Ο Ψαραντώνης, σαν ζωντανό άγαλμα, παγώνει το παρόν 09.06.2014 Ο Ιταλός τραγουδοποιός Βινίτσιο Καποσέλα ακούει, μαγεμένος, στα Ανώγεια τον Ψαραντώνη να τραγουδάει. «Σαν τον μυστικιστή της Ασίζης», γράφει, «παίζει λύρα και συνομιλεί με τα πλάσματα, τα βράχια και τον άνεμο».

Γιάννης Τζανετάκης

Μυστηριώδες, γυμνό, βουνό. Οι λευκές ραβδώσεις που το αυλακώνουν ακόμα και το καλοκαίρι δεν είναι αλάτι ούτε βράχια. Είναι χιόνι. Ενώ όλα τριγύρω είναι καυτός αέρας και θάλασσα, οι λευκές γραμμές αντέχουν. Είναι σαν ρυτίδες σε αυτό το λείο πανετόνε χωρίς δέντρα που διαγράφεται στη θάλασσα, που υψώνεται πίσω από την πόλη. Αδιάφορος για τον κόσμο, ο Ψηλορείτης ξεπροβάλλει αμνήμων. Ψηλώνει κάτω από τα πόδια μας καθώς ανεβαίνουμε. Όσο ανεβαίνουμε, παραχωρούμε τη θέση μας στα πρόβατα, στις κατσίκες, που αναμειγνύονται με τους θάμνους, τα χρώματα της γης. Όσο περισσότερο ανεβαίνεις, τόσο η γη αποκτά μια σεληνιακή όψη. Η ατμόσφαιρα γίνεται λεπτή, ελαφριά, ακόμα και στην καλοκαιρινή ζέστη. Συνεχίζουμε να ανεβαίνουμε. Όλα γίνονται αρχέγονα. Δεν μιλάει κανείς· μονάχα ο άνεμος και το βέλασμα. Ίσως όπως τον καιρό του Δία. Οι Κουρήτες, οι φύλακες του Δία, χτυπούσαν δυνατά τις ασπίδες για να τον προστατεύσουν από τη μανία του πατέρα του, του Κρόνου, του χρόνου, ο οποίος θα καταβρόχθιζε και τον Δία, όπως καταβρόχθιζε το καθετί. Τα τζιτζίκια δεν ακούγονται πια. Πετάει το γεράκι. Τα πρόβατα μαζεύονται στις χορταριασμένες κοιλάδες. Η ατμόσφαιρα σαλεύει από τα καμπανάκια τους, απ’ όπου τα αναγνωρίζουν οι βοσκοί. Όταν ξυπνούν, συγκεντρώνονται κοντά στο νερό, τη νύχτα κοιμούνται. Αντιθέτως, οι κατσίκες, με το ορθογώνιο μάτι τους, από πείσμα στέκονται ξέχωρα, μοναχικές πάνω στα ψηλότερα, πιο απόμακρα βράχια. Όταν ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο, πήρε το πρόβατο, ο διάβολος όμως ήθελε την κατσίκα. Η περήφανη και μοναχική κατσίκα. Αυτή που χτυπάει το τύμπανο του διαβόλου. […]Ανάμεσα στον άνεμο και στις κατσίκες ο ήχος της λύρας γίνεται ήχος φύλλων ή πέτρας, φωνή δέντρου ή γερακιού. Ο Ψαραντώνης, σαν τον μυστικιστή της Ασίζης, παίζει και συνομιλεί με τα πλάσματα, τα βράχια και τον άνεμο. Το φιδίσιο κεφάλι της λύρας του μιμείται τη γλώσσα των πουλιών. Αν η σύγχρονη εποχή περικλείνει και παγώνει τα νεκρά αγάλματα στο μουσείο, ο Ψαραντώνης, σαν ζωντανό άγαλμα, σαν αρχαία θεότητα της ξαναγεννημένης γης, παγώνει το παρόν. Το τραγούδι του είναι το τραγούδι της γης, αυτό που επανιδρύει τον κόσμο. Τραγουδάει μαζί με τη λύρα και τον άνεμο, σαν βοσκός πριν από τρεις χιλιάδες χρόνια. Ο Βινίτσιο Καποσέλα έχει επισκεφτεί πολλές φορές την Ελλάδα, και ανάμεσα στα μουσικά του έργα ιδιαίτερη θέση έχει ένας κύκλος τραγουδιών επηρεασμένων από το ρεμπέτικο. Τραγούδια του στα ελληνικά έχει τραγουδήσει και η Δήμητρα Γαλάνη. Πίσω του ανοίγεται διάπλατα το στόμα του βράχου του Ιδαίου Άντρου, σιωπηλό. Μπαίνοντας, στη σκιά υπάρχει ένα τοιχάκι που άφησε το χιόνι καθώς έλιωνε. Ο Ψαραντώνης μένει και παίζει, αιωρούμενος σε αυτό το ιερό στόμα, ανάμεσα στο σκοτάδι της γης και στον άνεμο του βουνού που δεν αλλάζει ποτέ εποχή. Με τσι μικρούς ήμουν μικρός με τσ’ άντρες αντρειωμένος, με τσι παραπονιάρηδες πιο παραπονεμένος. Ω, το παντέρμο του καιρό πώς φεύγει, πώς γαργάρει, κι ό,τι κι α’ φέρει η ανατολή η δύση θα το πάρει. Ενώ τα πρόβατα στην κοιλάδα μαζεύονται κοντά στο νερό. Ο

