Ενα σκίτσο μια ιστορία...

Τους  μεγάλους Ανωγειανούς λυράρηδες περιγράφει με εύγλωττο τρόπο στο σκίτσο που έφτιαξε πριν από 35 χρόνια περίπου ο Μιχάλης Σκουλάς ή Γκιόλος και παρουσιάζει η ΑΝΩΓΗ. Λιτό, περιγραφικό, ουσιαστικό…

Όταν ο καλός μου φίλος  Βαγγέλης Αυγουλάς μου ζήτησε να γράψω ένα άρθρο για τη νέα του σελίδα στο διαδίκτυο, αγχώθηκα . Και τούτου γιατί ήθελα να δώσω ένα κείμενο διαφορετικό απ ‘ αυτά που συνήθως γράφω (συνδικαλιστικά , ιστορικά ) και που θα έδενε τη κοινή μας πατρίδα τη Κρήτη με τα άτομα με ιδιαιτερότητες .

Έτσι λοίπον έριξα στο mail του Βαγγέλη την ιδέα ( που έγινε σε λίγα μόλις λεπτά αποδεκτή ) , να γράψω ένα άρθρο για έναν άνθρωπο  που δεν γνώρισα ποτέ , όμως τον αγάπησα ψάχνοντας και μαθαίνοντας γι’ αυτόν . Πρόκειται για τον Ανωγειανό λυράρη Μανώλη Πασπαράκη ή Στραβό.

Γέννημα θρέμμα του Ψηλορείτη , γεννήθηκε στα ιστορικά Ανώγεια το Φλεβάρη του 1911. Όταν ήταν ακόμη τριών χρονών , χτυπήθηκε απο οστρακιά και έχασε το φώς του .Όμως δε το ‘βαλε κάτω. Αγωνιστής , όπως όλοι οι Ανωγειανοί , πήρε στα χέρια του , δεκάχρονος πια , για πρώτη φορά τη λύρα ! Το μουσικό όργανο που κυριαρχούσε στο τόπο του και που έμελε να φωτίσει τους δρόμους της ψυχής του .Δάσκαλός του στη λύρα ένας σπουδαίος λυράρης ο Αντώνης Σκουλάς , έμαθε στο μικρό τα πρώτα πατήματα και του δίδαξε τους πρώτους σκοπούς . Σκοπούς που άκουγε σε ανωγειανές παρέες , τους αποτύπωνε και σιγά-σιγά πάνω τη λύρα του τους έβγαζε ! Στα δεκαπέντε του χρόνια άρχισε δειλά δειλά να παίζει σε παρέες , γάμους  και βαφτίσεις . Η πρόοδος του ήταν σημαντική και στα 25 του χρόνια ήταν πια φτασμένος λυράρης !

Παντρεύτηκε , απόκτησε τέσσερα παιδιά και συνέχιζε το έργο του . Γλέντίζοντας το κόσμο σε δύσκολες πραγματικά εποχές . Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος , καταστροφή των Ανωγείων απο τους Γερμανούς , φτώχια ….

Όμως ο Πασπαράκης συνέχισε τη δημιουργική του πορεία . Λένε όσοι τον γνώρισαν οτι έιχε χάρισμα απο το Θεό , να μπορεί να στέκεται πραγματικά στα γλέντια . Ακουμπούσε με το δοξάρι του και του ήχους της λύρας του τις ψυχές των ανθρώπων , έδινε φτερά στα πόδια των χορευτάδων , ενώ ο γλυκός σκοπός του , ανταποκρινόταν στις μουσικές διαθέσεις των ανθρώπων που γλεντούσαν μαζί του .

Μια μαντινάδα χαρακτηριστική έλεγαν τα χείλη του , δίνοντας το στίγμα της δικής του ιδιαιτερότητας :

<<Κόσμο φροικώ , κόσμο πατώ , και κόσμο δε γνωρίζω ,

ώ , τη μπαντέρμη τη ζωή και πως τη νταγιαντίζω >> !

Γράφει ο Γιώργης Καράτζης , για το Μανώλη Πασπαράκη ή Στραβό :

<<Ένα ζωντανό μνημείο του μουσικού πολιτισμού των Ανωγείων , υπήρξε χωρίς καμία αμφισβήτηση ο Μανώλης Πασπαράκης Στραβός . Ο λυράρης που γλέντισε τ’ Ανώγεια και τους Ανωγειανούς τη διασποράς , με ασυνήθιστο πάθος , με προθυμία και ανεξάντλητη διάθεση , με αίσθηση προσφοράς που έφτανε τα όρια της αυτοθυσίας .Κάποιοι νόμιζαν ίσως οτι ο Στραβός  ανταποκρίνεται εντελώς συμβατικά στο τρόπο του τραγουδιού του καθ’ ενός στη παρέα , κι οτι προσαρμόζεται για το χατίρι του τραγουδιστή στο ανάλογο ύφος . Δεν ήταν όμως έτσι . Ο Στραβός ταξίδευε στον αόρατο μουσικό κόσμο του , συνεπαρμένος απόλυτα πο το ανθρώπινο περιβάλλον , και συμπάσχων άμεσα στις  μεταπτώσεις και τις ειδικότερες εκφραστικές διαφοροποιήσεις του κάθε τραγουδιστή – γλεντιστή .Με δεδομένη αυτή την αλήθεια , έδιδε όντως μεγαλύτερη έμφαση σε ακραίες , οριακές στιγμές . Άνοιγε διάπλατα τους κρουνούς της μουσικής του απόδοσης , όταν τον ερέθιζε ή τον συγκινούσε κάποιος ξεχωριστός εκφραστικός τρόπος . Αποκάλυπτε έτσι πόσο άνθρωπος ήταν >>.

Μεσουράνησε στη μουσική σκηνή της Κρήτης ως το 1960, χωρίς αυτό να σημαίνει οτι μετά σταμάτησε να παίζει λύρα . Ήταν μάχιμος μουσικός ως τα εβδομήντα του χρόνια , όμως δε μας άφησε δίσκους 33 η 45 στροφών , καθώς η μετακίνηση του για την Αθήνα , που γίνονταν οι εγγραφές δίσκων , ήταν δύσκολη .Χάριν όμως στη μέριμνα του συγχωριανού του δάσκαλου και πρώην δημάρχου των Ανωγείων , Γιώργη Σμπώκου , διασώθηκαν κάποιες ζωντανές ηχογραφήσεις .

Η μουσική του επηρέασε όλους τους σύγχρονους καταξιωμένους Ανωγειανούς λυράρηδες με κορυφαίο τον αρχάγγελο της κρητικής μουσικής Νίκο Ξυλούρη .

