Ιστορία
Την αναβίωση της Πλατωνικής διαδρομής του Μίνωα από την κρητική ενδοχώρα προς το Ιδαίο ‘Αντρο, μέσω του Κρουσώνα και της Ζωμίνθου, διοργανώνει ο δήμος Μαλεβιζίου και ο Πεζοπορικός Όμιλος Ηρακλείου την Κυριακή 13 Μαΐου.
Πρόκειται για την πορεία που όπως αναφέρουν οι οργανωτές της σύμφωνα με τον Πλάτωνα πραγματοποιούσε ο Μίνωας κάθε εννέα χρόνια από την Κνωσό, για να επισκεφτεί τον πατέρα του τον Δία στην Ίδη και να τον συμβουλευτεί για θέματα νόμων και δικαίου. Τη σημαντική αυτή εκδήλωση της αναβίωσης της πλατωνικής διαδρομής του Μίνωα στηρίζουν με τη συμμετοχή τους οι κινήσεις Ενεργών Πολιτών Malevistas και Minoistas.
Οι δήμοι Μαλεβιζίου και Ανωγείων έχουν συμφωνήσει από κοινού στην ανάδειξη του “πλατωνικού δρόμου του Μίνωα”, που πρώτος επισήμανε ο καθηγητής Γιάννης Σακελλαράκης, στοχεύοντας στη καθιέρωση ενός νέου πολιτιστικού – φυσιολατρικού προορισμού, που θα προσφέρει στον επισκέπτη την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τους σπουδαίους τόπους, της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και της κρητικής μυθολογίας, αλλά και να απολαύσει τη μοναδική φύση του Ψηλορείτη.
Η αναβίωση ενός σημαντικού τμήματος της “ιεράς πορείας” των Μινωιτών, περιλαμβάνει 5ωρη περίπου πεζοπορία, η οποία έχει ως αφετηρία τον αρχαιολογικό χώρο της Ζωμίνθου και τελικό προορισμό τον Κρουσώνα. Η διαδρομή ακολουθεί εξαιρετικής ομορφιάς φυσικά περάσματα και προαιώνια μονοπάτια που ξεκινούν από τον κάμπο της Ζωμίνθου, διατρέχουν τους καταπράσινους λαγκούς του Ψηλορείτη, διασχίζουν τον ανθισμένο οπωρώνα στο Λιβάδι του Κρουσώνα και μέσα από το εντυπωσιακό Κρουσανιώτικο Φαράγγι, καταλήγουν στο τέρμα της πορείας. Στάσεις σε μοναδικής ομορφιάς δασωμένες κοιλάδες, φυσικές πηγές αλλά και σε εντυπωσιακά μιτάτα και ασβεστοκάμινα θα πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια της πορείας. Ένα παραδοσιακό κέρασμα από τοπικά εδέσματα του γυναικείου συνεταιρισμού “Κρουσανιώτισσα” θα προσφερθεί από το Δημοτικό Οργανισμό Πολιτισμού και Περιβάλλοντος του δήμου Μαλεβιζίου, στο μέσον περίπου της διαδρομής, στο ξωκλήσι της Αγίας Μαρίνας στο Λιβάδι.
(Πληροφορίες από το CRETALIVE)
Είναι ένα έθιμο που χάνεται στα βάθη του χρόνου, όμως παραμένει ζωντανό, εμπλέκοντας τους Ανωγειανούς από τα πρώτα, κιόλας, χρόνια της ζωής τους. Το έθιμο του “Αρφανού” τηρείται απαρέγκλιτα κάθε χρόνο στα Ανώγεια, με αυστηρή προετοιμασία και σχεδόν … στρατιωτική πειθαρχία. Η μεγαλύτερη φωτιά κερδίζει! Τί; Γόητρο!