Ο Βινίτσιο Καποσέλα έχει επισκεφτεί πολλές φορές την Ελλάδα, και ανάμεσα στα μουσικά του έργα ιδιαίτερη θέση έχει ένας κύκλος τραγουδιών επηρεασμένων από το ρεμπέτικο. Τραγούδια του στα ελληνικά έχει τραγουδήσει και η Δήμητρα Γαλάνη.

Ψαραντώνης τραγουδάει τους θεούς. Τραγουδάει μαζί με τον Δία, τον ποιμένα: Στου Ψηλορείτη την κορφή το χιόνι δεν τελειώνει, ώστε να λιώσει το παλιό καινούργιο το πλακώνει. Ο Δίας ήντονε βοσκός στ’ ανωγειανό αόρι, ήντονε και το σπίτι του μέσα στο Περαχώρι. Τραγουδάει μαζί με τα πουλιά: Πού ’ναι ο καιρός, πουλάκι μου, πού ’ναι ο καιρός, πουλί μου, που σ’ έκαμα βασιλικό και σ’ έβανα στ’ αφτί μου. Και μαζί με το σταυραετό, ενώ τον ζηλεύει: Ζηλεύω του σταυραετού απού πετά στα νέφη και παίζει με τσι αστραπές και με τ’ αστροπελέκια. Στο βράχο χτίζει τη φωλιά στο χιόνι ζευγαρώνει. Ο Βινίτσιο Καποσέλα δια χειρός Francesco Moretti στο εξώφυλλο του βιβλίου. Στο «Τεφτέρι» διηγείται μια άγνωστη Ελλάδα, βασανισμένη και περήφανη, που ανακαλύπτει ξανά το ρεμπέτικο ως μουσική της κρίσης. Ίσως απλώς ονειρεύτηκα το φως των Ανωγείων, το πράσινο των φυτών, το γαλάζιο του ουρανού, τα τραπεζάκια στη σκιά. Ο Ψαραντώνης και η γυναίκα του. Η αδερφή του Νίκου και του Αντώνη Ξυλούρη πουλάει μικρά σάλια ανάμεσα στις αναμνηστικές φωτογραφίες όλης της εκπληκτικής οικογένειας Ξυλούρη. Ο θρύλος Νίκος Ξυλούρης ζωντανεύει στις φωτογραφίες και στα κειμήλια της κουζίνας-μουσείου που φυλάει σαν ιέρεια η αδερφή του, προσφέροντας καφέ και ρακή στους προσκυνητές που επισκέπτονται το μουσείο του. Λένε πως ο Ψαραντώνης έχασε τον μικρότερο γιο του όταν ήταν δύο μηνών· τον είχε ονομάσει Δία. Στις φωτογραφίες ο Νίκος λάμπει· είναι πανέμορφος. Σαν τη θεά Νίκη, είναι ο αρχάγγελος με το μουστάκι, τρομερός και εκτυφλωτικός στα φτερά του τραγουδιού, ο θρύλος της Κρήτης. Το τραγούδι της λύρας –με αυτό το αρχέγονο φίδι, το φιδίσιο κεφάλι απ’ όπου διακλαδίζονται οι νότες σαν ερπετά– και ο γάμος ενώνουν τα δύο αδέρφια. Στη λύρα φυλάσσεται ο χρόνος της γιορτής. Ο ήχος της ανοίγει ρωγμές στον συμπαγή χρόνο του ωφέλιμου. //Απόσπασμα (στο βιβλίο έχει τον τίτλο «Ψηλορείτης») από το αφήγημα του Βινίτσιο Καποσέλα «Τεφτέρι». Μόλις κυκλοφόρησε (σε μετάφραση Μαρίας Φραγκούλη) από τις εκδόσεις Καστανιώτη. «Ο Βινίτσιο Καποσέλα διέσχισε τους δρόμους της Ελλάδας τη χρονιά της οικονομικής κατάρρευσης. Συνάντησε ό,τι απομένει από τους θρυλικούς ρεμπέτες στις ταβέρνες της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης, της Κρήτης, συλλαμβάνοντας οράματα, μέθη, μαγείες και ψευδαισθήσεις σ’ ένα μικρό σημειωματάριο, το Τεφτέρι του. Ο Καποσέλα διηγείται μια άγνωστη Ελλάδα, βασανισμένη και περήφανη, που ανακαλύπτει ξανά το ρεμπέτικο ως μουσική της κρίσης. Σελίδα τη σελίδα, το Τεφτέρι είναι η μεταγραφή των χρεών και των πιστώσεων που πρέπει να κάνουμε για να ‘’μάθουμε το επάγγελμα της επιβίωσης’’. Ο κατάλογος των λογαριασμών με κόκκινο χρώμα, που όλοι έχουν με τη ζωή και τον θάνατο. Γιατί, ήδη από την αρχαιότητα, ό,τι προέρχεται από την Ελλάδα είναι μέρος του παγκόσμιου, μας μιλά για τον άνθρωπο και το πεπρωμένο του, εκεί όπου γεννήθηκε. Όταν ξεπέρασε τις ανάγκες της ζωής και εφηύρε την τέχνη, τη γιορτή και το παιχνίδι. Όταν σήκωσε το κεφάλι κι έγινε άνθρωπος.» (Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου) Διαβάστε ακόμα: «Ο Χανιώτικος συρτός έχει σημαδέψει την Κρήτη και εμένα προσωπικά –κάτι τέτοιο δεν θα ξαναγραφτεί ποτέ». Ακούστε εδώ τον Ψαραντώνη και τον Βινίτσιο Καποσέλα να τραγουδούν στο διάσελο της Καποσέλα (υψόμετρο 2.700 μ.) στις Δολομιτικές Άλπεις της Βόρειας Ιταλίας, τον Αύγουστο του 2013 .