Έφυγε απο τη ζωή το 1897 σε ηλικία 76 χρόνων . Τα Ανώγεια τον τίμησαν και τον τιμούν πάντα .Μάλιστα για να τον θυμούνται οι επόμενες γενιές έστησαν άγαλμα του ,έργο του Ιταλού καθηγητή της Σχολής Καλών Τεχνών , του Μιλάνου , Νικόλα Ζαμπόνι .

Επίλογο στο σημερινό πρώτο σημείωμα -συνεργασίας με το Βαγγέλη Αυγουλά , θα ήθελα να βάλω μαι συγκλονιστική εικόνα απο τη ζωή του τυφλού λυράρη . Ο πατέρας του ήταν ο πρώτος σύντροφος και οδηγός στο σκοτάδι του .Οι σχέσεις πατέρα και γιού ήταν πολύ δυνατές . Έτσι ο θάνατος του πατερα του τον συγκλονισε . Ζήτησε να τον πάνε στο τάφο του .Πήρε τη λύρα του και είπε μια μαντινάδα που δεν θα τη ξεχάσω όσο ζώ :

<< Φεύγεις ψυχή τση ψυχής , γλυκιά παρηγοριά μου,

που με τα μάτια σου τα δυο , φέγγαν και τα δικά μου >> .

Ζαχαρίας Καψαλάκης

Δάσκαλος -Δ/ντής ΕΕΕΕΚ Τυμπακίου

Δρ Παιδαγωγικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Από: http://meallamatia.blogspot.com/2011/12/blog-post_2863.html

Μια προσπάθεια εντοπισμού, χαρτογράφησης και ανάδειξης της Μινωικής διαδρομής από τον Κρουσώνα προς το Ιδαίο ‘Αντρο, ξεκίνησε η δημοτική αρχή Μαλεβιζίου με τη συμμετοχή μελών του Πεζοπορικού Ομίλου Ηρακλείου. Η πορεία αυτή ξεκίνησε, πριν από λίγες ημέρες, από τη θέση “Αχλαδιάς” στον Κρουσώνα και συνεχίστηκε μέσα από το Κρουσανιώτικο Φαράγγι και το οροπέδιο “Λιβάδι” και από κει ακολούθησαν τα φυσικά περάσματα, ανάμεσα από τις κορυφές των Ανωγειανών βουνών, με κατάληξη τον αρχαιολογικό χώρο της Ζωμίνθου. Η πεζοπορία για την όλη διαδρομή ξεπέρασε τις 8 ώρες, αφού διανύθηκαν περισσότερα από 14 χιλιόμετρα!

Όσοι πήραν μέρος στην πεζοπορία αποζημιώθηκαν, όπως οι ίδιοι δηλώνουν, από τον φυσικό πλούτο και την απερίγραπτη ομορφιά του τόπου, στον οποίο εναλλάσσονται αρμονικά οι άγριοι βράχοι με τις κατάφυτες κοιλάδες και τα καταπράσινα μικρά οροπέδια.

Τα μέλη του Πεζοπορικού Συλλόγου Ηρακλείου, προχώρησαν στη χαρτογράφηση της διαδρομής μεταξύ Κρουσώνα και Ζωμίνθου, την οποία θα παραχωρήσουν στον δήμο Μαλεβιζίου, προκειμένου αυτή να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη ανάδειξης της περίφημης Μινωικής διαδρομής, που περιγράφει ο Πλάτωνας.

Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Μαλεβιζίου, Κώστας Μαμουλάκης, εξέφρασε τις ευχαριστίες της δημοτικής αρχής, σε όλους όσους συμμετείχαν στην πραγματοποίηση της πορείας και ειδικά στα μέλη του Πεζοπορικού Ομίλου Ηρακλείου, για την καθοριστική συμβολή τους στην υλοποίηση μιας σημαντικής ιδέας: Της αναβίωσης της Μινωικής διαδρομής! Μιας διαδρομής που θα συνδυάζει την ανάδειξη της ιστορίας του τόπου μας, με την προβολή του φυσικών καλλονών του.

“Μετά τη χαρτογράφηση της διαδρομής, ο δήμος Μαλεβιζίου είναι έτοιμος να προχωρήσει στης διαδικασίες που απαιτούνται για την εκπόνηση της σχετικής μελέτης του έργου ανάδειξης και προβολής”, τόνισε. “Σκοπός μας είναι να αναδειχτεί η διαδρομή αυτή, η οποία είναι ικανή να αποτελέσει πόλο έλξης επισκεπτών απ’ όλο τον κόσμο”, κατέληξε.

Σε αυτή την πρώτη προσπάθεια, συμμετείχαν τα μέλη του Πεζοπορικού Ομίλου Ηρακλείου Συμεών Νικολόπουλος και Μιχάλης Καρυωτάκης οι αρχαιολόγοι Γιώργος Τζωράκης και Αθηνά Τσαμπανάκη και ο μηχανολόγος Μιχάλης Σαββάκης.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τον δήμο Μαλεβιζίου, για πολλούς επιστήμονες, με πρώτο τον αείμνηστο αρχαιολόγο Γιάννη Σακελλαράκη, η διαδρομή αυτή αποτελεί τον αρχαίο δρόμο που ακολουθούσαν διαχρονικά οι κάτοικοι της Κνωσού και της ενδοχώρας της, για την ανάβαση τους στο σπουδαίο ιερό σπήλαιο της Ίδης. Η ανακάλυψη της Ζωμίνθου, που αποτελούσε βέβαιο σταθμό των προσκυνητών του Ιδαίου, στο μέσον περίπου αυτής της διαδρομής, αποτελεί μια ακόμη επιβεβαίωση αυτής της θεωρίας.

Ο ίδιος δρόμος ταυτίζεται από πολλούς μελετητές με την πορεία που ακολουθούσε ο βασιλιάς Μίνωας (“Μίνως Εννέωρος”) κάθε εννέα χρόνια, από την Κνωσό στο Ιδαίο ‘Αντρο, για να πάρει τους Νόμους από τον πατέρα του, τον Δία.

Παράλληλα, η πορεία αυτή θεωρείται ότι περιγράφεται και από τον Πλάτωνα σε έναν από τους Διαλόγους του, που υποτίθεται πως εξελίσσεται κατά τη διάρκεια της ανάβασης από την Κνωσό στο Ιδαίο ‘Αντρο. Στη συζήτηση αυτή, που αφορά τους Νόμους, παίρνουν μέρος ένας ανώνυμος Αθηναίος (πιθανώς ο ίδιος ο Πλάτωνας), ο Κρητικός Κλεινίας και ο Σπαρτιάτης Μέγγιλος. Στην δεκάωρη περίπου πορεία που περιγράφεται, δίνονται στοιχεία που θυμίζουν ακόμη και σήμερα την περιοχή: οι εύφοροι “λειμώνες”, όπως το “Κρουσανιώτικο Λιβάδι” και τα άλση, τα ψηλά δέντρα, και ιδίως τα κυπαρίσσια, που φύονται και σήμερα στις πλευρές του φαραγγιού του Κρουσώνα.

