί την 28η  Οκτωβρίου και αφορά την ηρωϊκή δράση του Ρουλομιχάλη στο Αλβανικό μέτωπο. Την ιστορία αυτή μας ζήτησε να την δημοσιοποιήσουμε μετά τον θάνατο του.

Η ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥ ΤΗΣ ΕΡΤ ΓΙΑΝΝΗ ΦΑΣΟΥΛΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΙΧΑΛΗ ΡΟΥΛΙΟ

Θα σου πω ορισμένα πράγματα να τα κατέχεις σαν χωριανός και σαν δημοσιογράφος, τα οποία τα έζησα και τα θυμούμαι με λεπτομέρειες.Εμάς ουσιαστικά το χωριό το έσωσε ο Σμπωκογιώργης. Εγλίτωσε τουλάχιστον 150 νέους που θελά εκτελέσουνε οι Γερμανοί, πριν το Ολοκαύτωμα.

Ερώτηση:Τι εννοείς ακριβώς, πως το έσωσε το χωριό;

Θα σου κάμω την ιστορία, έτυχε εγώ τότε να έχω ένα σημαντικό πόστο στο ΕΑΜ και ξέρω τα γεγονότα και τις λεπτομέρειες τους.

Ο Σμπωκογιώργης ήτανε ένας από τους γιους του Σμπωκοχαραλάμπη, ο οποίος σπούδαζε δικηγόρος και ήταν κομμουνιστής και τον έπιασε ο Μανιαδάκης και τον έκλεισε στις φυλακές της Ακροναυπλίας. Από εκεί τώρα το έσκασαν, άλλοι λένε πως επληρώσανε τσι Γερμανούς με λίρες, άλλοι λένε πως εκάμανε τρύπα και επορίσανε και εδραπετεύσανε κάμποσοι δε ξέρω ακριβώς πόσοι. Όταν ήρθε ο Σμπωκογιώργης εδώ το ΕΑΜ στα Ανώγεια ήτανε πολύ δυνατή οργάνωση. Και όταν ήρθε ανάλαβε την ηγεσία. Ήταν ένας τότε στο Ρέθυμνο με το ψευδώνυμο “Κουμπάρος” το όνομα του δεν το γάτεχα, γιατί επαίρναμε τότε τα συνωμοτικά μέτρα αυστηρά για να μην τύχει να πιαστεί κάποιος και ομολογήσει.

Αυτοί συνεδριάζανε μια φορά και ήτανε εκεί και ένας χωριανός μας Αεράκης. Δεν τόνε γνώριζα προσωπικά. Συνεδριάζανε όξω σε μια σπηλιά, αλλά κατά σύμπτωση περνά μια Γερμανική περίπολος και αντιλήφθηκε το σκοπό. Και τσι κυκλώσανε και εγίνηκε μάχη πολύ ώρα και επόμεινε αυτός τραυματίας, κάπου στο πόδι είχε τραυματιστεί. Επί Κατοχής τώρα για να τον γλιτώσουνε τόνε φέρανε επαέ στα Ανώγεια και τον είχαμε στου Ζωναντρέα το σπίτι και τον έβλεπε ο γιατρός ο Κουνάλης για ένα μήνα. Το μήνα αυτό εμείς φυλάγαμε σκοποί στον Ανεμόμυλο κάθε βράδυ. Όπως στο στρατό. Γιατί αν είχε ρθούνε οι Γερμανοί θελά ρθούνε από τον Ανεμόμυλο, τότε δεν υπήρχε συγκοινωνία και θέλα ρθούνε από κάτω.Όταν λοιπόν ήρθε ο Σμπωκογιώργης του είπαμε τι είχε συμβεί, με αυτό το ‘Κουμπάρο” . Μας ε λέει αν δεν τον σμίξω μη του δώσετε μπέσα γιατί μπορεί να είναι και χαφιές. Μετά όμως που τον έσμιξε μας λέει, εντάξει ο άνθρωπος είναι πατριώτης. Και του ανέθεσε ο “Κουμπάρος” τη διοίκηση πάνω και κάτω Μυλοποτάμου.Του Γιώργη του Σμπώκο την ανέθεσε.