Πηγή : Andro.gr [ http://www.andro.gr/empneusi/o-psarantonis-tragoudaei/ ]

Από την πρόσφατη επίσκεψη του κινεζικού συνεργείου στα Ανώγεια, μαζί με την Μαρία Τζομπανάκη

Η Κρήτη παρουσιάζεται μέσα από ένα ντοκυμαντέρ στην Κίνα, από το Δορυφορικό κανάλι  HUBEI TV.

Την πρωτοβουλία είχε το Κέντρο Πολιτισμού και Πράσινου Τουρισμού  “ORFEUS”  – ΜΑΡΓΑΡΙΤΕΣ, της  ηθοποιού Μαρίας  Γ. Τζομπανακη.

Μετά από προσωπική της επίσκεψη στην Κίνα, στο Πεκίνο και την Σαγκάη, και σε συνεργασία με το Ελληνικό Προξενείο της Σαγκάης, αποφασίστηκε μεταξύ “ ORFEUS”και  HUBEI TV, η συμπαραγωγή ντοκυμαντέρ ,με τον τίτλο “ CRETE: A PARADISE LAND”.

Ο στόχος από την πλευρά του κέντρου “ORFEUS” είναι η παρουσίαση της Κρήτης μέσα απο την κουλτούρα της ,την φύση και τα προιόντα της, σε μια χώρα τεράστιας ανάπτυξης και πολύ ισχυρής οικονομικά  όπως είναι η Κίνα.

Η ομάδα του συνεργείου, έφτασε στα Χανιά στις 31 Μαίου, και αναχώρησε από την Αθήνα στις 8 Ιουνίου.