Η μακραίωνη λατρευτική χρήση του Ιδαίου ‘Αντρου για τρεις και πλέον χιλιετίες (από τη Μινωική δηλαδή Εποχή μέχρι και τους Ρωμαϊκούς Χρόνους), όχι μόνο από Κρήτες, αλλά και από τους λαούς ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου, καθιστά τη διαδρομή από τον Κρουσώνα προς το Ιδαίο, ως μια από τις σημαντικότερες αλλά και διαχρονικότερες προσκυνηματικές διαδρομές της Κρήτης και της Ελλάδας.

Του Γιώργου  Καλογεράκη- Επιστημονικός  Συνεργάτης Εργαστηρίου Ιστορίας, Νεότερης  Ελλάδας και  Νεοελληνικού  Πολιτισμού, Πανεπιστημίου  Ιωαννίνων

ΤΟ  ΠΡΩΤΟ  ΠΡΑΚΤΙΚΟ  ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ  ΟΜΑΔΟΣ  ΑΝΩΓΕΙΩΝ  ΚΑΙ  ΤΟ  ΠΡΑΚΤΙΚΟ  ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ  ΤΗΣ  25^ΗΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ  1942  ΕΠΙΚΥΡΩΜΕΝΑ ΑΠΟ  ΤΗΝ  ΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ  ΤΟΥ  ΚΑΙΡΟΥ

( 10  ΜΑΡΤΙΟΥ  1944)

Ο  Εμμανουήλ  Παπαδογιάννης  καταγόταν  από  τον  Άγιο  Ιωάννη  Ρεθύμνου,  ήταν  Πολιτευτής  και  μέλος  της Νομαρχιακής  Επιτροπής  Ε.Ο.Ρ.  Ρεθύμνου.  Η προσωπικότητα  και  η  καθολική  αποδοχή  του  Εμμανουήλ  Παπαδογιάννη  από  τους  Ρεθύμνιους  τον  κατέστησε  ως  ένα  σημαντικό  παράγοντα  του  αντιστασιακού  αγώνα  των  Κρητών  τα  χρόνια  1941-1945  και  πολιτικό  εκπρόσωπο  του  απελευθερωτικού  αγώνα  νομού  Ρεθύμνου.  (Ο  στρατιωτικός  εκπρόσωπος  του  Νομού  Ρεθύμνου  ήταν  ο Χρίστος  Τζιφάκης).

Το  πλούσιο  αρχείο  της  ζωής και  της  δράσης  του  Εμμανουήλ  Παπαδογιάννη,  (μέρος  του  οποίου  αναφέρεται  στην  περίοδο  1941-1945),  διατηρεί  σήμερα  ο  γιος  του  Μιχάλης  Παπαδογιάννης  μόνιμος  κάτοικος  Αθηνών. Σ’αυτό  το  αρχείο  ανήκουν  τα  παρακάτω  δύο  έγγραφα  που δημοσιεύονται  και  αναφέρονται :

α)  Στο  πρακτικό  ίδρυσης  της  Εθνικής  Απελευθερωτικής  Δράσης Ανωγείων

(15  Αυγούστου  1941)  και

β)  Στη  συνεδρίαση  της  Εθνικής  Απελευθερωτικής  Οργανώσεως  Ανωγείων

(25  Νοεμβρίου  1942).

Η  σπουδαιότητα  των  εγγράφων  που  έρχονται  για  πρώτη  φορά στη  δημοσιότητα  είναι  μεγάλη  αφού  στο τέλος  τους  υπογράφονται  και  επικυρώνονται  από τον  εκπρόσωπο  της  Ελληνικής  Κυβέρνησης  του  Καΐρου  στις 10  Μαρτίου  1944.

έγγραφο  1

ΙΔΡΥΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

ΑΝΩΓΕΙΩΝ

Εν  Ανωγείοις  σήμερον  την  δεκάτην  πέμπτην  του  μηνός  Αυγούστου  ημέραν  Παρασκευήν  και  ώραν  20^ην του  χιλιοστού  τεσσαρακοστού,  οι  υπογεγραμμένοι

1)  Ιωάννης  Στεφ.  Δραμουντάνης  ή  Στεφανογιάννης  2)  Μιχαήλ  Χρίστου  Ξυλούρης  3)  Παπά  Ιωάννης  Εμμ.  Σκουλάς  4)  Γεώργιος  Στεφ.  Δραμουντάνης

5)  Νικόλαος  Γεωργίου  Σταυρακάκης  6)  Νικόλαος  Γεωρ.  Μανούσος  ιατρός,

7)  Κωνσταντίνος  Αντ.  Κουνάλης  ιατρός,  εν  συνεργασία  μετά  του  ανθυπομοιράρχου  Δημητρίου  Αθαν.  Κίπη  ενεργούντος  αρχήθεν  μέσω  άλλων  συνδέσμων  κατασκοπείαν  υπέρ  της  συμμάχου  Μεγ.  Βρεττανίας  τον  οποίον  ορίζομεν  ειδικόν  Σύμβουλον  ως  και  του  Ελευθερίου.  Δρανδάκη  ιατρού  κατοίκου  Αγίου  Ιωάννου  Μυλοποτάμου  συνελθόντες  εις  την  οικίαν  του  πρώτου  συνεσκέφθημεν  τ’ακόλουθα :

Λαβόντες  υπ’όψιν  ότι  το  Έθνος  και  η  Πατρίς  διέρχονται  την  κρισιμωτέραν  περίοδον  της  Ιστορίας  των  και  πεποιθότες  ότι  οι  Γόρδιοι  Δεσμοί  των  Ιστορικών  αναγκών  των  Εθνών  κόπτονται  δια  του  ξίφους  και  των  θυσιών

Α  π  ο  φ  α  σ  ί  ζ  ο  μ  ε  ν

Την  ίδρυσιν  και  συγκρότησιν  Επιτροπής  Εθνικής  Απελευθερωτικής  Δράσεως  εκ των  ανωτέρω  προσώπων  με  Πρόεδρον  αυτής  τον  Ιωάννην  Στεφ.  Δραμουντάνην  και  τα  λοιπά  ως  μέλη  αυτής,  ορίζοντες  βασικούς  σκοπούς  ταύτης  τα  κάτωθι :

1)  Να  κινηθώμεν  προς  όλας  τας  κατευθύνσεις  δια  την  ανεύρεσιν  ικανών  και  επιλέκτων  συνεργατών  μεταξύ  προσώπων  απολύτως  εξηκριβομένης  ηθικής  και  ψυχικής  δυνάμεως,  ακεραίου  χαρακτήρος  και  δεδοκιμασμένων  εθνικών  φρονημάτων,  προς  οργάνωσιν  των  κατοίκων  εις  ομάδας  Εθνικής  Απελευθερωτικής  Δράσεως,  δια  να  ήμεθα  έτοιμοι  εις  πάσαν  στιγμήν  ν’  αναλάβωμεν  ένοπλοι  τον  αγώνα  προς  αποτίναξιν  του  ζυγού  και  αποκατάστασιν  της  Εθνικής  Ανεξαρτησίας.

