Εκκλησία
Μη φοβηθείτε τη στραθιά ,να ‘χετε να θυμάστε,
στου Ψηλορείτη μια βραδιά την αγκαλιά πως θα ‘στε…
Το Σαββάτο 7 Σεπτεμβρίου στις 7 το απόγευμα, Παραμονή της Γέννησης της Θεοτόκου, θα τελεστεί πανηγυρικός εσπερινός στη Παναγία τη Ρουσαλιμνιώτισσα. Η οικογένεια των Βρέντζηδων σας περιμένει και φέτος να σας φιλοξενήσει και να περάσετε μια αξέχαστη βραδιά απολαμβάνοντας και ένα τραπέζι με όλες τις αυθεντικές Ανωγειανές γεύσεις.
Η περιοχή Ρουσαλίμνη στον Ψηλορείτη βρίσκεται 11 χιλιόμετρα νότια των Ανωγείων. Λόγω του μεγάλου υψομέτρου οι προσκυνητές πρέπει να εφοδιαστούν με βαριά ρούχα καθώς οι θερμοκρασίες στην περιοχή με τη δύση του ηλίου είναι ιδιαίτερα χαμηλές. Χρόνια πολλά!
Την Κυριακή 1 Σεπτεμβρίου στις 5.30 μ.μ θα γίνει ο Εσπερινός και στη συνέχεια η πανηγυρική Θεία Λειτουργία στην τοποθεσία “Μύθια” στον Ψηλορείτη και το υπέροχο εκκλησάκι του Αγίου Μάμα, προστάτη Άγιου της οικογένειας των Σκουλάδων. Θα ακολουθήσει τραπέζι που παραθέτει η οικογένεια Σκουλά στους εκατοντάδες προσκυνητές που ανηφορίζουν κάθε χρόνο στη Μύθια. Για τον Άγιο Μάμα γίνεται ένα από τα πιο γνωστά πανηγύρια του Ψηλορείτη, με μια από τις μεγαλύτερες κτηνοτροφικές των Ανωγείων, να είναι ο καλύτερος οικοδεσπότης.
Συνοδεία φαγητού θα υπάρξει όπως και κάθε χρόνο και μουσική, με καλλιτέχνες της οικογένειας όπως τον Βασίλη Σκουλά να αναλαμβάνουν να διασκεδάσουν τον κόσμο σε γλέντια που συνήθως κρατάνε μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Για όσους ανηφορίσουν στον Άγιο Μάμα συνιστάμε βαριά ρούχα καθώς η θερμοκρασία πέφτει πολύ χαμηλά στην περιοχή με τη δύση του ηλίου. Χρόνια πολλά!
Ο προαύλιος χώρος της εκκλησίας αλλά και όλος ο κεντρικός δρόμος μπροστά από τον Ναό του Αγίου Ιωάννου του Ριγολόγου στο Αρμί, πλημμύρισε από κόσμο που ήθελε να προσκυνήσει και να δεχτεί τη χάρη του.
Η πρωτοβουλία που πήραν οι ενορίτες του Αί Γιάννη μαζί με τον ιερωμένο του Ναού π. Γεώργιο Ανδρεαδάκη να διοργανώσουν για πρώτη φορά πανηγύρι για τον “Ριγολόγο” έτυχε της καθολικής συμπαράστασης και συμμετοχής όλου του χωριού.
Οι άντρες και οι γυναίκες της ενορίας του Αγίου Ιωάννου είχαν ετοιμάσει τα πάντα στην εντέλεια, προσφέροντας στους πιστούς μετά το προσκύνημα τους στην εκκλησία, ένα αυθεντικό τραπέζι με τα εδέσματα του τόπου μας.
Στόχος του πανηγυριού στον Αι Γιάννη όπως ανέφεραν όλοι είναι “η ανανέωση των ανθρώπινων δεσμών και η τόνωση της Χριστιανικής πίστης”. Επιθυμία όλων είναι το πανηγύρι για τον Αι Γιάννη το Ριγολόγο να γίνεται πλέον κάθε χρόνο και να καθιερωθεί στα Ανώγεια. Χρόνια πολλά σε όλο τον κόσμο. Και του χρόνου!
