Ένα όμορφο ποίημα-αφιέρωμα στον πρώην Δήμαρχο Ανωγείων κ.Γεώργιο Σμπώκο, με τίτλο “Ο δάσκαλος των Ανωγείων και της Κρήτης”, έστειλε στην Ανωγή από το Ηράκλειο όπου και διαμένει ο δικηγόρος κ.Μαρίνος Σμπώκος, μέσω του οποίου μιλάει με θερμότατα λόγια για την πολυσχιδή του δράση, ως συγγραφέως, δασκάλου, αλλά και ανθρώπου που με τη δράση του κοσμεί τα Ανώγεια. Ο κ.Μαρίνος Σμπώκος με τον οποίο επικοινωνήσαμε αναφέρει σχετικά για τον πρώην δήμαρχο Ανωγείων τα εξής:

“Το παρόν ποίημα αφιερώνω με ταπείνωση στον Δάσκαλο Γεώργιο Σμπώκο του Ιωάννου, κάτοικο Ανωγείων Μυλοποτάμου, τέως Δήμαρχο Ανωγείων, συγγραφέα. Ανάλωσε τη ζωή του στη συγγραφή δεκαοχτώ βιβλίων που είναι και δεκαοχτώ νεοευαγγέλια, τα οποία σημαδεύουν και αποκρυπτογραφούν τις περασμένες γενιές, νουθετούν τις παρούσες και στέλνουν άυλα μηνύματα στις επόμενες, για τη γνωριμία τους με τον Ιερολόγο της Αρετής. Είμαι βέβαιος δε πως θα απαντήσουν με τις λέξεις: τα σα εκ των σων.

Το έργο του Δασκάλου Γεωργίου Σμπώκου αναδεικνύει την πολύπλευρη πολιτιστική κληρονομιά του τόπου του και της Κρήτης. Τα βιβλία του θα μείνουν ανεξίτηλα στη μνήμη των γενναίων που έρχονται και φεύγουν και ήδη, κατόπιν δωρεάς του, αποτελούν κτήμα του Δήμου Ανωγείων Κρήτης. Το κάθε του βιβλίο είναι ένα ιδιαίτερο ηθικό βάθρο στο οποίο μπορούν να στηρίζονται εκείνοι που έχουν ανησυχίες για το εθνικό και πολιτιστικό μέλλον του έθνους…” ολοκληρώνει ο κ.Μαρίνος Σμπώκος.

Το ποίημα-αφιέρωμα στον Γιώργη Σμπώκο, έχει ως εξής:

Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΜΠΩΚΟΣ

Ήρθε στ’ αυτιά μου θρόισμα
ενός πλανήτη άλλου
ο Δάσκαλος των Ανωγείων και της Κρήτης
εμόρφισε πολύπλευρα
τ’ όνομα του δασκάλου.

Ποιος είσαι συ που τ’ άθωρα
ο νους σου τα λογιάζει
λόγια καλά και όμορφα μου θρόισες
στης νύχτας το αγιάζι.

Εγώ είμαι ο Αυγερινός
των ουρανών περάτης,
την Πούλια ως αγκάλιαζα,
μού ‘πε, τον βλέπει κάθ’ αργά,
μέσα στα όνειρά της.

Στο Ιδαίον Άντρον
μας περιμένει κάθ’ αργά
ο γερο-Ψηλορείτης,
βιβλία φωτεινόφεγγα
με δέος ξεφυλλίζωμε,
ενός Δασκάλου ανήσυχου,
μελετητή της Κρήτης.

Εμείς γράμματα δεν γνωρίζωμε
να κάνωμε μελέτη
μα μοιάζουν μ’ άστρα φωτεινά
και τα ομορφοδιαβάζωμε
στου ουρανού το μπέτη.

Μα πες μας Συ,
πώς άκουσες το θρόισμα
μέσα στης γης τον ύπνο;
Που είναι δείπνος μυστικός
στων αστεριών τον ξύπνο;

Εγώ αστέρια τ’ ουρανού
είμαι ένας ταπεινός
ωτακουστής των άστρων.

Η σιγή σας γίνεται λαλιά
που, την έχω φιλενάδα
και κατεβαίνει καθ’ αργά
απ’ το Ιδαίον Άντρον.

Δεν κατεβαίνει αν
του νου, των άστρων τ’ άγραφα,
μαζί της δεν τα πάρει.