2ον)  Να  καλλιεργήσωμεν  και  να  διατηρήσωμεν  ακμαίον  το  ηθικόν  και  το  Εθνικόν  φρόνημα  του  Λαού,  να  εμψυχόσωμεν  τους  έχοντας  ασθενή  χαρακτήρα  και  να  υποδαυλίσωμεν  το  μίσος  και  την  αντίδρασιν  κατά  πάσης  Διαταγής  και  ενεργείας  του  Κατακτητού  και  των  εθελοδούλων  οργάνων  του.

3ον)  Να  επιμεληθώμεν  την  περισυλλογήν  και  διαφύλαξιν  παντός  πολεμικού υλικού,  ίνα  χρησιμοποιηθή  τούτο  κατά  τας  ανάγκας  του  Εθνικού  Απελευθερωτικού  Αγώνος.

4ον)  Να  παρέχωμεν  οικονομικήν  συνδρομήν  και  περίθαλψιν  εις  τους  τυχόν  καταδιωκομένους  δια  πατριωτικάς  ενεργείας  συνεργάτας  μας,  και  τα  θύματα  εξ  ενεργειών  του  κατακτητού  και  να  καλλιεργήσωμεν  την  ανάπτυξιν  μεταξύ  όλων  του  αισθήματος  της  αλληλεγγύης,  εκχωρούντες  ημείς  πρώτοι  τας  περιουσίας  μας  υπέρ  του  Εθνικού  απελευθερωτικού  αγώνος.

5ον)  Να  εξακολουθήσωμεν  την  διατήρησιν  της  επαφής  και  της  στενής  συνεργασίας  μετά  των  εν  τη  Νήσω  στρατιωτικών  αντιπροσώπων  της  συμμάχου  Μεγ.  Βρεττανίας,  παρέχοντες  αυτοίς  μέσω  του  Προέδρου  της  Επιτροπής  και  δια  του  εμπίστου  Αγγελιοφόρου  μας  Ιωάννου  Σταύρου Μανουρά πάσαν  παρ’ημών  και  των  εκασταχού  της  Νήσου  συνεργατών  μας  συλλεγομένην  πληροφορίαν  περί  της  δυνάμεως,  των  κινήσεων,  των  μυστικών  σχεδίων  και  του  εν  γένει  πολεμικού  μηχανισμού  του  κατακτητού.

6ον)  Να  εξακολουθήσωμεν  την  φροντίδα  περισυλλογής  και  περιθάλψεως  των  εν  τη  Νήσω  Άγγλων  στρατιωτικών  παρέχοντες  εις  αυτούς  πάσαν  συνδρομήν  και  διευκόλυνσιν  δια  την  επάνοδόν  των  εις  τας  τάξεις  των.

Τους  ανωτέρω  σκοπούς  θέλομεν  επιδιώξει  χωρίς  να  ορρωδήσωμεν  προ  ουδενός  κινδύνου  αλλά  θα  εξακολουθήσωμεν  απτόητοι  τον  αναληφθέντα  αγώνα  και  παραμένοντες  πιστοί  και  άξιοι  εις  τον  όρκον  μας  θα  προχωρήσωμεν  εμπρός  ομόθυμοι,  ηνωμένοι,  αλληλέγγυοι  και  αδελφωμένοι  μέχρι  θανάτου.

Άπαντες  ομνήομεν  τον  κάτωθι  όρκον  καθιερωθέντα  ως  τοιούτον  της  Οργανώσεως  Εθνικής  Απελευθερωτικής  Δράσεως.

«Ορκίζομαι  να  τρέφω  αιώνιον  μίσος  εναντίον  του  κατακτητού  και  να  βλάπτω  αυτόν  παντού  κατά  τας  επιταγάς  του  Εθνικού  συμφέροντος».

Το  παρόν  συνετάχθη  και  ανεγνώσθη  ευκρινώς  εις  επήκοον  πάντων    επικυρούται  δια  της  υπογραφής  αυτών.

Η  Επιτροπή

υπογραφαί

Ο  Πρόεδρος                                                                Τα  μέλη

υπογραφαί                                                               υπογραφαί

Ιωάννης Στεφ.  Δραμουντάνης

ο Νικόλ.  Σταυρακάκης

Ειδικός σύμβουλος                                                 Μιχαήλ.  Ξυλούρης

Δημήτριος  Κίππης                                            Γεώργιος.  Δραμουντάνης

Παπαγιάννης  Σκουλάς

Κωνσταντ.  Κουνάλης

Νικόλ.  Μανούσος

Ελευθέριος  Δρανδάκης

Ακριβές  αντίγραφο  εκ  του  πρωτοτύπου

Κάιρον  10  Μαρτίου  1944

Δ.Ε.Υ.Π.

Πλοίαρχος Β.Ν.

Ν. ΤΣΑΓΚΑΡΗΣ

έγγραφο  2

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ  ΤΗΣ  ΕΘΝΙΚΗΣ  ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΗΣ  ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ  ΑΝΩΓΕΙΩΝ- 25 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1942

Οι  υπογεγραμμένοι  κάτοικοι  Ανωγείων  Μυλοποτάμου  Κρήτης  Κεντρικοί  εκπρόσωποι  της  Εθνικής  Οργανώσεως  Απελευθερωτικού  αγώνος  διαμερίσματος  Άνω  Μυλοποτάμου  και  Δυτικού  Μαλεβυζίου  μνήμονες  και  εγκρατείς  όντες  του  ιερού  όρκου  αιωνίου  μίσους  και  ωμής  εκδικήσεως  κατά  του  βαρβάρου  κατακτητού  και  πιστοί  υπάκουοι  εις  τα  ιερά  κελεύσματα  των  ηρωικών  προγόνων  μας  κατά  τας  οιμωγάς  της  Τρισενδόξου  πατρίδος  μας  Ελλάδος  προς  ανάπτυξιν  εντόνου  μαχητικής  δράσεως  μέχρι  θυσίας  παντός  πολυτίμου  και  της  ζωής  ημών  υπέρ  του  απελευθερωτικού  αγώνος