Στο ντοκυμαντέρ αυτό, παρουσιάστηκε, η φυσική ομορφιά του τόπου, αρχαιολογικοί χώροι, τα έθιμα των Κρητών και η μοναδική φιλοξενία τους, οι παροχές των εξελιγμένων υπηρεσιών του στον τομέα του Τουρισμού καθώς και προιόντα εξαγώγιμα , όπως το Ελαιόλαδο και το Κρασί .

Το κέντρο πολιτισμού και πράσινου τουρισμού ‘ORFEUS”, είχε αποκλειστικά την ευθύνη της οργάνωσης της παραγωγής , την επιλογή του τόπου και του τρόπου των γυρισμάτων, την επιλογή του τόπου της διαμονής του HUBEI tv team, την συγγραφή του σεναρίου και την πρόταση του concept : CRETE A PARADISE LAND.

Η παραγωγή αυτή ήταν υπό την αιγίδα της περιφέρειας Κρήτης  που στάθηκε πολύ αποτελεσματικά στο πλευρό του Κέντρου Πολιτισμού και Πράσινου Τουρισμού “ORFEUS”

Οικοδέσποινα της Κρήτης, και συμπαρουσιάστρια η  ηθοποιός και δημιουργός του “ORFEUS”, Μαρία Τζομπανάκη

www.orfeus.com.gr

Η μαγεία του Ανωγειανού φεγγαριού σε μια υπέροχη φωτογραφία που τράβηξε ο συνεργάτης μας Μανόλης Σαμόλης , σε μια μαγική και όμορφη νύχτα στο χωριό.

Η φύση μπορεί ακόμα να παίζει παράξενα παιχνίδια και να έχουμε κρύο και βροχές αν και βρισκόμαστε στον Ιούνιο αλλά όταν έχει κέφια ζωγραφίζει με μαγευτικά θεάματα.

Απολαύστε το λοιπόν!

Ανακοίνωση εξέδωσε ο Πολιτιστικός σύλλογος Ανωγείων μέσω της οποίας εύχεται συγχαρητήρια στην νέα Δημοτική αρχή του τόπου μας προσδοκώντας παράλληλα για την συνέχιση της άψογης συνεργασίας με στόχο την ανάδειξη της πλούσιας πολιτιστικής παράδοσης του τόπου.

Αναλυτικά η ανακοίνωση έχει ως εξής:

“Μετά την ολοκλήρωση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών της 25ης Μαΐου 2014, με την ανάδειξη του νέου Δημάρχου και του νέου Δημοτικού Συμβουλίου του χωριού μας, ο Πρόεδρος και το Διοικητικό Συμβούλιο του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων επιθυμούν να εκφράσουν τα θερμά τους συγχαρητήρια στο νέο δήμαρχο κ. Μανώλη Καλλέργη και τους νεοεκλεγέντες συμβούλους του συνδυασμού του ,ευχόμενοι μια καρποφόρα και επιτυχημένη θητεία, χάριν του συμφέροντος του τόπου μας και των συνδημοτών μας και προσβλέποντας στην μεταξύ ημών εποικοδομητική συνεργασία προς το σκοπό συνέχισης της προαγωγής και της εξέλιξης της ιδιαίτερης πολιτιστικής μας παράδοσης.

Επιθυμούμε τέλος να ευχηθούμε στον απερχόμενο δήμαρχο κ. Σωκράτη Κεφαλογιάννη και τους δημοτικούς συμβούλους, που εξελέγησαν με το συνδυασμό του, καλή δύναμη στα νέα τους καθήκοντα, με την ελπίδα οι παρεμβάσεις και οι επισημάνσεις τους, από την θέση πλέον της αντιπολίτευσης, να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην πρόοδο του χωριού μας και στην επίλυση των προβλημάτων, που αντιμετωπίζουν οι δημότες του.”

 Του Δακανάλη Μανόλη

Αντιπροέδρου ΕΟΣ. Μοιρών

Ο Ψηλορείτης ή ΄Ιδη είναι το ψηλότερο βουνό της Κρήτης, με πιο ψηλή κορφή τον Τίμιο Σταυρό  (υψ 2456μ), άλλες κορφές είναι ο Αγκαθιάς (2424 μ.), Στολίστρα (2325 μ.), Βουλομένου (2267μ. και Κούσακας (2209 μ.), ενώ κάτω από δυο χιλιάδες μέτρα είναι η Μαύρη Κορφή ή Σέλα Διγενή, η Χαλασοκεφάλα, η Κουρούνα, ο Σκίνακας, το Κουδούνι, η Αλικαντάμ και άλλες.  Η οροσειρά  έχει μήκος35 χιλιόμετρακαι πάνω  από το δασόριο εκτίνεται η αλπική ζώνη ( Μαδάρα).