Έγινα εγώ Αυγερινός
και Αφροδίτη εκείνη,
των άστρων τα κουτσομπολιά
καθημερινώς μου κάνει η όμορφη
χαρτί και καλαμάρι.

H Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου Ανωγείων ενημερώνει τους Δημότες ότι είναι ανοιχτή η αίτηση για το επίδομα πετρελαίου θέρμανσης 2017 στο TAXISnet και οι δικαιούχοι μπορούν με τους κωδικούς τους να κάνουν την σχετική υποβολή για να το λάβουν.

Το διάστημα χορήγησης του επιδόματος θα αφορά τις αγορές από 15 Οκτωβρίου 2016 μέχρι και 30 Απριλίου 2017. Για τις αιτήσεις που θα υποβληθούν έως 31.12.2016, η πληρωμή θα γίνει έως 31.1.2017. Για τις αιτήσεις που θα υποβληθούν από 1.1.2017-31.5.2017, η πληρωμή θα γίνει έως 30.6.2017.
Η επιδότηση είναι για κάθε δικαιούχο 0,25 ευρώ/λίτρο .

Τα κριτήρια είναι: Άγαμοι με εισόδημα ως 12.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία ως 100.000 ευρώ (όπως προσδιορίζεται με τους υπολογισμούς για τον ΕΝΦΙΑ). Για τους έγγαμους, τις μονογονεϊκές οικογένειες, καθώς και τα ζευγάρια με σύμφωνο συμβίωσης το όριο είναι 20.000 ευρώ εισόδημα το οποίο αυξάνεται κατά 2.000 ευρώ για κάθε τέκνο και ακίνητα αξίας ως 200.000 ευρώ.

Δικαιούχοι επιδόματος θέρμανσης: 1. Χορηγείται επίδομα θέρμανσης σε φυσικά πρόσωπα άγαμα ή έγγαμα ή σε πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης ή εν διαστάσει, τα οποία για τη θέρμανσή τους καταναλώνουν πετρέλαιο εσωτερικής καύσης θέρμανσης. Ειδικά, για τους έγγαμους, δικαιούχος είναι ο υπόχρεος σε υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος κατά το άρθρο 67 του ν. 4172/2013.

2. 2. Το επίδομα χορηγείται στα ως άνω φυσικά πρόσωπα, για την κατανάλωση πετρελαίου εσωτερικής καύσης θέρμανσης, για τα ακίνητα που χρησιμοποιούν ως κύρια κατοικία κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης, είτε αυτά μισθώνονται είτε είναι δωρεάν παραχωρούμενα ή ιδιοκατοικούνται.

Εξαιρούνται από τη χορήγηση του επιδόματος:

α) Τα φυσικά πρόσωπα, τα οποία δηλώνονται στη Δήλωση Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων ως εξαρτώμενα μέλη του υπόχρεου κατά το άρθρο 11 του Ν. 4172/2013.
β) Τα φυσικά πρόσωπα, τα οποία δηλώνουν στη Δήλωση Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων ότι φιλοξενούνται.
γ) Τα φυσικά πρόσωπα που εμπίπτουν στο φόρο πολυτελούς διαβίωσης καθώς και τα φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν Ε.Ι.Χ. αυτοκίνητα περισσότερα των δύο (2) ή ποσοστά συνιδιοκτησίας, επί Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων, τα οποία (ποσοστά) αθροιζόμενα αντιστοιχούν σε περισσότερα των δύο (2) αυτοκίνητα, ανεξάρτητα εάν αυτά είναι σε ακινησία. δ)Η επαγγελματική στέγη.
ε) Τα ιδρύματα, οι οργανισμοί και κάθε είδους νομικά πρόσωπα κερδοσκοπικού ή μη χαρακτήρα ή νομικές οντότητες.
στ) Οι φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής.

Για την κατανομή του επιδόματος η χώρα έχει χωριστεί σε τέσσερις ζώνες .Yπήρξε για πρώτη φορά πρόβλεψη για τους ορεινούς Καλλικρατικούς δήμους που αναφέρονται στο άρθρο 1 του σχετικού Νόμου, οι οποίοι εντάσσονται στην αμέσως ανώτερη κλιματική ζώνη από αυτή στην οποία εντάσσεται ο νομός στον οποίο ανήκουν.