Εκάμανε μια συνεδρίαση στο Ζωνογιάννη το σπίτι, του Επαμεινώντα τότε του παππού ντου ήτονε το σπίτι. Ήμασταν περίπου 90 άτομα. Μόλις ετελείωσε η συνεδρίαση μας λέει ο Σμπωκογιώργης  ότι χρειάζονται δυο ζώα να πάμε απάνω στο βουνό στους αντάρτες. Εμείς τότε επαέ στο χωριό, όποιος άνθρωπος εκαταδιώκονταν από τσι Γερμανούς, τόνε παίρναμε τόνε φροντίζαμε, τόνε ταγίζαμε και μετά τον προωθούσαμε στο αντάρτικο. Δίδω εγώ το γάιδαρο μου αλλά δεν εβρήναμε άλλο και λέει του Ζαχαρομύρο δώσε μρε και εσύ τον εδικό σου. Ο Ζαχαρομύρος του λέει “εμένα θα τόνε πάρουνε οι χωροφύλακες το γάιδαρο μου, να πάνε τα όπλα που έχουν εδώ στο Γενί Γκαβέ”. Το ακούει αυτό ο Σμπωκογιώργης χωρίς να πει κουβέντα, αλλά μόλις τελείωσε η συνεδρίαση φώναξε τρία ονόματα να μείνουν να τους μιλήσει. Και στένει εκεί τον Παπουριανό το Νταγιαντομανώλη, το Γιαννιώ τσι Χρόνενας και  τον Λαμπρινόκωστα. Και τους λέει αύριο το πρωί θα πάτε στα Ποριά να στήσετε ενέδρα να πάρετε τα τουφέκια από το χωροφύλακα! Εμείς είπε δεν έχουμε τουφέκια και θα τα αφήσουμε να πάνε στσι Γερμανούς; Το αποτέλεσμα ποιο ήτανε; Επήγανε και πήρανε τα τουφέκια, αλλά κατεβαίνοντας να πάνε να τα πάρουν τα τουφέκια, τόνε παντίχνει ο Λιαμόκωστας..Που μρε θα πάτε, και εγώ θα ρθω! Τόνε παντήχνει ο Κώστας ο Πατραμάνης και εγώ θα ρθω, τόνε παντίχνει ο Περβολογιώργης και εγώ θα ρθω. Και εμονιάσανε 6-7 άτομα. Και τα πήρανε τα τουφέκια. 12 τουφέκια με 150 σφαίρες το καθένα. Τα πήγανε στη τοποθεσία “του φορτωμένου το δέτη”και τα χώσανε σε μια τρύπα.

Ο Σμπωκογιώργης μας είπε ότι οι Γερμανοί τώρα που ξεψυχούνε, γνωρίζουν ότι το χωριό είναι κέντρο αντίστασης, είχανε τις πληροφορίες τους. Από τα Ανώγεια πέρασε ο Κράιπε μέρα, ο Σμπωκογιώργης έλεγε ότι ήταν ηρωική πράξη η απαγωγή αλλά δεν έπρεπε να περάσει με το φως τσι μέρας από τα Ανώγεια να τόνε δούνε 50 νομάτοι. Και μας έλεγε ότι θα το κάψουνε το χωριό, δε μπορούμε να το γλιτώσουμε αλλά πρέπει να γλιτώσουμε το έμψυχο υλικό. Μας έλεγε κανένας να μη θέτει μέσα στα Ανώγεια. Αριστεροί πάνω από 15 χρονών να μην διανυκτερεύουν στα Ανώγεια παρά μόνο όταν είναι σίγουροι ότι οι Γερμανοί δεν έχουν κυκλώσει το χωριό.