Το έθιμο αυτό μπορεί να μοιάζει σε πολλά με το κάψιμο του Ιούδα, όμως η ίδια η λέξη σημαίνει “η φωτιά που φαίνεται από μακριά”, λέει ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων, Νίκος Βρέντζος, ο οποίος θυμάται και τον εαυτό του από μικρό να γίνεται μέρος του εθίμου. Ο ίδιος αναφέρει ότι το έθιμο αυτό είναι “κατάλοιπο” της μετάδοσης του μηνύματος της Ανάστασης με μεγάλες φωτιές, ελλείψει άλλων μέσων επικοινωνίας, κατά τα πρώτα χρόνια καθιέρωσης του Χριστιανισμού.
Παιδιά του δημοτικού ως και μεγάλοι άντρες 2-3 μήνες πριν την Ανάσταση σχηματίζοντας ομάδες από κάθε Ενορία, ξεκινούν την προετοιμασία για το κάψιμο του “Αρφανού”. Μικροί και μεγάλοι βγαίνουν προς αναζήτηση του “αρφανόξυλου” δηλαδή εύφλεκτων φυτών (π.χ. ασπαλάθους, αχινοπόδι, σπάρτους) που θα κάνουν τη φωτιά να φουντώσει και να υπερισχύσει όλων των άλλων! Πολλές φορές χρειάζεται να διανύσουν ακόμη και χιλιόμετρα προκειμένου να βρουν … το κατάλληλο αρφανόξυλο! Πέντε φωτιές “ανταγωνίζονται” στα Ανώγεια κάθε χρόνο για τον “τίτλο” της μεγαλύτερης φωτιάς.
Το σωστό αρφανόξυλο εξασφαλίζει τη μεγάλη φωτιά!
Από τη στιγμή που τα υλικά θα βρεθούν, στήνεται η “επιχείρηση” της μεταφοράς και της φύλαξης. Οι ομάδες, μάλιστα, πρέπει να έχουν τα μάτια τους δεκατέσσερα για πιθανά … σαμποτάζ από τους “αντιπάλους” τους. Γι’αυτό στα ειδικά καταλύματα που έχουν εκ των προτέρων εξασφαλιστεί για τη φύλαξη του αρφανόξυλου, πάντα κάποιος μένει, φυλώντας … σκοπιά! Ακόμη και οι γονείςσυμμετέχουν, έμμεσα, στο έθιμο, επιτρέποντας στα παιδιά τους να συμμετάσχουν στη λεγόμενη “ξομονή” δηλαδή τη διανυκτέρευση στη “σκοπιά”!
“Αυτές τις βραδιές πάντα γίνεται παρέα. Ανάβουν φωτιά, πιάνουν κουβέντα και τρώνε. Όλοι οι άντρες έχουν περάσει από αυτό το έθιμο” – λέει ο Νίκος Βρέντζος.
Το Μεγάλο Σάββατο πια, όλα είναι έτοιμα, για τη μεγάλη αναμέτρηση! Τα αρφανόξυλα στήνονται με συγκεκριμένο τρόπο, ώστε η φωτιά να φουντώσει και σε καμία περίπτωση να μην πέσει, ενώ σε αυτή τη διαδικασία σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι “παλιοί” που με την εμπειρία τους, διορθώνουν και συμβουλεύουν τους νεότερους.
Αργά το βράδυ οι ομάδες κάνουν μία βόλτα για να δουν … πώς τα κατάφεραν οι “αντίπαλοί” τους. Οι φωτιές στήνονται σε ανοιχτά μέρη και μετά το “Χριστός Ανέστη” ο αρχηγός κάθε ομάδας παίρνει στα χέρια του δάδες βουτηγμένες στο πετρέλαιο. Δίνει τις δάδες σε 5-6 από τα μεγαλυτερα παιδιά, αναγνωρίζοντάς τους συμβολικά την προσπάθεια και τη συμβολή τους…
Η μεγαλύτερη φωτιά κερδίζει … Όχι κάποιο έπαθλο, όχι χρήματα, παρά μόνο … γόητρο! Η τιμή και η ικανότητα είναι αγαθά, άυλα, τα οποία όμως στα Ανώγεια, “μετράνε” ακόμη…
Το τριήμερο του Πάσχα στα Ανώγεια συρρέει πλήθος κόσμου, για να βιώσει τα παραδοσιακά έθιμα των ημερών και φυσικά να αντικρύσει τους θεαματικούς Αρφανούς! Φέτος, μάλιστα, τον Αρφανό στα Ανώγεια θα δει μια παρέα Ιταλών φοιτητών, που έρχονται μαζί με Ανωγειανό που σπουδάζει στην Ιταλία. Θα φιλοξενηθούν στο σπίτι της γιαγιάς και θα πάρουν μια δυνατή γεύση από … παράδοση!