Ο Νομός Ρεθύμνης ανήκει στην Δ Ζώνη κα επιδοτείται με 5 λίτρα ανά τετραγωνικό ,με 400 λίτρα ανώτερη κατανάλωση για τον άγαμο και 500 για τις οικογένειες.

Ο Δήμος Ανωγείων ανήκει στην Γ΄Κλιματική ζώνη και επιδοτείται με 8 λίτρα ανά τετραγωνικό μέτρο με 640lt ανώτερη κατανάλωση για τον άγαμο και 800lt για τις οικογένειες.

Το επίδομα θέρμανσης δεν μπορεί να κατασχεθεί, δεν υπόκειται σε κανενός είδους παρακράτηση και δεν συμψηφίζεται με τυχόν οφειλές του δικαιούχου προς το Ελληνικό Δημόσιο. Το επίδομα είναι αφορολόγητο, δεν αποτελεί εισόδημα και δεν υπόκειται σε καμιά κράτηση υπέρ του Δημοσίου ή τρίτου.

Η υποβολή της αίτησης γίνεται Ηλεκτρονικά στο Taxisnet. Χρησιμοποιείτε τους κωδικούς Taxisnet ή εναλλακτικά το ΑΦΜ σας αντί για Username και τον αριθμό ειδοποίησης του εκκαθαριστικού σημειώματος αντί για Password. Επιπλέον για την διευκόλυνση σας θα πρέπει να έχετε διαθέσιμα το λογαριασμό της ΔΕΗ , τα τετραγωνικά μέτρα της κύριας κατοικίας σας και το ΙΒΑΝ του τραπεζικού σας λογαριασμού. Σε περίπτωση που ενοικιάζετε το σπίτι ή που σας έχει γίνει δωρεάν παραχώρηση απαιτείται και το ΑΦΜ του εκμισθωτή /παραχωρητή.

Σύμφωνα με τα μετεωρολογικά site και την ΕΜΥ έρχεται από τη Τετάρτη ένα νέο κύμα κακοκαιρίας που τα χαρακτηριστικά του θα είναι οι έντονες χιονοπτώσεις και το πολύ κρύο λόγω των βόρειων ανέμων.

Ο Δήμος με την βοήθεια των υπηρεσιών της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνης και την συνεργασία της Πολιτικής Προστασίας και όλων των εμπλεκόμενων φορέων του Κράτους θα κάνει πάλι ότι είναι δυνατόν για την αντιμετώπιση των όποιων προβλημάτων παρουσιασθούν.

Βασικός στόχος των υπηρεσιών μας θα είναι πάλι να μην κλείσει ο δρόμος πρόσβασης προς τα αστικά κέντρα ώστε να έχουν πρόσβαση οι Δημότες μας κύρια προς τις υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας για να μην κινδυνεύσει κανείς, αφού πρώτο μας μέλημα είναι και θα είναι το δώρο ζωής του καθενός μας.

Στην προσπάθειά μας αυτή, όπως και την άλλη φορά πιστεύουμε ότι θα είστε αρωγοί και βοηθοί μας και θα διευκολύνεται πάλι τα συνεργεία του Δήμου και της Περιφέρειας προσβλέποντας πρώτα από όλα στο κοινό καλό και μετά στην όποια προσωπική εξυπηρέτηση.

Θα θέλαμε όμως να σας υπενθυμίσουμε ότι όλοι μας έχουμε υποχρέωση να πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα ώστε όλοι μαζί να αντιμετωπίσουμε με ασφάλεια τις όποιες δυσκολίες προκύψουν.

Όπως να προσέξουμε τη στάθμευση των αυτοκινήτων μέσα στο χωριό ώστε να μην εμποδίζεται η διέλευση των εκχιονιστικών οχημάτων, ούτε στον κεντρικό δρόμο, ούτε στα στενά. Επίσης να αποφεύγουμε τις άσκοπες μετακινήσεις. Να προστατεύσουμε τις ευπαθείς ομάδες (παιδιά – ηλικιωμένους) μέσα στο σπίτι και να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί σε περίπτωση παγετού.

Οι κτηνοτρόφοι να προστατεύσουν τα ζώα τους στα υπόστεγα, να εφοδιαστούν με ζωοτροφές και δοχεία για να μπορούν να αποθηκεύουν μεγάλες ποσότητες γάλακτος. Πρέπει να ξέρουν ότι τα μηχανήματα του Δήμου θα κινηθούν προς τις μονάδες τους όταν σταματήσει η χιονόπτωση και μόνο με ασφάλεια.