Συνήλθομεν  εις  Γενικήν  Συνεδρίασιν  σήμερον  την  25  Νοεμβρίου  1942  έτους  ημέραν  Τετάρτην  και  ώραν  20^ην εν  Ανωγείοις  Μυλοποτάμου  και  εν  τη  οικία  του  Προέδρου  της  Επιτροπής  Εθνικής  Απελευθερωτικής  Δράσεως  Ιωάννου  Στεφ.  Δραμουντάνη  προς  εξέτασιν  των  ζητημάτων  του  Εθνικού  Απελευθερωτικού  Αγώνος,  ως  ταύτα  παρουσιάζονται  ήδη  μετά  την  επελθούσαν  τροπήν  της  Διεθνούς  πολιτικής  καταστάσεως  και  κατόπιν  μακράς  συσκέψεως  επ’αυτών  αποφασίζομεν  τα  εξής

Σύνθημα – Όρκος

Πειθαρχία – Εχεμύθεια – Αλληλεγγύη – Δράσις – Αυτοθυσία

Προγραμματικοί  όροι

Χάριν  της  ευοδώσεως  και επιτυχίας  του Απελευθερωτικού  Αγώνος  δια  της  συνενώσεως  όλων  των  Εθνικών  Δυνάμεων  της  Χώρας  ανεξαρτήτως  πολιτικοϊδεολογικών  πεποιθήσεων  …  προ  του  Ιδανικού  της  Ελευθερίας  και  της    ανωτέρας  επιταγής  του  Εθνικού  συμφέροντος  αποφαινόμεθα  την  ένταξιν  της  ανεξαρτήτου  Οργανώσεώς  μας  «Εθνική  Απελευθερωτική  Δράσις»  εις  την  Πανελλήνιον  Οργάνωσιν  «Εθνικόν  Απελευθερωτικόν  Μέτωπον»  και  την  εξάρτησιν  ταύτης  εκ  της  οριστικώς  συγκροτηθείσης  Κεντρικής  Νομαρχιακής    Επιτροπής  Ρεθύμνης  και  ερμηνεύοντες  το  πνεύμα  και  τας  απαιτήσεις  του  Πανελληνίου  απελευθερωτικού  Αγώνος  καθορίζομεν  σαφώς  ότι  βασικοί  σκοποί  της  Οργανώσεώς  μας  είναι  οι  ακόλουθοι

Α)  Αποτίναξις του  ζυγού  και  αποκατάστασις  της  ελευθερίας  της  Πατρίδος  και  της  Εθνικής  Ανεξαρτησίας  δια  της  εκδιώξεως  του  μισητού  κατακτητού.

Β)  Εμπέδωσις  της  Δημοσίας  Τάξεως  και  Ασφαλείας  και  ανάπτυξις  συνειδητής  Εθνικής  και  Κοινωνικής  Αλληλεγγύης  υπέρ  της  δυνατής  ευημερίας  του  κοινωνικού  συνόλου  και  της  εδραιώσεως  της  εθνικής  συνειδήσεως  και  ενότητος.

Γ)  Κατοχύρωσις  της  Πολιτειακής  και  Πολιτικής  θελήσεως  του  Έθνους  δια  της

ενεργού  ενισχύσεως  της  Ελευθέρας  Εθνικής  Κυβερνήσεως  και  της  οργανωμένης  αντιδράσεως  κατά  πάσης  προσπαθείας  εγκαταστάσεως  κομματικού  καθεστώτος  βίας.

Οργανωτική  κατάστασις

Την  αρχικήν  και  μέχρι  τούδε  λειτουργούσαν  με  αξιόλογον  μαχητικήν  δραστηριότητα  Επιτροπήν  Εθνικής  Απελευθερωτικής  Δράσεως  μετονομάζομεν  εις  Επαρχιακήν  Επιτροπήν  Άνω  Μυλοποτάμου  και  Μαλεβυζίου,  τροποποιούμεν  δε  ταύτην,  συμπληρούμεν  και  συγκροτούμεν  καθορίζοντες  και  την  αρμοδιότητα  εκάστου  υπευθύνου  ως  εξής :

Τακτικά  μέλη  Επαρχιακής Επιτροπής

1)  Ιωάννης  Στεφ.  Δραμουντάνης  ή  Στεφανογιάννης  πολιτικός  υπεύθυνος  (πρόεδρος),  Γενικός  Σύνδεσμος  και  Αντιπρόσωπος  του  Στρατιωτικού  Απεσταλμένου  της  συμμάχου  Μεγάλης  Βρετανίας.

2)  Γεώργιος  Ανδρέου  Μανουράς,  οικονομικός  υπεύθυνος.

3)  Νικόλαος  Γεωργίου  Σταυρακάκης,  Γραμματεύς.

4)  Αθανάσιος  Εμμ.  Σκουλάς.

5)  Παπά  Ιωάννης  Εμμ.  Σκουλάς.

6)  Κωνσταντίνος  Αντ.  Κουνάλης, ιατρός.

7)  Χριστόδουλος  Ιωάννης  Σμπώκος.

Ειδικά  μέλη  Επαρχιακής  Επιτροπής

1)  Νικήστρατος  Νικολάου  Βογιατζής  ιατρός,  τακτικόν  μέλος  της  Κεντρικής  Νομαρχιακής  Επιτροπής  Ρεθύμνης  ως  αντιπρόσωπος  της  Επαρχιακής  Επιτροπής  Άνω  Μυλοποτάμου.

2)  Δημήτριος  Αθανασίου  Κίππης,  υπομοίραρχος,  διοργανωτής  της  Οργανώσεως  Απελευθερωτικού  αγώνος  και  εισηγητής  της  Επιτροπής,  ειδικός  εντεταλμένος  επί  της  Κατασκοπείας  και  υπεύθυνος  επί  της  Δημοσίας  Ασφαλείας  και  τάξεως.

3)  Γεώργιος  Κωνσταντίνου  Βάμβουκας,  Ταγματάρχης  Πεζικού,  Γενικός  Στρατιωτικός  υπεύθυνος  με  συνεργάτας  τους  Γεώργιος  Δημητρίου  Βάμβουκαν  Ταγματάρχην  Χωροφυλακής,  Μάρκον  Κωστάκην  Μοίραρχον  και  Ιωάννην  Γρηγ.  Χαιρέτην  υπολοχαγόν  πυροβολικού.

4)  Ιωάννης  Γρηγ.  Χαιρέτης  Στρατιωτικός  υπεύθυνος  τομέως  Ανωγείων  και  επί  της  κατασκοπείας  (ούτος  ενετάχθη  εις  την  Οργάνωσιν  από  τας  αρχάς  Μαΐου  1942,  ότε  κατήλθεν  εξ  Αθηνών).

5)  Γεώργιος  Δημητρίου  Βάμβουκας,  Ταγματάρχης  Χωρ/κής.