Ο Ξυνιάλας, ο Βασίλης Σαλούστρος και ο Σπύρος του Φιλιοβριπίδη επί του έργου...
Στήνονται οι “στερμενιές”
Το απόγευμα του Μεγάλου Σαββάτου στα Ανώγεια στήνονται οι λεγόμενες “στερμενιές”, στις οποίες ψήνονται αρνιά, με τον παραδοσιακό τρόπο.
Σε κάθε πλατεία στήνεται μια “στερμενιά”, ενώ όποιος πλησιάσει, ντόπιος ή επισκέπτης, μαθαίνει από πρώτο χέρι την κρητική φιλοξενία! Οι ντόπιοι ψήστες θα τον υποδεχτούν, θα τον κεράσουν και θα τον … κρατήσουν για να γιορτάσουν μαζί!
Κυκλοφόρησε πριν μερικές μέρες το νέο βιβλίο του Ανωγειανού συγγραφέα Ορέστη Μανούσου με τίτλο ”Πάτρικ Λη Φέρμορ:Ο τελευταίος ήρωας της Αγγλίας”,αφιερωμένο στον μεγάλο φιλέλληνα,τον γνωστό μας ”Φιλεντέμ΄” που συμμετείχε στην απαγωγή του στρατηγού Κράιπε τον Απρίλιο του 1944,που αποτέλεσε ένα καίριο πλήγμα στους Γερμανούς κατακτητές.Το βιβλίο αποτίνει φόρο τιμής στον Φέρμορ ο οποίος απεβίωσε στις 10 Ιουνίου 2011 στην Καρδαμύλη.
Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ, ο μεγαλύτερος ταξιδιωτικός συγγραφέας της εποχής μας, γεννήθηκε το 1915 και ήταν αγγλικής και ιρλανδικής καταγωγής. Σε ηλικία 18 ετών, το 1933, αντί να ακολουθήσει τη στρατιωτική σταδιοδρομία για την οποία τον προόριζαν, περνάει τη Μάγχη και ξεκινάει να διασχίσει την Ευρώπη με τα πόδια, με προορισμό την Κωνσταντινούπολη. Υποκινημένος από την ασίγαστη περιέργειά του για τον κόσμο, θα πραγματοποιήσει αυτό το μυθικό κατόρθωμα, περνώντας από δοκιμασίες και περιπέτειες. Θα φτάσει στην Κωνσταντινούπολη την Πρωτοχρονιά του 1935. Από εκεί θα περάσει στην Ελλάδα, θα μείνει στον Άθω και θα ταξιδέψει στην Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Στερεά Ελλάδα μαθαίνοντας τα ήθη και τη γλώσσα της χώρας που έμελλε να γίνει δεύτερη πατρίδα του. Όταν κηρύχθηκε ο Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος επέστρεψε στην Αγγλία και κατατάχθηκε στην Ιρλανδική Φρουρά και στη συνέχεια, λόγω της γνώσης του των ελληνικών, τοποθετήθηκε ως σύνδεσμος-αξιωματικός στον Ελληνικό Στρατό. Με την κατάρρευση του Αλβανικού μετώπου θα βρεθεί στην Κρήτη. Εκεί, μεταμφιεσμένος σε βοσκό, θα ζήσει δύο χρόνια στα βουνά, οργανώνοντας τον αγώνα των ανταρτών. Θα ηγηθεί της ομάδας που απήγαγε τον γερμανό διοικητή, το στρατηγό Κράιπε. Ο ίδιος δεν έχει ποτέ αναφερθεί στο περιστατικό στα βιβλία του. Η ιστορία της απαγωγής