Επειδή υπάρχει πρόβλεψη για χαμηλές θερμοκρασίες, για να μην παγώσουν οι σωληνώσεις, το καλύτερο μέτρο είναι να ανοίξουμε στο ελάχιστο τις βρύσες ώστε να υπάρχει συνεχής ροή νερού. Εάν δείτε ότι υπάρχουν προβλήματα διαρροής να κλείσετε την παροχή από το υδρόμετρο ώστε να έχουμε τις λιγότερο δυνατόν απώλειες νερού.

Για περισσότερες πληροφορίες αντιμετώπισης προβλημάτων λόγω κακοκαιρίας μπορείτε να μπείτε στο site της «Πολιτικής Προστασίας» www.civilprotection.gr.

Εμείς θα είμαστε στο Δημαρχείο για να συντονίζουμε με το καλύτερο δυνατό τρόπο τις προσπάθειες των συνεργείων και να δίνουμε λύση στα προβλήματα που θα παρουσιάζονται.

Τα Τηλέφωνα του Δήμου είναι τα παρακάτω: 2834032500 και 2834032501 όπου μπορείτε να ζητήσετε οποιαδήποτε πληροφορία ή να ενημερώσετε για οποιοδήποτε συμβάν.

Ευχαριστούμε εκ των προτέρων για την κατανόησή σας και ελπίζουμε ότι θα ανταπεξέλθουμε πάλι στο καθήκον μας με την αμέριστη βοήθεια και συμπαράστασή σας.

Από την τέταρτη στην τρίτη κλίμακα για το επίδομα πετρελαίου πέρασαν οι ορεινοί δήμοι της Κρήτης, ανάμεσα τους και ο Δήμος Ανωγείων, με πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών που ικανοποίησε εν μέρει ένα πάγιο αίτημα ετών των δημοτικών αρχών. Η προσπάθεια συνεχίζεται για να βρεθούν οι ορεινοί δήμοι της Κρήτης στην δεύτερη κλίμακα, αναφέρει στην “Α” με δηλώσεις του ο δήμαρχος Ανωγείων Μανόλης Καλλέργης καθώς όπως τονίζει “Οι κλιματικές μας συνθήκες ταιριάζουν απόλυτα με τις συνθήκες της “πάνω” Ελλάδας που ανήκουν στην Β’Κατηγορία”. Αναφέρει πάντως ότι πρόκειται για ένα σημαντικό βοήθημα που αφορά στο 80% του τοπικού πληθυσμού, ενώ καταλήγει τονίζοντας ότι αναμένει και την ικανοποίηση του αιτήματος του δήμου Ανωγείων για ενίσχυση με πετρέλαιο θέρμανσης για τα σχολεία των Ανωγείων. Αναλυτικά η δήλωση του κ.Καλλέργη στην Ανωγή έχει ως εξής:

“Πριν μερικές μέρες πέρασε η Τροπολογία του Υπουργείου Οικονομικών, από την αρμόδια Υφυπουργό κα Παπανάτσιου, η οποία ικανοποίησε ένα αίτημα όλων των ορεινών Δήμων της Κρήτης, το οποίο είχαμε συλλογικά προωθήσει εδώ και αρκετό καιρό, να αλλάξουμε κλίμακα για το πετρέλαιο θέρμανσης. Το αίτημα το δικό μας ήταν να πάμε στην Β’Κατηγορία, διότι οι κλιματικές μας συνθήκες ταιριάζουν απόλυτα με τις συνθήκες της “πάνω” Ελλάδας που ανήκουν στην Β’Κατηγορία. Τελικά το αίτημα μας ικανοποιήθηκε ώστε να αλλάξουμε μια κατηγορία οι ορεινοί δήμοι της Κρήτης και από την Δ’ να πάμε στην Γ’Κατηγορία.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι θα μπορούν οι δικαιούχοι, οι οποίοι είναι όλοι οι κάτοικοι που έχουν φορολογική δήλωση κάτω των 12.000 ευρώ, να επωφεληθούν επιπλέον 300 λίτρα πετρελαίου από αυτά που δικαιούνταν μέχρι πέρσι. Από τα 500 λίτρα δηλαδή θα πάει στα 800. Είναι μικρό αλλά θεωρώ ότι είναι αρκετά πολύτιμο στον τόπο που ζούμε. Άλλωστε στον τόπο μας τα Ανώγεια, το μέτρο αυτό αφορά σε πάνω από το 80% των κατοίκων. Εμείς βέβαια επιμένουμε και θέλουμε να πάμε στην Β’Κατηγορία και έχουμε επίσης ζητήσει και έκτακτη ενίσχυση με πετρέλαιο θέρμανσης για τα σχολεία μας. Ευελπιστώ ότι κι αυτό το αίτημα θα ικανοποιηθεί από την Κυβέρνηση κάτι που θα είναι μεγάλη ανάσα για όλους μας..”.ολοκληρώνει ο δήμαρχος Ανωγείων.