Τα  ειδικά  μέλη  ταύτα  δικαιούνται  να  λαμβάνωσιν  μέρος  εις  τας  συνεδριάσεις  της  Επιτροπής  μετά  ψήφου  και  με  ιθύνουσαν  γνώμην  επί  της  ειδικής  φύσεως  ζητημάτων.

Επαρχιακή  Επιτροπή  Εθνικής  Αλληλεγγύης

Τακτικά  μέλη

1)  Μιχάλης  Χρήστου  Ξυλούρης,  Πρόεδρος  της  Επιτροπής  και  επί  της   κατασκοπείας

2)  Νικόλαος  Γεωργίου  Μανούσος  ιατρός,  οικονομικός  υπεύθυνος

3)  Κωνσταντίνος  Γεωργίου  Κεφαλογιάννης

4)  Βασίλειος  Εμμανουήλ  Καλλέργης

5)  Γεώργιος  Στεφάνου  Δραμουντάνης

6)  Νικόλαος  Ιωάννου  Νταγιαντάς,  ιατρός  και  γενικός  αντιπρόσωπος  εν Ηρακλείω  της  Οργανώσεως  Απελευθερωτικού  Αγώνος  Ανωγείων.

Επίτιμα  μέλη

Στυλιανός  Γιαμαλάκης,  ιατρός

Επί  της  εφαρμογής  των  προγραμματικών  όρων

Α π ο φ α σ ί ζ ο  μ ε ν

α)  Να  συντωνισθώσιν  αι  προσπάθειαί  μας  προς  πληρεστέραν  και  θετικωτέραν  μαχητικήν  Οργάνωσιν,  δια  μίαν  ένοπλον  εξέγερσιν  των  υπό  την  καθοδήγησίν  μας  Τοπικών  Εθνικών  Οργανώσεων  Διαμερίσματος  Άνω  Μυλοποτάμου  και  Δυτικού  Μαλεβυζίου  κατά  το  Στρατιωτικόν  σύστημα  και  σύνθεσιν  και  βάσει  των  καθιερωθέντων  συνωμοτικών  κανόνων  (συμφώνως  τη  ατομική  γνώμη  του εισηγητού  της  επιτροπής)  το  οποίον  υιοθετούμεν  ως  ορθόν  και  ενδεδειγμένον  κατόπιν  και  της  γενομένης  εγκρίσεως  παρά  του  Ειδικού  Στρατιωτικού  Απεσταλμένου  της  συμμάχου  Μεγάλης  Βρετανίας  και  των  Εμμ.  Παπαδογιάννη,  πολιτικού  και  Χρήστου  Τζιφάκη,  στρατιωτικού,  τους οποίους  έχομεν  αρχικώς  εκλέξει  και  αναγνωρίσει  ως  εκπροσώπους  του  Απελευθερωτικού  Αγώνος  Νομού  Ρεθύμνης.

β)  Να  συντονισθώσιν  αι  ενέργειαί  μας  δια  την  καλλιέργειαν  και  διατήρησιν  του  ηθικού  των  αδυνάτου  χαρακτήρος  και  ελαστικής  συνειδήσεως  προσώπων  και  την  ανύψωσιν  του  Εθνικού  φρονήματος  εν  γένει,  προς  περιστολήν  και  εξουδετέρωσιν  της  ατιμωτικής  δράσεως  των  προδοτών  της  Πατρίδος  επί  βλάβη  του  Εθνικού  συμφέροντος  και  των  μαχητών  του  Απελευθερωτικού  αγώνος  και  να  ληφθώσι  τα  εκ  των  περιστάσεων  επιβαλλόμενα  μέτρα  προς  αποτελεσματικήν  αντιμετώπισιν  των  προδοτών.

γ)  Να  συντωνισθώσιν  αι  ενέργειαί  μας  προς  πλήρη  ανάπτυξιν  του  αισθήματος  της  συνειδητής  αλληλεγγύης  μεταξύ  όλων,  δια  της οικονομικής  ενισχύσεως  των  οργανώσεων  χάριν  της  ευχερεστέρας  διεξαγωγής  του  αγώνος,  ορίζοντες  υποχρεωτικήν  συνδρομήν  εκ  χιλίων  δραχμών  μηνιαίως  μεταξύ  των  μελών  των  οργανώσεων  και  εισφοράν  υπέρ  της  Εθνικής  Αλληλεγγύης  μεγαλυτέραν  της  συνδρομής  κατά  την  ελευθέραν  προαίρεσιν  και  οικονομικήν  δυναμικότητα  εκάστου  μέλους  της  Οργανώσεως ή  μη.  Το  εκ  συνδρομών  προερχόμενον  χρηματικόν  ποσόν  δικαιούται  να  διαθέτει  η  Επιτροπή  δι  έξοδα  κινήσεως  των  συνδέσμων  των  οργανώσεων  και  άλλας  ανάγκας  αυτών.  Ομοίως    το  εξ  εισφορών  και  εράνων  χρηματικόν  ποσόν  δια  την  εν  γένει  ενεργόν  διαξαγωγήν  του  Απελευθερωτικού  Αγώνος  και  την  περίθαλψιν  των  καταδιωκομένων  συναγωνιστών  και  θυμάτων  εξ  ενεργειών  του  κατακτητού  παρεχομένης  αυτοίς  πάσης  τεχνητής  βοηθείας  και  οικονομικής  αρωγής.

δ)  Να  καλλιεργηθή  εντονοτέρα  εκδήλωσις  της  παθητικής  αντιδράσεως  εις  την  υποχρεωτικήν  εργασίαν  (αγγαρείας),  την  επίταξιν  τροφίμων  και  εν  γένει  έργα  και  ενεργείας  άτινα  εξυπηρετούν  τους  πολεμικούς  σκοπούς  και  το  συμφέρον  του  κατακτητού.

ε)  Να  ολοκληρωθή  παρά  των  στρατιωτικών  υπευθύνων  η  καταμέτρησις,  περισυλλογή  και  διαφύλαξις  παντός  πολεμικού  και  υγειονομικού  υλικού  ως  και  παντός  μέσου  χρησίμου  δια  την  ένοπλον  δράσιν  εις  δοθησομένην  ευκαιρίαν.

στ)  Να  αναπτυχθή  μεταξύ  όλων  εντατική  δράσις  εις  όλα  τα  επίπεδα  της  κατασκοπείας  και  να  συντονισθή  παρά  των  ειδικών  εντεταλμένων  η  ολοκλήρωσις  της  επισημάνσεως  και  τοπογραφήσεως  των  αμυντικών  έργων  του  εχθρού  και  η  συλλογή  πληροφοριών  περί  του  εν  γένει  πολεμικού  του  μηχανισμού,  επεκτεινομένου  κατά  το  δυνατόν  παντού  του  δικτύου  πληροφοριών,  συμφώνως  ταις  ειδικαίς  εντολαίς  του  στρατιωτικού  απεσταλμένου  της  Συμμάχου  Μεγάλης  Βρετανίας.