Ο Εμμανουήλ Ξυλούρης ή Ντομπλούκος, ένας ξεχωριστός Ανωγειανός, εδώ και μια δεκαπενταετία έχει χτίσει μια εκκλησία για τον Άγιο Φανούριο και υποδέχεται κάθε χρονιά πλήθος επισκεπτών στου Κοκκίνη το Χάνι στο Ηράκλειο. Ο πατέρας του Γεώργιος Ξυλούρης ή Ζωνός μάλιστα ήταν εκ των ιδρυτών της εκκλησίας των Ξυλούρηδων στα Πετραδολάκια το 1950, όπου ο μικρός τότε Μανόλης μετέφερε με το γαϊδουράκι τα υλικά για την ανέγερση του Ναού. Λόγοι υγείας τον κρατούν τα τελευταία χρόνια μακριά από τον Ψηλορείτη και τα Πετραδολάκια και η μεγάλη του επιθυμία έγινε πραγματικότητα πριν 15 χρόνια όταν και θεμελίωσε στο μέρος που ζει σήμερα την δική του εκκλησία για να τιμήσει τον Άγιο Φανούριο όπως και ο αείμνηστος πατέρας του.
Ο Εμμανουήλ Ξυλούρης αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα Ανωγειανού που αν και δε ζει στο χωριό δεν ξεχνάει τις παραδόσεις και τα ήθη που του μετέδωσε η οικογένεια του, και το ύψιστο έθιμο της οικογένειας του να τιμάει κάθε χρόνο στις 26 Αυγούστου τον Άγιο Φανούριο και να περιποιείται τους επισκέπτες που προσέρχονται για προσκύνημα.Τα μεγάλα πανηγύρια των Αγίων στον Ψηλορείτη που ξεκίνησαν λίγο μετά την ανοικοδόμηση του χωριού μετά την καταστροφή του δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, τα άρχισαν οι κτηνοτροφικές οικογένειες του τόπου που πάλευαν σε δύσκολες συνθήκες όλο το χειμώνα για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους και το καλοκαίρι τιμούσαν τον δικό τους Άγιο, για να τους δώσει δύναμη και κουράγιο για τον επόμενο δύσκολο χειμώνα που ήταν προ των πυλών.
Ο “Ντομπλούκος” μιλώντας στην “Α” αναφέρει ότι η μεγάλη του επιθυμία είναι τα παιδιά και εγγόνια του να συνεχίσουν την μεγάλη αυτή παράδοση. “Δεν ξέρω τι θα κάνουν τα παιδιά μου, δε θα τα βάλω με το ζόρι, αλλά πιστεύω ότι θα συνεχίσουν διότι αυτή η γιορτή ανήκει στην ψυχή της οικογένειας μας..” τονίζει χαρακτηριστικά! Του ευχόμαστε υγεία και δύναμη να συνεχίσει για πολλά χρόνια ακόμα, να είναι ο οικοδεσπότης και ο φιλόξενος άνδρας που θα υποδέχεται το πλήθος των πιστών στου Κοκκίνη το Χάνι, σε ένα Ναό που αποτελεί το δημιούργημα της ζωής του.

Από το κήρυγμα του παπα- Ανδρέα στην Παναγία την Περαχωριανή
«Για την κοίμηση της Παναγίας δεν γράφει τίποτα το Ευαγγέλιο, γράφει μονάχα για τη Γέννηση της και τον Ευαγγελισμό. Τα της Κοιμήσεως τα γνωρίζουμε από την αγία Παράδοση, κατά την οποία την Παναγία την επήρε μετά την Ανάσταση ο απόστολος Ιωάννης, όπως του παράγγειλε ο Χριστός από το σταυρό, και την είχε στο σπίτι του σαν μητέρα, και πως υστερώτερα την είχε μαζί του στην Έφεσο, πράγμα που δεν είναι βέβαιο. Η Παναγία καθότανε μαζί του, ως που τελείωσε τη ζωή της, σε ένα σπίτι κοντά στον κήπο της Γεθσημανής. Αυτό το μέρος το αγαπούσε πολύ ο Χριστός και πήγαινε συχνά εκεί με τους μαθητάδες του. Εκεί πήγε και ύστερα από τον Μυστικό Δείπνο και προσευχήθηκε, τη νύχτα που τον πιάσανε οι Ιουδαίοι. Εκεί λοιπόν καθότανε και η Παναγία και περίμενε να την πάρει ο Γυιός της. Και σαν ήλθε ο καιρός, έστειλε ο Χριστός Άγγελο να της πεί πως θα την πάρει από την πρόσκαιρη ζωή στην αιώνια. Σαν το άκουσε η Παναγία αυτό χάρηκε κι ανέβηκε στο Όρος των Ελαιών, απ΄ όπου είχε αναληφθεί ο Κύριος, και έκανε την προσευχή της. Και γυρίζοντας στο σπίτι της, τα ετοίμασε όλα για την ταφή της η ίδια.