Να τονίσουμε εδώ ότι οι ορεινοί δήμοι της Κρήτης που πέρασαν στην Γ’Κλίμακα είναι από το Νομό Ρεθύμνης,οι δήμοι Ανωγείων, Αγίου Βασιλείου και Αμαρίου, από το Νομό Ηρακλείου ο Δήμος Βιάννου, από το Νομό Λασιθίου ο δήμος Οροπεδίου και από τον Νομό Χανίων οι δήμοι Σφακίων και Καντάνου-Σελίνου.Σύμφωνα με την απόφαση, για κάθε λίτρο κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης χορηγείται ποσό επιδόματος 0,25 ευρώ για αγορές που πραγματοποιήθηκαν από 15 Οκτωβρίου 2016 μέχρι και την 30 Απριλίου 2017, με σχετική αίτηση που πρέπει να υποβληθεί το αργότερο μέχρι τις 31 Μαΐου 2017.

Το μέγαρο της νομαρχίας (νυν περιφέρειας) του Ηρακλείου κατασκευάστηκε από… πέτρες του ανακτόρου της Κνωσού, τη δεκαετία του 1880. Το σπουδαιότερο αρχαιολογικό εύρημα του 19ου αιώνα στην Κρήτη, η Μεγάλη Επιγραφή (ή οι Νόμοι της Γόρτυνας), που βρέθηκε το 1884 από τον Ιταλό επιγραφολόγο Φεντερίκο Άλμπερ, γλίτωσε την τελευταία στιγμή, αφού προορίζονταν για το χτίσιμο… ελαιουργείου!

Στην πραγματικότητα, οι αρχαιολόγοι που άρχισαν να ανασκάπτουν την κρητική γη στα 1884, ξεκινώντας από το Ιδαίο Άντρο, στον Ψηλορείτη, και τη Γόρτυνα, είχαν να δώσουν μάχες με την αμάθεια των χωρικών αλλά και τους «ευγενείς» Ευρωπαίους αρχαιοκάπηλους που τουλάχιστον για δύο αιώνες λυμαίνονταν την αρχαία κληρονομιά του νησιού.
Οι αρχαιολογικές έρευνες, στον Ψηλορείτη και τη Γόρτυνα, στα 1884, ήταν αληθινά ένας πόλεμος! Από τη μια οι χωρικοί, αμαθείς ή πονηρεμένοι, είτε επειδή ήθελαν να υπερασπιστούν τις περιουσίες τους είτε επειδή ήθελαν οι ίδιοι να κερδίσουν πολλά πουλώντας τα αρχαία αντικείμενα στους διεθνείς αρχαιοκάπηλους που περιτριγύριζαν το νησί, προσπάθησαν να εμποδίσουν τις ανασκαφές.
Στο Ιδαίο Άντρο, στον τόπο που κατά τη μυθολογία οι Κουρήτες έκρυψαν τον νεογέννητο Δία, είχαν ήδη πρόσβαση κάτοικοι των Ανωγείων που είχαν ξεκινήσει τις αγοραπωλησίες των αναθημάτων και άλλων αντικειμένων. Και χρειάστηκε ακόμη και η επέμβαση του στρατού για να προφυλαχθεί το πλήρες σπουδαίων αντικειμένων σπήλαιο. Ή χρειάστηκε να επιστρατευθεί από τον Φιλεκπαιδευτικό του Ηρακλείου, τον μόνο φορέα που πραγματικά προσπάθησε να περισώσει εκείνη την εποχή την αρχαία κρητική κληρονομιά, ο Ανωγειανός καθηγητής Γ. Αεράκης προκειμένου να πείσει τους συγχωριανούς του απ’ τη μια να μην εμποδίζουν τις έρευνες κι από την άλλη να παραδώσουν στο Σύλλογο κι όχι στους ξένους αρχαιοκάπηλους τα αντικείμενα που είχαν ήδη στην κατοχή τους. Να τα πουλήσουν, για την ακρίβεια, και μάλιστα αντί μεγάλης αμοιβής, που έφτανε σχεδόν το ύψος του ποσού που δαπανήθηκε στην ανασκαφική εργασία στο σπήλαιο του Δία!