του Κράιπε έγινε γνωστή από το βιβλίο “Ill met by moonlight” του Μπιλ Στάνλεϊ Μος, υπαρχηγού της ομάδας του Φέρμορ στο βουνό, και από την κινηματογραφική ταινία που γυρίστηκε αργότερα με τον Ντερκ Μπόγκαρτ να ενσαρκώνει τον Φέρμορ. Η Ελλάδα θα τον κερδίσει. Μέχρι και τον θάνατο του ζούσε στη Μάνη, σ’ ένα σπίτι που σχεδίασαν μαζί με τη γυναίκα του, την αξέχαστη φωτογράφο Τζόαν Λη Φέρμορ, της οποίας οι φωτογραφίες περιλαμβάνονται στα βιβλία του συγγραφέα Μάνη και Ρούμελη. Ως αναγνώριση της προσφοράς του στο χώρο των Γραμμάτων του είχε απονεμηθεί ο τίτλος του Ιππότη από τη βασίλισσα της Αγγλίας.
Λίγα λόγια για τον Ορέστη Μανούσο:
Ο Ορέστης Μανούσος γεννήθηκε στα Ανώγεια Κρήτης. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ειδικεύτηκε στην Παθολογία και Γαστρεντερολογία σε Νοσοκομεία του Λονδίνου, της Οξφόρδης και της Νέας Υόρκης. Έχει τον τίτλο του Διδάκτορος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης (D. Phil) και του Ομότιμου Καθηγητού της Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Έχει γράψει τα ιατρικά συγγράμματα “Εισαγωγή στην Κλινική Ιατρική” με τον καθηγητή Θεόδωρο Μουντοκαλάκη, “Η ανοσολογία των εντεροπαθειών” με την καθηγήτρια Ιωάννα Οικονομίδου, καθώς και το βιβλίο με τίτλο “Κολίτιδες και “Κολίτιδες””. Επίσης έχει κάνει πολλές δημοσιεύσεις για θέματα παθήσεων του πεπτικού συστήματος. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με τη συγγραφή βιβλίων σχετικών με την ιστορία της Κρήτης (“Ο γιος της Ζαχαρένιας”, “Οι παλαιοί Ανωγειανοί”, “Ευμενία: Βίος και Πολιτεία της Κρητικιάς Σουλτάνας Ευμενίας Βεργίτση”).
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ANUBIS.
Η Τιμή των Ηρώων
15/03/2012
Τιμή προς τους ήρωες είναι η εύφημος μνεία που τους αποδίδουμε για τις πράξεις τους και κυρίως για την αυτοθυσία τους χάρη της ευημερίας της πατρίδας και της υπεράσπισης των ιερών και οσίων του έθνους μας. Αγωνίστηκαν και πολλοί θυσιάστηκαν για την ανεξαρτησία της πατρίδας, την ελευθερία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Σήμερα, σε έναν κόσμο αλλοίωσης των εννοιών των πράξεων και των λέξεων φθάσαμε δυστυχώς να αναρωτιόμαστε όχι για το ποιός είναι άξιος συνεχιστής του παραδείγματος, που οι ήρωες δίδαξαν με τις πράξεις τους, αλλά ποιος είναι άξιος να τους αποδώσει τις τιμές που τους ανήκουν.