Η ΕΝΤΟΛΗ ΝΑ ΧΤΥΠΗΘΟΥΝ ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ

Όλα αυτά λίγες μέρες πριν το Ολοκαύτωμα του χωριού. Οι Γερμανοί για την ιστορία με τα τουφέκια δεν είπανε κουβέντα. Μόνο επέψανε 30 με 40 στρατιώτες στο χωριό και μας εμαρτευγανε! Μας παίζανε καρπαζιές και γελούσανε, μας λέγανε θα βγάλουμε σε όλους τους Ανωγειανούς καινούριες ταυτότητες στα γρήγορα. Όλα αυτά για να μας εμαλακώσουνε να μας μερέψουνε να κάμουνε αυτοί μετά τη δουλειά τους. Αλλά κάτι τέτοια ο Σμπωκογιώργης δεν τα έτρωγε, ήτονε παλιά ράτσα! Εάν δε γινόταν αυτό με τα τουφέκια δε θα γινόταν και το σαμποτάζ.

Ήμουνε στο γραφείο του ΕΑΜ Ανωγείων, εγώ, ο Περβολογιώργης, ο Γύπαρης, ο Μανούσος ο Αεράκης και ο ΣμαιλοΜανόλης. Και βγάνει ο γερμανός λοχίας ο Σήφης  αγγαρεία περίπου 80 άτομα. Σκοπός του ήτανε όχι η αγγαρεία αλλά να παέι να τσι κλείσει στη Καστέλλα, για να τσι χει ομήρους και να μας εκβιάζει να μη του κάμουμε ποτέ επίθεση. Ο Σμπωκογιώργης τότε μας είπε ότι πρέπει να σαμποτάρουμε την αγγαρεία να μην την αφήσουμε να πάει και αν οι Γερμανοί έρθουν για να πάρουν γυναικόπαιδα τότε να τσι χτυπήσουμε! Αυτό να το ξέρετε, είναι εντολή του κόμματος. Αυτή την εντολή την ήξερε μόνο το γραφείο και η ηγεσία του κόμματος, παίρναμε πάντα συνωμοτικά μέτρα.

Σαμποτάραμε την αγγαρεία είπαμε στη Καστέλλα θα σας ε κλείσουνε και δεν επήγε κανένας! Κανένας. Έρχεται λοιπόν ο Σήφης στο χωριό χωρίς να ξέρει ότι οι Γερμανοί που ήτανε στα Ανώγεια είχανε φύγει. Αλλιώς δεν ερχόταν αυτός. Του λέγανε και οι Ζωνιανοί, άσε τσι Ανωγειανούς ήσυχους γιατί θα σου βγάλουνε παιχνίδι, δε σηκώνουνε αστεία αυτοί! Και έκανε τον άντρα και έλεγε ότι εγώ θα πάω και μοναχός μου, και τε την ώρα που τόνε πιάσαμε μετά από λίγο είχε φυράξει ο μισός! Τέλος πάντων.

Έρχεται λοιπόν ο Σήφης και ρωτά που είναι οι Γερμανοί και του λένε ότι αυτοί εφύγανε από το πρωί. Αλλά ήτανε και εγωιστής. Και γυρίζει τα σπίθια και έπαιρνε ότι έβρηνε, μανάδες, γριές μικιά κοπέλια. Και μονιάζει 90 γυναικόπαιδα και τα λάλιε με τη βέργα και τσι κοπάνιζε κιόλας.Και όπου θέλα πέσει το βεργίδι. τη Κουρούπενα επήρε από την Αρκαλια που επλύνανε ρούχα οι γυναίκες, με τα μισοφόρια και τσι λάλιε και εκατέβαινε.

Τότε λοιπόν ήταν ο Σμαιλομανώλης επαέ, η απόφαση του κόμματος ήτονε παρμένη και μάζεψε όσους έβρηκε από το εφεδρικό ΕΛΑΣ, μια δεκαριά νομάτοι που μονιάσανε και τους λέει ότι υπάρχει εντολή να χτυπήσουμε από το κόμμα, απλά δε σας το χάμε πωμένο γιατί φοβούμασταν τη διαρροή. Και σηκώνουνται και πάνε να στήσουνε ενέδρα στο Σφακάκι. Και χτυπούν τσι Γερμανούς και ελευθερώνουν τα γυναικόπαιδα. Οι δυο Γερμανοί από τη πίσω μεριά που ελαλούσανε το πλήθος, εφύγανε μα και αυτούς τσι κυνηγήσανε και τσι σκοτώσανε.Και άλλοι πιαστήκανε αιχμάλωτοι. Έτσι έγιναν τα πράγματα.