Ο πρόεδρος του Συλλόγου, ο γιατρός και αρχαιολόγος Ιωσήφ Χατζιδάκης στη λογοδοσία του, τον Μάιο του 1886, ανέφερε ότι στους Ανωγειανούς πληρώθηκαν 8.531 γρόσια προκειμένου να εξαγοραστούν τα αντικείμενα, ενώ όλη η ανασκαφή εκείνη την περίοδο κόστισε 9.963 γρόσια! Και μάλιστα δεν εξαγοράστηκαν όλα, αφού πολλά πουλήθηκαν σε ξένους «ευγενείς» για να μεταφερθούν στη συνέχεια στην Ευρώπη, σε μουσεία ή ιδιωτικές συλλογές…

Αντίστοιχες περιπέτειες έζησαν οι αρχαιολόγοι στη Γόρτυνα. Ο Φεντερίκο Άλμπερ, ο ανασκαφέας της περιοχής, αλλά και ο Ιωσήφ Χατζιδάκης χρειάστηκε να προσπαθήσουν πολύ. Ο Άλμπερ μάλιστα πρόλαβε την τελευταία στιγμή κι έσωσε τη Μεγάλη Επιγραφή, πριν γίνει υλικό για ελαιουργείο! Ήδη όμως κάποια πρώτα τμήματά της είχαν εντοπιστεί να αποτελούν την τοιχοποιία σε σπίτια της περιοχής…

Οι περιγραφές του Χατζιδάκη και τα σχέδια του Άλμπερ

Ακριβείς περιγραφές των πρώτων ανασκαφών στην Κρήτη, αλλά και των προσπαθειών απ’ τη μια να πειστούν οι χωρικοί που κατείχαν τη γη να επιτρέψουν τις εργασίες κι απ’ την άλλη να μείνουν μακριά οι διεθνείς αρχαιοκάπηλοι, μας δίνει ο πρόεδρος του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Ηρακλείου, που είχε ιδρυθεί την ίδια εποχή, ο γιατρός και αρχαιολόγος Ιωσήφ Χατζηδάκης. Είναι ο παράγοντας εκείνος που μάλλον είχε τον πρώτο λόγο, ειδικά στην περίοδο της Κρητικής Πολιτείας, όχι μόνο στο προσκήνιο, ως έφορος αρχαιοτήτων, αλλά και στο παρασκήνιο, για την ανάθεση των εργασιών των ανασκαφών.

Από τη λογοδοσία του ως προέδρου του Φιλεκπαιδευτικού, τον Μάιο του 1886, όσο και από τις αναφορές του στο έργο του «Ιστορία του Κρητικού Μουσείου και των αρχαιολογικών ερευνών εν Κρήτη», που κυκλοφόρησε το 1931, αντλούμε πολύτιμα στοιχεία για την αγωνία των αρχαιολόγων να σωθούν από τις λεηλασίες τα στοιχεία του πολιτισμού της Κρήτης. Γιατί, μπορεί να μην είχε πατήσει στην Κρήτη πόδι αρχαιολόγου για 2 δύο αιώνες, όπως γράφει ο Χατζιδάκης, αλλά η δράση των διεθνών, κυρίως, αρχαιοκαπήλων ήταν εντατική με τεράστιες απώλειες για τον αρχαιολογικό πλούτο του νησιού.