Ας θυμηθούμε για λίγο τα λόγια του κυρίου μας Ιησού Χριστού που τα δανειζόμαστε από στο Ευαγγέλιο. «Δεν είναι άξιος μου αυτός που με αποκαλεί κύριε – κύριε αλλά αυτός που εκτελεί το θέλημα του Πατέρα που με απέστειλε.» Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Τους ήρωες δεν τους τιμά αυτός που, λόγω της θεσμικής του θέσης, στέκεται προσοχή στην εξέδρα των επισήμων στις εθνικές επετείους, αλλά αυτός που με την εξουσία που του δίνει η θεσμική του θέση υπερασπίζεται την ανεξαρτησία της πατρίδας, την ελευθερία και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Οι σημερινοί «άρχοντες» είτε ως ηθικοί αυτουργοί και δράστες, είτε ως φυσικοί ή ιδεολογικοί διάδοχοι τους, έχουν φέρει τη χώρα στο γκρεμό και μέσα στον πανικό τους θυσιάζουν την ανεξαρτησία της πατρίδας, την ελευθερία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Αντί λοιπόν να εντρέπονται στη μνήμη των ηρώων έχουν το θράσος να παριστάνουν εαυτούς ως εθνοσωτήρες και να υποκρίνονται ότι τάχα απονέμουν τιμές στους ήρωες, καπηλευόμενοι τη θεσμική τους θέση, που την υπέκλεψαν ψευδόμενοι έναντι του λαού. Τον απειλούν μάλιστα ότι εάν δεν τους αναγνωρίσει το ρόλο τους στο θέατρο του παραλόγου, που τολμούν να τον αποκαλούν θεσμικό, θα τον εκδικηθούν και θα τον τιμωρήσουν επιστρατεύοντας τα σώματα ασφαλείας, εάν τολμήσει να τους αποδοκιμάσει.
Ο κόμπος έφθασε στο κτένι, φτάνει πια ο εμπαιγμός, φτάνει πια η υποκρισία, φτάνει πια η προσβολή της εθνικής μας μνήμης. Ας μάθουν όλοι ότι, οι εθνικές μας επέτειοι δεν είναι ευκαιρίες έκφρασης της υποκουλτούρας μας, αλλά σημεία αναφοράς και επαναπροσανατολισμού της πορείας μας. Ελληνίδες, Έλληνες αντισταθείτε, η Ελλάδα προδίδεται, η επανάσταση του 1821 δεν έχει τελειώσει ακόμη.
Ηλίας Σταμπολιάδης
Παραμονές της 25ης Μαρτίου 2012
Ζόμιθος: ένας μύθος κι ένας θρύλος….
10/03/2012
Του Μανόλη Δακανάλη,
συνταξιούχου Αγρονόμου
“Αν το σκοτώσεις Μανουρά της βρύσης το λιοντάρι,
παίρνεις τριακόσια πρόβατα κι ένα κριό μπροστάρη “.
Ας δούμε όμως πως εξελίχθηκαν τα γεγονότα γύρω από το θρύλο της Ζομίθου. Το τοπωνύμιο Ζόμιθος ο Ελευθέριος Πλατάκης στη σπηλαιολογική εργασία του για το Ιδαίο ΄Αντρο (1965) γράφει: Η Ζώμινθος είναι προελληνικόν όνομα Ο καθηγητής Αγαπητός Τσομπανάκης της Ακαδημίας Αθηνών, δέχεται την ορθή εκφορά και γράφει: Ζόμιθος. Ο καθηγητής της αρχαιολογίας Σπύρος Μαρινάτος υποστήριξε, ότι πρόκειται για προελληνικό όνομα. Ο καθηγητής της αρχαιολογίας Γιάννης Σακελαράκης σε συζήτηση που είχαμε μου είπε, ότι είναι προελληνικό όνομα. Ο δικηγόρος Στέργιος Μανουράς στην εργασία του ΚΡΗΤΙΚΑ ΤΟΠΩΝΎΜΙΑ 1998 αποδεικνύει ως ορθή εκφορά: Ζόμιθος. Εγώ το γράφω Ζόμιθος ,όπως το προφέρουν οι Ανωγειανοί.
Η Ζόμιθος βρίσκεται σε υψόμετρο 1.200 μέτρων περίπου στα μισά του δρόμου Ανωγείων – Νίδας στις υπώρειες της κορφής Απίδακας με πηγή νερού, που για πάρα πολλά χρόνια υδρεύεται από εκεί ο Δήμος Ανωγείων.