Καταμερισμός  Οργανωτικής  Αρμοδιότητος

Άπασα  η  περιφέρεια  Άνω  Μυλοποτάμου  και  Δυτικού  Μαλεβυζίου  διαιρείται  εις  πέντε  τομείς  ως  εξής :

1)  Κοινότης  Ανωγείων :  Τομεάρχαι  άπαντα  τα  εξ  Ανωγείων  μέλη  των  Επιτροπών  εις  τον  καθορισθέντα  κύκλο  επιρροής  εκάστου.

2)  Κοινότης  Ζωνιανών-Αξού-Βενί-Λειβαδίων  και  Καλύβου,  Τομεάρχαι  Ιωάννης  Στεφ.  Δραμουντάνης,  Κωνσταντίνος  Κουνάλης,  Γεώργιος  Βάμβουκας  Τ.  Π.

3)  Κοινότητες  Αγίου  Ιωάννου,  Αγίου  Μάμαντος,  Γαράζου,  Επισκοπής,  Δαφνέδων,  Αγυιάς.  Τομεάρχαι :  Αθανάσιος  Σκουλάς,  Νικόλαος  Μανούσος,  Γεώργιος  Βάμβουκας,  Ταγ.  Χωρ/κής.

4)  Κοινότητες  Δοξαρού,  Ασσυρώτων,  Αημόνου,  Θεοδώρας,  Αλοείδων  και  Σεισών.  Τομεάρχαι ;  Νικόλαος  Σταυρακάκης  και  Ιωάννης  Χαιρέτης.

5)  Κοινότητες  Χώνους,  Καμαριώτου,  Μετοχίων  Καμαριώτου,  Δαμάστας,  Γωνιών  και  Αστυρακίου.  Τομεάρχαι :  Παπαγιάννης  Σκουλάς,  Χριστόδουλος  Σμπώκος  και  Γεώργιος  Μανουράς.

Οι  Τομεάρχαι  είναι  υπεύθυνοι  δια  την  μαχητικήν  οργάνωσιν  των  κατοίκων,  βοηθούμενοι  παρ’οιουδήποτε  μέλους  της  οργανώσεως  και  ενεργούντες  πάντοτε  κατόπιν  εξουσιοδοτήσεως  και  καθοδηγήσεως  των  υπευθύνων  Τομεαρχών.

Συνεδριάσεις  των  Επιτροπών

Ορίζομεν  τακτικάς  συνεδριάσεις  των  Επιτροπών  δύο  καθ’έκαστον  μήνα  και  εκτάκτους  τοιαύτας  αναλόγως  των  παρουσιαζομένων  αναγκών  κατά  την  κρίσιν  των  Προέδρων  των  Επιτροπών.  Κατά  τας  τακτικάς  συνεδριάσεις  θα  γίνεται  απολογισμός  παρά  των  υπευθύνων  επί  της  οργανωτικής  εργασίας  και  θα  λαμβάνονται  αι  ενδεδειγμέναι  αποφάσεις  δια  την  πρόοδον  και  ολοκλήρωσιν  της  προπαρασκευής  προς  ένοπλον  δράσιν  βάση  των  αποφάσεων  της  Κεντρικής  Επιτροπής  του  αγώνος.

Κυρώσεις

Παν  μέλος  της  οργανώσεως  επιδεικνύον  νωθρότητα, ολιγωρίαν,  ακριτομύθειαν  και  απειθαρχίαν  οιανδήποτε  θέσιν  και  αν  κατέχη  θα  διαγράφεται  κατόπιν  αποφάσεως  της  Επιτροπής.

Η  παρούσα  θεμελιώδης  απόφασις  θέλει  ανακοινωθή  εις  τας  παρ’ημών  εξαρτημένας  τοπικάς  οργανώσεις  δια  την  πλήρη  εφαρμογήν  των  διατασσομένων,  υπό  την  καθοδήγησιν  των  υπευθύνων  Τομεαρχών.

Εφ’ω  συνετάγη  και  αναγνωσθείσα  υπογράφεται  ως  έπεται.

Ακολουθούν  δέκα  (10)  υπογραφές[1]

Έπονται  αι  υπογραφαί

Τακτικά  μέλη  Επαρχιακής  Επιτροπής

ο

Προεδρος                                                            τα  μέλη

Ιωάννης  Στεφάνου  Δραμουντάνης                       Νικόλαος  Σταυρακάκης

Παπαγιάννης  Σκουλάς

Μιχαήλ  Ξυλούρης

Γεώργ. Μανουράς

Κωνστ. Κουνάλης

Χριστόδουλος  Σμπώκος

Αθανάσιος  Σκουλάς

Ειδικά  μέλη  Επαρχιακής  Επιτροπής

Νικήστρατος  Βογιατζής

Δημήτριος  Κίππης

Γεώργιος  Κωνστ.  Βάμβουκας

Γεώργιος  Δημ.  Βάμβουκας

Μάρκος  Κωστάκης

Ιωάννης  Χαιρέτης

Τακτικά  μέλη Επιτροπής  Εθνικής Αλληλεγγύης

Μιχαήλ Ξυλούρης

Νικόλαος Μανούσος

Κωνστ.  Γεωρ.  Κεφαλογιάννης

Βασίλ.  Καλλέργης

Γεώργ.  Δραμουντάνης

Ακριβές  αντίγραφον  εκ  του  πρωτοτύπου

Κάιρον  10  Μαρτίου  1944

Δ.Ε.Υ.Π.

Ν. ΤΣΑΓΚΑΡΗΣ

Πλοίαρχος  Β.Ν.

Σχόλια-παρατηρήσεις :

Α)  Ο  Πλοίαρχος  του  Βασιλικού  Ναυτικού  Ν.  Τσαγκάρης  που  επικυρώνει  και  τα  δύο  έγγραφα  με  ημερομηνία  10  Μαρτίου  1944,  ήταν  υπεύθυνος  της  Διεύθυνσης  Ειδικών  Υπηρεσιών  Πολέμου  Δ.Ε.Υ.Π. της  Ελληνικής  Κυβέρνησης  του  Καΐρου  και  ένας  από  τους  πλέον  έμπιστους  αξιωματικούς  του  Υπουργού  Στρατιωτικών  Σοφοκλή  Βενιζέλου.