Ο Ψηλορείτης συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο «Natoura 2000) και χαρακτηρίζεται από την ποικιλομορφία τοπίων, με υψηλή βιοποικιλότητα. Είναι ένα σύνολο εξαιρετικών «αισθητικών τοπίων » και ένας ιδιαίτερα ενδιαφέρων γεωλογικός σχηματισμός. Κάνουν την παρουσία τους πολλά είδη ενδημικών ζώων και φυτών της Κρήτης και της Ελλάδας. Ψηλορείτης ή ΄Ιδη  ετυμολογείται από το δωρικό ΄Ιδα = δέντρα για ξύλευση, δάσος, δασωμένο βουνό.

Το δάσος του Ρούβα βρίσκεται στο Νοτιοατολικό τμήμα του Ψηλορείτη και αποτελεί ένα από τα ελάχιστα φυσικά δασικά οικοσυστήματα στην περιοχή. Χαρακτηρίζεται από την ποικιλία των ειδών του, όπου κυριαρχεί ο πρίνος, το πεύκο, το κυπαρίσσι, ο αζίλακας, ενώ στη θέση Διπλόρι ενδημεί το Ανέγνωρο ή Αμπελίτσα (Ζelkova abelitsa) σε μικρό αριθμό και καταλαμβάνει έκταση περίπου15 στρεμμάτων. To πρινόδασος του Ρούβα είναι το μεγαλύτερο στην Κρήτη ίσως και στην Ελλάδα.

Το Κρητικό Κεφαλάνθηρο είναι ένα ενδημικό και σπάνιο είδος ορχιδέα που το απαντάμε στην περιοχή του Ρούβα μέχρι τη Μαύρη Κορφή σε μικρό πληθυσμό. Το μέρος που ενδημεί το έχουν περιφράξει για προστασία και ανθεί το Φθινόπωρο. ΄Αλλα δάση με πρίνους, σφεντάμους και τρικοκιές συναντάμε στις θέσεις Βρουλίδια , Βρομονερό και στα νότια του Ψηλορείτη από τη Γέργερη μέχρι τα Πλατάνια σε μικρότερες εκτάσεις.

Στην οροσειρά του Ψηλορείτη έχουν εξελιχθεί σπάνιες μορφές ζωής που δημιούργησαν ενδημικά είδη φυτών και ζώων. Κατά τον καθηγητή Βοτανολογίας των ΤΕΙ. Ηρακλείου Ζαχαρία Κυπριωτάκη στον Ψηλορείτη απαντάμε περίπου 1000 είδη φυτών, ενώ τα ενδημικά είναι περίπου 75, ημερίδα 14-12-2001 στη Γέργερη . (Προστασία και ανάδειξη του δάσους Ρούβα).

Ο Ψηλορείτης θεωρείται ως μια από τις πιο σημαντικές περιοχές της Ευρώπης όσο αφορά την ορνιθοπανίδα, που αποτελείται από χρυαετούς, σπιζαετούς, γυπαετούς ή κοκαλάδες, το όρνιο ή σκάρα, κουρούνες, κοράκια, κίσες, φάσες, πέρδικες και άλλα. Η πανίδα επίσης είναι πλούσια και αποτελείται από αγριόγατους, ασβούς, νυφίτσες, ζουρίδες,  λαγούς, 2 είδη σαύρων ( πράσινη και καφέ), το λιακόνι, 3 είδη σαμιαμιδιών και 3 είδη φιδιών ( σπιτόφιδο, τηλεσκόπος, δεντρογαλιά).