Ο Χατζιδάκης στη λογοδοσία του Μαΐου του 1886 στον Φιλεκπαιδευτικό, που δημοσιεύτηκε στην ηρακλειώτικη εφημερίδα «Μίνως» στις 31 Μαΐου εκείνης της χρονιάς, καταγράφει και τις συγκυρίες που βοήθησαν να ξεκινήσουν οι οργανωμένες ανασκαφές. Πρώτα στο Ιδαίο Άντρο, στον Ψηλορείτη, και στη συνέχεια στη Γόρτυνα. Και στις δύο περιπτώσεις ο αρχαιολόγος που παρενέβη ήταν ο Ιταλός επιγραφολόγος Φεντερίκο Άλμπερ, ο άνθρωπος που έφερε εκείνη την εποχή στο φως τη μεγάλη επιγραφή της Γόρτυνας. Στην πρώτη μαζί με τον Γερμανό Ερνέστο Φαβρίκιο, που βρισκόταν στην Κρήτη από το 1883.

Στη συνέχεια παρουσιάζουμε τις περιγραφές του Χατζιδάκη και την πρώτη φωτογραφία από την επιγραφή της Γόρτυνας, που δημοσίευσε σε ιταλική αρχαιολογικό περιοδικό ο Άλμπερ και μάλλον τράβηξε ο ίδιος.

Την ιστορία στο Ιδαίο Άντρο θα την παρουσιάσουμε σε άλλη ανάρτηση.

Η μεγάλη επιγραφή της Γόρτυνας

Μεγάλη«μάχη» έδωσαν οι αρχαιολόγοι και για τη διάσωση της μεγάλης επιγραφής της Γόρτυνας. Ο Χατζιδάκης, στηριζόμενος στις αφηγήσεις του φίλου του Φεντερίκο Άλμπερ (Χάλμπερ όπως τον έγραφε στη λογοδοσία) παρουσιάζει τις λεπτομέρειες της διάσωσης της πιο σπουδαίας αρχαιολογικής ανακάλυψης στην Κρήτη κατά τον 19ο αιώνα. Η επιγραφή λίγο έλειψε να καταντήσει υλικά ελαιοτριβείου! Ο Άλμπερ, μάλιστα, είχε ήδη εντοπίσει τμήματα της επιγραφής σε τοίχο σπιτιού στην περιοχή!

Γράφει, μεταξύ άλλων στο έργο του «Ιστορία του Κρητικού Μουσείου και των αρχαιολογικών ερευνών εν Κρήτη»:

«Εις την Μεσαράν μεταξύ των χωρίων Άγιοι Δέκα και Μητρόπολις, και πολύ πλησίον των ερειπίων του Βυζαντινού ναού του Αποστόλου Τίτου, κατά το Φθινόπωρον του έτους 1884, κάτοικοι των Αγίων Δέκα ανέσκαψαν εις τον αγρόν των προς εξαγωγήν ξεστών πώρων λίθων, ίνα οικοδομήσωσι ελαιοτριβείον. Οι παρουσιασθέντες λίθοι απετέλουν συνεχή τοίχον σκεπασμένον όλον με γράμματα. Ο καθηγητής Άλμπερ ευρισκόμενος εις Αγ. Δέκα έσπευσεν επί τόπου και είδε την επιγραφήν έμεινε δε έκπληκτος προ του μεγέθους και της σπουδαιότητος της ανακαλύψεως, ήτις ήτο ακριβώς εις τον κύκλον των επιστημονικών του ερευνών. Αμέσως ήρχισε την αντιγραφήν. Οι ιδιοκτήται σπεύσαντες απειλητικοί απήτησαν να απομακρυνθή ο κ. Άλμπερ της επιγραφής. Μετά δυσκολίας δε κατώρθωσεν ούτος δι ολίγων χρημάτων να του επιτραπή να αντιγράψη μόνον ολίγας γραμμάς. Έσπευσε δε να ειδοποιήση τον Πρόεδρον του Συλλόγου. Ήλθε δε και ο ίδιος εις Ηράκλειον απελπισθείς να κατορθώση την αντιγραφήν διότι οι απαιτήσεις των ιδιοκτητών ηύξανον συνεχώς και υπερβολικά.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου, αφού ήκουσε τον καθηγητήν Άλμπερ εσκέφθη ότι το πρώτον που επεβάλλετο ήτο η διάσωσις της επιγραφής. Προς τούτο έσπευσεν εις τον διοικητήν και τον έπεισε να καλέση τους ιδιοκτήτας και τους είπη ότι κατά τον αρχαιολογικόν νόμον του κράτους τα ευρισκόμενα αρχαία ανήκουσιν εις το κράτος δικαιουμένων του ιδιοκτήτου και του ευρέτου εις αποζημίωσιν. Κατέστησε δε αυτούς υπευθύνους δια την φύλαξιν της επιγραφής έως ότου η Κυβέρνησις και ο Σύλλογος αποφασίσωσι τι πρέπει να γίνη. Ώρισε δε και την χρηματικήν αξίαν της επιγραφής εις δυο χιλιάδες μετζήτια (=8.000 χρυσά φράγκα). Εννοείται ότι ο διοικητής, Κούρδος αγράμματος, δεν κατελάμβανε τίποτε από αυτά, αλλ’ ενήργει τυφλώς καθ’ υπαγόρευσιν του προέδρου.