Στα πολύ παλιά χρόνια γύρω στο 1.300 μ.χ. οι Ανωγειανοί στην πηγή είχαν φτιάξει γούρνες από σμυλευμένες πέτρες και πότιζαν τα αιγοπρόβατα τους. Σύμφωνα με το παρακάτω τραγούδι αγνώστου ριμαδόρου
“Στα χίλια τρακόσια το έτος σαράντα
εφάνηκε ένα θεριό στων Ανωγειανών τη μπάντα (μεριά)
και βγήκεν ένας Μανουράς και λέντονε Νικόλα
για να σκοτώσει το θεριό κι εσκότωσέν το κιόλα”.
Εμφανίστηκε στην περιοχή των Ανωγείων ένας πελώριος όφις, ο οποίος είχε τη φωλιά του στου Κάτσουρα τον τάφκο (βάραθρο) που βρίσκεται 3 χιλιόμετρα ΒΑ της πηγής Ζομίθου.
Η εμφάνιση του θεριού σκόρπισε πανικό στους βοσκούς και το χειρότερο κάθε μέρα έπινε όλο το νερό από τις γούρνες της πηγής Ζομίθου. Το γεγονός αυτό είχε τραγική συνέπεια να μένουν απότιστα τα αιγοπρόβατα και να απειλείται άμεσα η καταστροφή της κτηνοτροφίας.
Το πρόβλημα ήταν πολύ σοβαρό και μοναδικό θέμα στις συζητήσεις των Ανωγειανών ήταν με ποιό τρόπο θα εξουδετέρωναν το θεριό. Πήρε το θάρρος ο ήρωας του θρύλου Νικόλας Μανουράς και δήλωσε παρουσία των Ανωγειανών, ότι αυτός θα σκοτώσει το θεριό. Οι Ανωγειανοί του έταξαν πλούσια δώρα αν σκοτώσει το θεριό θα πάρει: 300 πρόβατα και θα ποτίζει πρώτος το ποίμνιό του κάθε μέρα στο ποτιστήρι της Ζομίθου.
«Αν το σκοτώσεις Μανουρά της βρύσης το λιοντάρι,
παίρνεις τριακόσια πρόβατα κι ένα κριό μπροστάρη».
Ο Μανουράς άρχισε να παρακολουθεί από κοντά το θεριό, να μελετά τις συνήθειες και τις κινήσεις του. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι για να σκοτώσει το θεριό, πρέπει να το χτυπήσει με τη σαΐτα στο λαιμό μέσα από το στόμα. Έριξε λοιπόν μέσα στις γούρνες της πηγής αρκετό αλάτι και ξύδι. Στη συνέχεια για να χτυπήσει αποτελεσματικά το θεριό μέσα στο στόμα, βγήκε πάνω σ’ ένα αιωνόβιο ασφένταμο που βρίσκονταν 8-10 μέτρα από την πηγή και με αγωνία περίμενε το θεριό.
Το θεριό δεν άργησε να φανεί και με μεγάλη βουλιμία άρχισε να ρουφά το νερό της γούρνας. Φοβερή όμως φωτιά ανάβει στα σωθικά του το αλάτι με το ξύδι και αμέσως ανοίγει διάπλατα το στόμα του. Τότε ο Μανουράς με μεγάλη ψυχραιμία φυτεύει τη σαΐτα του στο στόμα του τρομερού φιδιού. Το θεριό άρχισε να μουγκρίζει και αγριεμένο πλέον άρχισε να χτυπά τη δυνατή ουρά του στον ασφένταμο, ο οποίος άρχισε να τρίζει και να συγκλονίζεται σύρριζα.