Ο Ψηλορείτης από την σκοπιά της γεωλογίας, μπορεί κανείς να παρατηρήσει όλους τους τύπους των πετρωμάτων, μέχρι απολιθωμένα κογχύλια και όστρακα. Μέσα σ΄αυτό το πολύπλοκο μωσαϊκό πετρωμάτων σχηματίστηκαν πλήθος σπηλαίων, βάραθρα και πολλά φαράγγια που αποδεικνύουν την ομορφιά και τη σπουδαιότητα του Ψηλορείτη στο πέρασμα των αιώνων. Τέτοια σπήλαια είναι το Ιδαίον ΄Αντρον, το σπήλαιο των Καμαρών , του Σφεντόνι, ενώ μεγάλα φαράγγια είναι του Ζαρού, των Καμαρών, των Πλατανίων, των Γωνιών και του Καυδολιό (Ζωνιανό).

Στο μαγευτικό οροπέδιο της Νίδας βρίσκεται το Ιδαίο ΄Αντρο σε υψόμετρο1490 μέτρων, όπου κατά τους Μινωικούς χρόνους ήταν ο σπουδαιότερος λατρευτικός χώρος του νησιού. Είναι ίσως το μοναδικό σημείο που με βεβαιότητα λατρεύονταν ο μέγιστος των θεών Δίας, ο οποίος κατά την παράδοση φυγαδεύτηκε από τη μητέρα του Ρέα και κρύφτηκε στη σπηλιά της ΄Ιδης ( Νίδα ) μέχρι να ανδρωθεί και να γλιτώσει από την οργή του πατέρα του Κρόνου. H λατρεία άρχισε από την προϊστορική εποχή και συνεχίστηκε ίσαμε τους Ρωμαϊκούς χρόνους.

Ο εξωτερικός περίβολος του Ιδαίου ΄Αντρου αποτελούσε ένα οργανωμένο σε επιστημονική βάση Αστεροσκοπείο τουλάχιστο κατά τη μινωική περίοδο, με όργανα επιστημονικών μετρήσεων των ηλιοστασίων. Αυτή είναι η επιστημονική ανακοίνωση του μηχανικού και ερευνητή Νίκου Λεβεντάκη στο 11ο Διεθνές Κρητολογικό Επιστημονικό Συνέδριο, που έγινε στο Ρέθυμνο. Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΝΩΓΗ στις 28-10-2011.

To Καμαραϊκό Σπήλαιο βρίσκεται πάνω από τις Καμάρες σε υψόμετρο1524 μέτρων, στις νότιες πλαγιές της Μαύρης Κορφής ή Σέλα του Διγενή. Εκεί λατρεύονταν μια θεότητα προστάτιδα ως φαίνεται της γεωργίας και κτηνοτροφίας, πιθανώς της θεάς Ειλείθυια. Τα αγγεία που βρέθηκαν στο σπήλαιο είναι ο λεγόμενος Καμαραϊκός ρυθμός, εξαιρετικά πολυτελής, βασιλικού χαρακτήρα. (Πηγές: ΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ της Νομαρχίας Ηρακλείου 1971 σελ.45).

Ο Ψηλορείτης χαρακτηρίζεται από την πλειάδα των μιτάτων που φιλοξενεί και έχουν καταγραφεί πάνω από 300. Κατασκευάζονται από λιθοτεχνίτες με πέτρες κυκλικά και αποτελούν τα καταλύματα των βοσκών. Οι αρχαιολόγοι αναφέρονται σε αυτά με τους όρους θολωτές κατασκευές ή θολωτά μιτάτα (Σακελλαράκης 1985).

Στις πλαγιές του Ψηλορείτη σε υψόμετρο1187 μέτρωνστα μέσα της διαδρομής Ανώγεια – Ιδαίον ΄Αντρο, βρίσκεται η μινωική Ζώμινθος με διαχρονική παρουσία ανθρώπων από τότε ίσαμε σήμερα. Οι ανασκαφές που έγιναν από τον αρχαιολόγο Γιάννη Σακελλαράκη έφεραν στο φως ένα οικισμό υστερομινωικής περιόδου ( 17ος π.χ.αιώνας), με επιβλητικό κτήριο 1600 τ.μ. τουλάχιστο τριώροφο. Στη δυτική πτέρυγα ανακαλύφθηκε βιοτεχνική πτέρυγα με εργαστήριο κεραμικής.

Πριν από μερικά χρόνια είχα μια συζήτηση σχετικά με τη Ζώμινθο με το μακαρίτη καθηγητή της αρχαιολογίας Γ. Σακελλαράκη. Του ανέφερα την ιερότητα του Ψηλορείτη μεταξύ των άλλων ιερών βουνών της Ελλάδας (΄Ολυμπος, Παρνασσός, Τόμαρος, Λύκιο ΄Ορος, ΄Αθως κ.λ.π.) και μου είπε, ότι είναι πρώτος στην κατάταξη ο Ψηλορείτης.