Ούτως εξασφαλίσθη η επιγραφή προσωρινώς. Από τότε δε ο πρόεδρος συνέλαβε το σχέδιον να αγοράση ο Σύλλογος το χωράφι εν ω ευρίσκετο η επιγραφή.

Εις το Ηράκλειον συνηντήθη ο κ. Άλμπερ με τον Γερμανόν Φαβρίκιον, νέον και τούτον και σφριγώντα από επιστημονικόν ενθουσιασμόν. Συνεφώνησαν να μεταβή αμέσως εις Αγ. Δέκα ο Φαβρίκιος ίνα κατορθώση να αντιγράψη το υπόλοιπον της επιγραφής, να την δημοσιεύσωσι δε συγχρόνως και οι δυο. Ο Φαβρίκιος (ως γράφει ο ίδιος εις Ath. Mitteilungen 1884 σελ. 365) κατώρθωσε μετά μακράς διαπραγματεύσεις με τους ιδιοκτήτας να μετριάση τας υπερβολικάς αυτών αξιώσεις και λάβη παρ’ αυτών την άδειαν να αποκαλύψη τελείως την επιγραφήν και αντιγράφη αυτήν.

Ούτως η έκτοτε ονομασθείσα Μεγάλη Επιγραφή αντεγράφη και εδημοσιεύθη από τον Φαβρίκιον εις το Athenische Mitteilungen 1884 και υπό του Comparetti κατά το αντίγραφον του Άλμπερ εις το Monumenti Antichi 1893 (σ. σ.: πάντως εντοπίζουμε ότι ο Άλμπερ έκανε όντως το 1884 ταυτόχρονη δημοσίευση της επιγραφής, με φωτογραφία και σχέδιο, μάλιστα, στο ιταλικό αρχαιολογικό περιοδικό Museo Italiano di antichita classica).

Τον πρόεδρον όμως του Συλλόγου απησχόλει σοβαρώς η διαρκής εξασφάλισις και απόκτησις του ανεκτιμήτου αξίας μνημείου. Ζητήσας και λαβών από την Αρχαιολογικήν εταιρείαν χρηματικήν βοήθειαν κατώρθωσε μετά μακράς διαπραγματεύσεις να αγορασθή ο αγρός της Μεγάλης Επιγραφής υπό του Συλλόγου (Συμβολαιογραφείον εν Ηρακλείω Εμ. Μηλιαρά).

Και ήτο τούτο αναγκαίον γίνη, άλλως η Μεγάλη Επιγραφή θα ήτο κατεστραμμένη ή θα μετεφέρετο ηκρωτηριασμένη εις Κωνσταντινούπολιν. Διότι η μεταφορά ολοκλήρου οικοδομήματος εκ μεγάλων λίθων βέβαια δεν ήτο δυνατή».

Φυσικά οι ταλαιπωρίες των αρχαιολόγων που ερευνούσαν στη Γόρτυνα δεν σταμάτησαν εκεί, αλλά συνεχίστηκαν και λόγω της αμάθειας ενός γενικού διοικητή του νησιού, του Μαχμούτ Τζελάλ Εντίν, ο οποίος το 1889 προσπάθησε να κατασκευάσει ένα οίκημα στην περιοχή που βρέθηκε η επιγραφή, ώστε να την προστατεύσει! Φυσικά παράλληλα θα εμπόδιζε τις ανασκαφές. Χρειάστηκε η παρέμβαση της γενικής συνέλευσης των Κρητών και του αντιπροέδρου της Ι.Κ. Σφακιανάκη για να πειστεί ο πασάς να σταματήσει την κατασκευή και, αντιθέτως, να βοηθήσει τις εργασίες.

Άρθρο του  Αλέκου Α. Ανδρικάκη

Ιστοσελίδα:Candianews