Ο Μανουράς κρατιέται πάνω στον ασφένταμο και όπως ομολόγησε μετά φοβήθηκε πολύ βλέποντας, ότι πλησιάζει του ιδίου το τέλος. Το θεριό όμως μη αντέχοντας την καούρα στα σωθικά του αφηνίασε και παίρνει δρόμο για τη φωλιά του. Δεν πρόφθασε όμως, γιατί φθάνοντας στο φαράγγι νότια της θέσης «Στεφάνα» γκρεμίστηκε στο βάθος της χαράδρας και ξεψύχησε. Το θεριό μετά από μέρες το έφαγαν σύννεφα από μύγιες και το φαράγγι ονομάστηκε της «Μύγιας».
Το Μανουρά οι Ανωγειανοί τον τίμησαν ως ήρωα και του έδωσαν όλα τα δώρα και τα προνόμια που του υποσχέθηκαν.
O ριμαδόρος Σουλτάτος τίμησε τον παραπάνω ήρωα με το παρακάτω τραγούδι την εποχή εκείνη:
“Μπλιό μου σε τάβλα δε δειπνώ, σε στρώμα δεν κοιμούμαι,
α δε σκοτώσω το θεριό που είδ’ οψές στη βρύση,
κι είχε διπλές τσι κεφαλές και δυό ζευγάρια μάθια,
κι έβγανε που το στόμα του ‘νους καμινιού φουγάρο.
– Αν το σκοτώσεις Μανουρά της βρύσης το λιοντάρι,
παίρνεις τριακόσια πρόβατα και διαλεκτό αμπροστάρη.
Πάει και βγαίνει στο δεντρό και εκράθει τη σαΐτα,
σε λίγη ώρα έφταξε και το θεριό στη ρίζα.
Σηκώνει το κεφάλιν του για να τον έρουφήξει
και παίζει του τη σαϊθιά και στο λαιμό καθίζει.
– Αν είσαι άντρας Μανουράς παίξε την και την άλλη.
– Μα μια φορά με γέννησε η μάνα που με γέννα
και μια φορά την έπαιξα τη σαϊθιά για σένα.
Και το θεριό εμούγκρισε κι έκαμε να παγώσει,
κι απάνω στον ασφένταμο είντα βουλή να δώσει.
Και το θεριό εμούγκρισε και τρέχει στο φαράγγι τση Μύγιας
ετελείωσε και μπλιό δε μας πειράζει.
Και κατεβαίνει ο Μανουράς στη βρύση και καθίζει ,
κι εφώναξε νε τω βοσκώ και τσι καλοκαρδίζει.
Εκείνοι συναχτήκανε γέροντες και κοπέλια,
κι εσέρνανε και τα σφαχτά (2 ετών πρόβατα)
με διαλεκτά σκλαβέρια (κουδούνια). Λέσιν του,
εύγε Μανουρά, επήρες τα σφαχτά σου.
Ομπρός να πηγαίνεις στο νερό κι ομπρός να τα ποτίζεις
και στ’ ασφεντάμου το σκιανό να πηαίνεις να σταλίζεις.
Όσοι δεν το πιστεύγουνε και δεν του συγχωρούνε,
στη βρύση στέκει το δεντρό κι ας πάνε να το δούνε.
Κάθε χειμώνα πέφτουνε τα χιόνια εις τα όρια,
κύρης τω Σουλτάτηδω το βγαλε εις τ’Ανώγεια”. –
Πηγές: Απομνημονεύματα του γιατρού Γεωργίου
Δακανάλη σελίδα 8
ΑΝΩΓΕΙΑ Η ιστορία μέσα από τα τραγούδια
τους. Του Γεωργίου Ιωάν. Σμπώκου σελίδα 58-60.
Διάδοση του μύθου σύμφωνα με την τοπική παράδοση
Ανωγείων, από γενιά σε γενιά.
«Και αν μας λείψη η εξωτερική επικουρία, δεν υπάρχει φόβος να καταστραφώμεν».
Με αυτόν τον τίτλο, δημοσιεύθηκε στο «Ελεύθερο Βήμα» πριν από 80 χρόνια το διάγγελμα του Πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου προς τον ελληνικό λαό.