Αφού λοιπόν ετοιμάσθηκε η Παναγία, ξάπλωσε στην κλίνη της, ευπρέπισε τα ρούχα της, σταύρωσε τα άχραντα χέρια της απάνω στο στήθος της, και περίμενε τον Γυιό της να πάρει την ψυχή της. Πώς να παρασταθεί με λόγια η επίσημη στιγμή εκείνη! Μέσα σ’ εκείνο το απόμερο σπίτι της Γεθσημανή, η Παναγία γρηά (το Ρόδον το Αμάραντον), ολομόναχη να περιμένει τον θάνατο, σαν άνθρωπος που ήτανε, σταυροχεριασμένη, με τα πόδια της κοντά τόνα στο άλλο, με τα βλέφαρα κλεισμένα. Και να λέγει, χωρίς να ακούγεται: «Απόστολοι, εκ περάτων συναθροισθέντες ενθάδε Γεθσημανή το χωρίον, κηδεύσατέ μου το σώμα. Και συ, Υιέ και Θεέ μου, παραλαβέ μου το πνεύμα.» .
«Και γενομένης βροντής μεγάλης, παρεγένοντο οι Απόστολοι πάντες εκ των περάτων της γής διά νεφελών προς το κηδεύσαι το άχραντον αυτής σώμα. Και σχηματισθείσα επί της κλίνης, παρέθετο την αγίαν αυτής ψυχήν εις τας χείρας του Υιού και Θεού αυτής».
Εκτός από τους Αποστόλους, βρεθήκανε στην κήδευση της Παναγίας και τέσσαρες ιεράρχες, ο Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, ο Άγιος Ιερόθεος, ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης κι ο Άγιος Τιμόθεος.
«Ω του παραδόξου θαύματος! Η πηγή της ζωής εν μνημείω τίθεται και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται. Ευφραίνου Γεθσημανή, της Θεοτόκου το άγιον τέμενος». (Φώτης Κόντογλου)

«Αδέρφια μου η
Παναγία μας, η μητέρα του Χριστού μας και μητέρα πανάγαθη όλων μας,
η ωραιοτέρα των ωραίων και υψηλοτέρα των υψηλών,
η πανσεβάσμια και ακάματη δούλος των δούλων του θεού,
των ανθρώπων δηλαδή,
κατάφερε μέσω της θέσης της,
υπέρ των αγίων, Παν//αγία,
να βρίσκεται πλάι μας, και ας μην εμείς το αναγνωρίζουμε κάποιες στιγμές και φορές.
Ξεχνιόμαστε αδέρφια μου να την ευχαριστούμε για την κάθε μας ημέρα
την κάθε αναπνοή μας.
Την επικαλούμαστε στα δύσκολα καλώντας την να σταθεί δίπλα μας.
Φωνάζουμε ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΟΥ,
λες και εκείνη είναι κάπου μακριά.
Πιστεύω αδέρφια μου, πως εμείς έχουμε ξεμακρύνει.
Έχω την αίσθηση και με προβληματίζει τούτο.
πως τα σημερινά χρόνια ο Έλληνας ξεμακραίνει από όλα όσα τον κράτησαν τόσα χρόνια ζωντανό, δυνατό και αξιοπρεπή.
Ξεμακρύνει από το θεό του, ξεμακρύνει από τη συνείδηση του
την Εθνική, την Ελληνική.
Διότι η συνείδηση είναι εκείνη που μας ενώνει, εκείνη που μας μονιάζει εκείνη που μας γιγαντώνει.
Φυσικά δεν έχουμε καμία διάθεση να δείξουμε τη γιγαντότητα της υπεροχής, όμως έχουμε ανάγκη να αποδείξουμε
ότι ως γίγαντες,
μπορούμε να σταθούμε, να αγωνιστούμε, να ολοκληρώσουμε την πορεία μας και να ολοκληρωθούμε ως άνθρωποι.
Διότι είναι αδέρφια μου γιγάντιο, είναι άθλος, να μπορείς σήμερα να μάχεσαι σε μία τόσο ανισόρροπη κοινωνία των εθνών, όπου η ταυτότητα των χωρών, των γενεών και των πολιτισμών, έχουν αρχίσει να ξεφτίζουν.
Σε αυτό τον αγώνα όποιος πάει μόνος ολομόναχος να παλέψει , σχεδόν σίγουρο είναι πως θα βρεθεί ηττημένος.
Μόνο με τη συμπόρευση, την μεταξύ μας ενότητα, την ομόνοια
και τη ζεστή συνύπαρξη μπορούμε να νικήσουμε.