Β)   Το  πρωτότυπο του  πρώτου πρακτικού  ίδρυσης  της  Α.Ο.Α.  είναι  χειρόγραφο  και  φυλάσσεται  σήμερα  στο  αρχείο  του  Δήμου  Ανωγείων.  Το επικυρωμένο  πρακτικό  που δημοσιεύεται  είναι  γραμμένο σε  γραφομηχανή  της  εποχής,  αποτελείται  από  τρεις  σελίδες,  έχει διορθώσεις  χειρόγραφες  και  οι υπογραφές  έχουν  γραφεί  από  έναν  συντάκτη.  Το  πρωτότυπο  πρακτικό  της  συνεδρίασης  της  25^ης Νοεμβρίου  είναι  κι  αυτό  χειρόγραφο  και φυλάσσεται  σήμερα  στο  αρχείο  του  Δήμου  Ανωγείων.  Το  επικυρωμένο  αντίγραφο  αποτελείται  από  εφτά  σελίδες,  είναι  γραμμένο  σε  γραφομηχανή,  έχει  διορθώσεις  χειρόγραφες και  οι  υπογραφές  έχουν  γραφεί  από  έναν  συντάκτη.

Γ)  Και  τα  δύο  έγγραφα  παραδόθηκαν  από το  γράφοντα  σε  συνεδρίαση  του  Δημοτικού  Συμβουλίου  Ανωγείων  στο  Δήμο  Ανωγείων  και  στους  εκπροσώπους  των  Δημοτικών  παρατάξεων  για  να  συμπληρωθεί  του  αρχείο  του  Δήμου  και  για  να  είναι  προσβάσιμα  στους  ιστορικούς.

Δ)  Είναι  σημαντικό  το  γεγονός  ότι   ο  γιος  του  κ. Παπαδογιάννη  μας  παρέδωσε  αυτά  τα  δύο  έγγραφα, (μαζί  με  άλλα  δύο  πολύ  σημαντικά  τα  οποία  θα  δημοσιευτούν  προσεχώς),  και  με  τον  τρόπο  αυτό  γνωρίσαμε  ότι  διατηρεί ένα πολύ  σπουδαίο αρχείο  του  οποίου  η  μελέτη  θα  φωτίσει  αρκετές  πτυχές  της  κρητικής  αντίστασης.

[1] Έγγραφο  με  στοιχεία  46/1942,  Αρχείο  Ανεξάρτητης  Ομάδος  Ανωγείων.

Μετά  την  προσχώρηση  στο  ΕΑΜ  το  Νοέμβριο  του  1942  όλων  των  μελών  της  Οργανώσεως  του  Χρήστου  Τζιφάκη,  ο  Αρχηγός  Γιάννης  Δραμουντάνης-Στεφανογιάννης  συγκάλεσε  σύσκεψη  στα  Ανώγεια  των  μελών  της  Διοικούσας  Επιτροπής  για  να  πάρουν  ανάλογη  απόφαση  προσχώρησης  στο  ΕΑΜ.  Η  σύσκεψη  πραγματοποιήθηκε  στο  σπίτι  του  Στεφανογιάννη  στις  25  Νοεμβρίου  1942.  Τότε  συντάχτηκε  το  παραπάνω  πρακτικό  και  στο  αντίγραφο  που  διαθέτω  υπογράφουν  οι  παρακάτω :  Χριστόδουλος  Σμπώκος,  Ιωάννης  Δραμουντάνης,  Κ.  Κουνάλης,  Νικ. Μανούσος,  Γεώργιος  Μανουράς,  Νικόλαος  Σταυρακάκης,  Γεώργιος  Δραμουντάνης,  Παπαγιάννης  Σκουλάς,  Μιχάλης  Ξυλούρης  και  ………………………………………………………………………

Του Μανώλη Δακανάλη πρώην  Αγρονόμου

Το δεύτερο ήμισυ του Ι9ου αιώνα ξεχώριζε στα Ανώγεια Μυλοποτάμου ένας ήρωας, αγωνιστής, πατριώτης, υπερασπιστής των δικαιωμάτων των χριστιανών της ευρύτερης περιοχής, από τις αυθαιρεσίες και ωμότητες των Τούρκων κατακτητών. Αυτός ήταν ο οπλαρχηγός Μασαούτης Γεώργιος (Σαλούστρος). Η μεγάλη και αξιόλογη δράση του έχει περάσει σχεδόν στην αφάνεια, με σπάνιες ή καθόλου αναφορές στις τοπικές ιστορίες.

‘Εκανα έρευνες σχετικά με τη δράση του Μασαούτη για να τις δημοσιεύσω, αλλά δεν μπορούσα να διασταυρώσω απόλυτα τις πληροφορίες που έπαιρνα από τους παλαιότερους. Τελευταία βρέθηκε στα χέρια μου το έγκριτο περιοδικό «Κρητική Εστία» και ειδικά το τεύχος 134 του Αυγούστου 1963, στο οποίο δημοσιεύεται αναλυτικά η δράση του οπλαρχηγού στις σελίδες 81 μέχρι 83.

Πέραν όμως αυτών που δημοσιεύει το περιοδικό, τα οποία στηρίζονται στα διασωθέντα χειρόγραφα απομνημονεύματα του Ανωγειανού Εμμ. Χαιρέτη ή Τορπίλη συναγωνιστή με τον Μασαούτη κατά την ίδια περίοδο, θα αναφέρω πρόσθετα και τα παρακάτω γεγονότα.

Το έτος 1890 ο οπλαρχηγός των Σφακίων Ξηρουχάκης Ιωσήφ μαζί με τους Πενθερουδάκη Γεώργιο ή Τσάκαλο από τους Κούμους Ρεθύμνου,  Ιωσήφ Βολουδάκη ή Λιάπη και  Τσούρδα, πήγαν στ’ Ανώγεια να συνεργαστούν με τους Ανωγειανούς με αντικειμενικό σκοπό να σκοτώσουν από κοινού τον αγά των Κουρτών, του οποίου η συμπεριφορά είχε γίνει εφιάλτης των χριστιανών της Μεσαράς.

Στα Ανώγεια φιλοξενήθηκαν στο σπίτι του Εμμ. Χαιρέτη ή Τορπίλη και συζήτησαν τις προθέσεις των. Οι Ανωγειανοί συνεφώνησαν και με ενθουσιασμό ενέταξαν στην ομάδα των, τους Ανωγειανούς Μασαούτη Γεώργιο και Χαιρέτη Κων/νο ή Χαιρετόκωστα. Η μεικτή πλέον ομάδα Σφακιανών και Ανωγειανών μετέβησαν στο δάσος του Ρούβα. Εκεί συνάντησαν ένα ντόπιο βοσκό, ο οποίος όμως δεν ενέπνευσε εμπιστοσύνη στον Ξηρουχάκη και πρότεινε στην ομάδα, να συλλάβουν το βοσκό μέχρι να τελειώσει η επιχείρηση. Η πρόταση του όμως δεν έγινε δεκτή με την αιτιολογία, ότι ήταν χριστιανός και θα τους βοηθούσε.

Διαβάστε την συνέχεια... »