Ο τότε πρωθυπουργός περιγράφει την κατάσταση και το μέλλον της χώρας λίγο πριν την πτώχευση του 1932 και τις πιθανές συνέπειές της
Αν και πάρα πολλά διαφέρουν, επίσης πολλά παραπέμπουν έντονα στο σήμερα – πάντως, η πτώχευση του 1932 είναι από κάθε άποψη η πιο «κοντινή» στις σημερινές συνθήκες από κάθε άλλη που γνώρισε η Ελλάδα.
Ηταν ακριβώς πριν από ογδόντα χρόνια, τον Ιανουάριο του 1932, όταν ο τότε πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος προετοιμαζόταν για μια καθοριστικής σημασίας περιοδεία στη Ρώμη, το Παρίσι και το Λονδίνο με σκοπό να πετύχει την οικονομική στήριξη της Ελλάδας που ήταν έτοιμη να καταρρεύσει υπό το βάρος του χρέους προς τους ξένους ομολογιούχους.
Το ταξίδι του Βενιζέλου, που πραγματοποιήθηκε το τελευταίο δεκαήμερο του Ιανουαρίου, τελικά, δεν έφερε αποτελέσματα. Οι τρεις πρωτεύουσες αρνήθηκαν το δανεισμό. Την ίδια στιγμή, οι επιπτώσεις του Κραχ του 1929 δεν άφηναν περιθώρια για ανάλογες ενέργειες προς τις ΗΠΑ, ενώ η Γερμανία προετοιμαζόταν ήδη για τη δική της πτώχευση κυρίως λόγω των αποζημιώσεων του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.
Λίγο αργότερα, τον Απρίλιο του ίδιου έτους, το θέμα της Ελλάδας είχε πλέον παραπεμφθεί στην Κοινωνία των Εθνών που συνεδρίαζε στη Γενεύη, όπου επίσης ταξίδεψε ο Βενιζέλος, χωρίς πάλι να πετύχει ευνοική για τη χώρα απόφαση στο αίτημά του για πενταετή καθυστέρηση πληρωμών και διεθνές δάνειο 50 εκ. δολαρίων.
Ηταν η τελευταία προσπάθεια…
Η πτώχευση
Η άρνηση που εισέπραξε η Ελλάδα στη Γενεύη οδήγησε τελικά σε κυβερνητική κρίση με την παραίτηση του υπουργού Οικονομικών Γεωργίου Μαρή στις 22 Απριλίου και την ανάληψη του υπουργείου από τον Κυριάκο Βαρβαρέσο, ο οποίος, λίγο μετά, στις 21 Μαίου, κήρυξε τη χώρα σε πτώχευση.
Πέντε μέρες αργότερα, η κυβέρνηση Βενιζέλου πέφτει και σχηματίζεται κυβέρνηση Αλέξανδρου Παπαναστασίου.
Εν τω μεταξύ, στις 20 Μαρτίου 1932, το «Ελεύθερον Βήμα» δημοσιεύει το κείμενο του Ελευθερίου Βενιζέλου σχετικά με το ζήτημα. Σε αυτό, ο πρωθυπουργός περιγράφει τις προσπάθειές του στην Ευρώπη, καλεί σε σχηματισμό οικουμενικής κυβέρνησης αλλά, το κυριότερο, κατακεραυνώνει, από την πρώτη κιόλας φράση του, το κλίμα ηττοπάθειας της εποχής, εκτιμώντας ότι, τελικά, «και αν μας λείψει η εξωτερική επικουρία, δεν υπάρχει φόβος να καταστραφώμεν», ενώ εξηγεί και το γιατί.
Το κείμενο του Ελευθερίου Βενιζέλου παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον και η ανάγνωσή του εισφέρει διαστάσεις του προβλήματος και πολιτικές απόψεις που, ειδικά σήμερα, παρά τις πολύ μεγάλες διαφορές των εποχών και των συνθηκών, αξίζει όσο ποτέ να διαβαστούν με πολύ μεγάλη προσοχή.
Δημοσιεύθηκε σε: Ιστορία