Μπορούμε όμως να νικήσουμε και στην περίπτωση
που ναι μεν βρεθούμε στον πόλεμο αλλά σύμμαχο έχουμε το θεό μας,
την Παναγία μας
Και αδέρφια μου, πιστέψτε με, ο αγώνας μας θα είναι ενδοξότερος δεδομένης της παρουσίας της ενδοξοτέρας γης και ουρανού, της μητέρας Παναγίας μας.

Μη λησμονάτε όχι αυτά που σας είπαν για τη θεία οικονομία που προσφέρει η Παναγιά μας,
αλλά εκείνα όσα εσείς και μόνο εσείς, ο κάθε ένας σας ξεχωριστά έχετε βιώσει στα τρίσβαθα και ανομολόγητα σας όταν αισθανθήκατε τη θεία της χάρη.
Αδέρφια μου
μπορεί όπως σας ανέφερα στην αρχή, για την κοίμηση της Παναγίας το Ευαγγέλιο να μην έχει αναφορές, όμως οι πιο ουσιαστικές αναφορές είναι όλες εκείνες που βρίσκονται ως καταγραφές και ομολογίες μέσα μας. Η Παναγία, των γονέων μας, των παππούδων και των προγόνων μας, η Παναγία των νεανικών μας χρόνων, των δυσκολιών μας και των χαρών μας, η παναγία των αναζητήσεων μας και η Παναγία των συνειδητοποιήσεων μας,
η Παναγία της πατρίδας μας, των αγώνων, της σημαίας μας και της λευτεριάς μας, η παναγία της δημοκρατίας μας και τη αγάπης η Παναγία του καθρέπτη της ψυχής μας.
Στη ζωή ετούτη
το μόνο που έχουμε να αποδείξουμε είναι αδέρφια μου η σύνεση και η νόηση.
Ας πορευτούμε με ειρήνη στις ψυχές μας, σύνεση ως προς τις πράξεις μας και επιλογές μας και νόηση ώστε να είναι πιο ευδιάκριτος ο δρόμος μας προς το κατ΄’ ομοίωση.
Πορεία , μπορεί δύσκολη αλλά τόσο χαρισματική.
Να είστε ‘όλοι σας καλά και αξιόλογοι, όμορφοι και ευγενείς.
Η Παναγία μας ας δικαιώνει και ας βρίσκεται δίπλα μας σε κάθε χαμόγελο και δάκρυ.
Μετά την επίσκεψη στο μνημείο στην τοποθεσία Σφακάκι, πλήθος κόσμου κατέκλυσε την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου όπου τελέστηκε μνημόσυνο από τον π.Ανδρέα Κεφαλογιάννη για τους ήρωες που έγραψαν τη δική τους ιστορία στις 7 Αυγούστου 1944. Η εκδήλωση γίνεται κάθε χρόνο από την ενορία του Αγίου Γεωργίου και ξεκίνησε από το 2013. “Οι μαχητές του Σφακακιού, μια περήφανη γενιά των Ανωγείων μέσα από την αντιστασιακή στάση τους, διαμορφώνουν ένα διαχρονικό πλαίσιο αξιών και μηνυμάτων..” ανέφερε στο κήρυγμα του στη συνέχεια ο π.Ανδρέας.
Αναλυτικά ολόκληρη η ομιλία του:
Αγαπητοί, συγχωριανοί και φίλοι
Το Σφακάκι, 75 χρόνια μετά την ιστορική μάχη παραμένει ένας ισχυρός φάρος:
-Που φωτίζει τους αγώνες κατά του Φασισμού και του Ναζισμού
-Που φωτίζει τους αγώνες για Ελευθερία, Ανεξαρτησία και Δημοκρατία
-Που φωτίζει την αδούλωτη ανωγειανή ψυχή απέναντι σε κάθε κατακτητή και κάθε εισβολέα
-Που φωτίζει τη δύναμη που έχουμε για να βγούμε από το σκοτάδι και την καταπίεση
Τ’ Ανώγεια ακόμα και σήμερα συνεχίζουν σταθερά τον αγώνα κατά του Φασισμού, γιατί το τέρας είναι εδώ ολοζώντανο και απειλητικό. Όμως, αυτός ο εδώ ο τόπος ξέρει πώς να το χτυπήσει, ξέρει πώς να το πολεμήσει, ξέρει πώς να το ξεκάνει.