Ο Ψηλορείτης δια μέσου των αιώνων υπήρξε  το ορμητήριο και το καταφύγιο των Χαίνιδων, των ανταρτών και των καταδιωκομένων σε όλες τις περιόδους των κατακτήσεων της Κρήτης (Αραβοκρατία, Βενετοκρατία, Τουρκοκρατία και Γερμανική κατοχή). Στην Γερμανική κατοχή είχαν τα λημέρια τους τέσσερις αντάρτικες ομάδες.

Γύρω από τον Ψηλορείτη δημιουργήθηκε ένας ιδιότυπος πολιτισμός, που άφησε ανεξίτηλα τα χαρακτηριστικά του. Ένα λαϊκό πολιτισμό που εκφράζεται πολύμορφα στο χορό, στο τραγούδι, στη μαντινάδα, στο ριζίτικο, στην καθημερινή ζωή, στη γέννηση, στη βάπτιση, στο γάμο, στο θάνατο, στη λαϊκή τέχνη , στο χιούμορ, στον αυτοσαρκασμό και στη μυθολογία. Δείγμα είναι, ότι σε όλα τα χωριά του Ψηλορείτη η φιλοξενία και η ζεστασιά των κατοίκων είναι μοναδική. Τη φιλοξενία αυτή την κληρονομήσαμε από τον Ξένιο Δία που μεγάλωσε και ανδρώθηκε στον Ψηλορείτη και ο οποίος μας εμπνέει και μας καθοδηγεί ακόμα και σήμερα.

Ο Ψηλορείτης το βουνό των θεών προσφέρεται σε όλους εκείνους που έχουν αγάπη και πάθος με το βουνό και αναζητούν να επισκεφθούν παρθένα τοπία. Το φυσικό περιβάλλον, οι γεωμορφολογικές και οι κλιματολογικές συνθήκες του βουνού ευνοούν τις ορειβατικές και σπηλαιολογικές αναζητήσεις.  Το Ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 που αρχίζει από την Ολλανδία, περνά από τον Ψηλορείτη και καταλήγει στην Ζάκρο. Δίδει επομένως την ευκαιρία να θαυμάσουν οι επισκέπτες την μεγαλοπρέπεια του βουνού. Ο Ψηλορείτης έχει έξι ορειβατικά καταφύγια στις θέσεις Πρίνος, Τριγιόδος, Μυγερού, Τουμπωτό Πρίνο, Σαμάρι και Ρούβα, στα οποία μπορούν να εξυπηρετηθούν οι επισκέπτες του βουνού.

Ο Ορειβατικός Σύλλογος Μοιρών έχει δεθεί απόλυτα με τον Ψηλορείτη από την ημέρα της ίδρυσης του 8-8-88. ΄Ολες τις εποχές του έτους διοργανώνει επισκέψεις περιμετρικά του βουνού σε διάφορες βουνοκορφές του, σπήλαια και φαράγγια. Στην κορφή Τίμιο Σταυρό ανεβαίνουμε  όλες τις εποχές του χρόνου. Πολλές φορές στα χιόνια έχουμε θαυμάσει τους σκιέρ να γαζώνουν με μεγάλη ταχύτητα όλη τη νότια πλευρά της κορφής Αγκαθιά. Το ίδιο γίνεται και στη βόρεια πλευρά του βουνού πάνω από το Λάκκο του Μυγερού, δυστυχώς αρχές Δεκέμβρη του 2011 είχαμε ένα τραγικό συμβάν με τον άδικο θάνατο ενός σκιέρ.

Τέλος το ορεινό συγκρότημα του Ψηλορείτη με τη μεγάλη βιοποικιλότητα και τη μεγάλη ποικιλομορφία των σχηματισμών του, τρέφει από την αρχαιότητα – εποχή των τροφοκυνηγών ίσαμε σήμερα, με τον ποιμενικό τρόπο ζωής και τη γεωργία περίπου εκατό χωριά που βρίσκονται, περιμετρικά σκαλωμένα στη ρίζα του βουνού.-

Πατήστε εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=LnFLINKNEqM