Οι αγωνιστές του Σφακακιού στις 7 Αυγούστου 1944 με βασικό όπλο την αξιοπρέπεια και την δίψα για εκδίωξη του Γερμανού κατακτητή, αλλά πάνω από όλα την υπεράσπιση της τιμής και της αξιοπρέπειας αυτού του τόπου σήκωσαν ψηλά τη σημαία της Αντίστασης και έστειλαν μήνυμα σε όλη την Κρήτη ότι το θεριό δεν είναι ανίκητο.
Με τα λιγοστά όπλα που διέθεταν, αλλά με περίσσια ψυχή πέτυχαν κάτι μοναδικό κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, χωρίς να χτυπηθεί ή να σκοτωθεί κανείς από τους δεκάδες αιχμαλώτους, πέτυχαν την απελευθέρωση τους με την ταυτόχρονη αιχμαλωσία του γερμανο-ιταλικού αποσπάσματος.
Οι μαχητές του Σφακακιού, μια περήφανη γενιά των Ανωγείων μέσα από την αντιστασιακή στάση τους, διαμορφώνουν ένα διαχρονικό πλαίσιο αξιών και μηνυμάτων, όπως:
-Χωρίς θυσίες και αγώνες ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί
-Όλα είναι κατορθωτά
-Η πάλη για την προάσπιση των παναθρώπινων αξιών είναι καθημερινή και αδιάλειπτη
-Ο αγώνας για Ελευθερία και Δημοκρατία έχει διάρκεια και συνέχεια
-Πάνω και πέρα από όλα βάζουμε το συμφέρον της πατρίδας και της κοινωνίας
Να ΄στε να ‘ μαστε υπερήφανοι για το Σφακάκι, για τη Δαμάστα και για όλες τις μάχες, για όλους όσους θυσιάστηκαν γι΄ αυτόν εδώ τον τόπο.
Να ‘ στε και να ‘μαστε περήφανοι για το χωριό μας, που παρά τις επιδρομές που έχει δεχτεί από Τούρκους και Γερμανούς αυτό φυτρώνει ακόμα πιο δυνατό μέσα από τις στάχτες και τα αποκαϊδια.
Να ΄στε και να ‘ μαστε περήφανοι γιατί ο ναζισμός στη σύγχρονη ελληνική εκδοχή του, αποκρούστηκε από την κοινωνία μας με τον τρόπο ενωτικό και αποτελεσματικό.
Όμως, για να προστατεύσουμε τις αξίες και τα ιδανικά αυτού του τόπου και για να κρατήσουμε αναμμένη τη φλόγα θα πρέπει να πολεμήσουμε και να καταπολεμήσουμε όλα εκείνα τα στοιχεία που αλλοιώνουν το χαρακτήρα των παραδόσεων μας, που αλλοιώνουν το DNA μας. Γιατί για πας μπροστά απαραίτητο συστατικό είναι η αυτοκριτική.
Ας είναι αιωνία η μνήμη των αγωνιστών του Σφακακιού, ας είναι αιωνία η μνήμη όλων όσων αγωνίστηκαν και έπεσαν τα πεδία των μαχών. Αθάνατοι. Ζήτω η ΕΘΝΙΚΉ ΑΝΤΊΣΤΑΣΗ, ΚΑΤΩ Ο ΦΑΣΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΑΣΙΣΤΕΣ.
Την δωδεκαμελή ομάδα του ΕΛ.ΑΣ Ανωγείων αποτελούσαν οι κάτωθι: Αρχηγός της ομάδας ήταν ο Εμμανουήλ Μανουράς (Σμαιλομανώλης) Μαζί του πολέμησαν: Εμμανουήλ Νταγιαντάς (Λαμπρινομανώλης) Ιωάννης Πασπαράκης (Γιαννιός της Χρόναινας) Ελευθέριος Αεράκης (Νταρολευτέρης) Χαράλαμπος Φρυσάλης (Φρυσαλοχαραλάμπης) Μανώλης Νταγιαντάς (Νταγιαντομανώλης) Γεώργιος Μανουράς (Γύπαρης) Πέτρος Πασπαράκης (Θοδωροπέτρος) Γεώργιος Ξημέρης (Ξημερογιώργης) Κωνσταντίνος Καφατσής, Γεώργιος Νταγιαντάς (Περβολιός) Δημοσθένης Πασπαράκης
Ενώ έμμεσο ουσιαστικό και καθοριστικό ρόλο έπαιξαν η Ειρήνη Μανουρά (Ζωνογιάννενα), ο Κωνσταντίνος Πατραμάνης, ο Κωνσταντίνος Δραμουντάνης (Γιαγκόκωστας), ο Κωνσταντίνος Νταγιαντάς (Λαμπρινόκωστας).