ΓΙΩΡΓΗΣ ΣΠΥΡΟΥ ΔΑΚΑΝΑΛΗΣ
Γιατρός

Του Δακανάλη Μανόλη,  πρώην Αγρονόμου

Καθιστοί αριστ.Γιατρός Γ.Δακανάλης, ηγούμενος Τιμ.Δακανάλης,Κωσταντής Δακανάλης. Όρθιοι αριστ. Γιάνης Δακανάλης ή Γιωργρογιάννης, Δημήτρης Δακανάλης, Θεμιστοκλής Δακανάλης, Μανόλης Δακανάλης. Η φωτογραφία είναι πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Ο Γιώργης Σπύρου Δακανάλης γεννήθηκε στα Ανώγεια Μυλοποτάμου το 1884. Ο πατέρας του ήταν o παπάς Σπυρίδος με εξαμελή πολύτεκνη οικογένεια τρία αγόρια και τρία κορίτσια.

Το 1907 όπως ο ίδιος γράφει στα δακτυλογραφημένα απομνημονεύματα του σελ 23, υπήρξε γραμματέας του Δήμου Ανωγείων με δήμαρχο τον Αριστ. Βρέντζο. Στην καταγραφή των αιγοπροβάτων που έγινε, καταμετρήθηκαν 72.000 αιγοπρόβατα και τουλάχιστο 40.000 αμνοερίφια.

Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και υπηρέτησε στο στρατό ξηράς ως έφεδρος Ανθυπίατρος για τέσσερα χρόνια 1919-1923. Παντρεύτηκε την Aικατερίνη Τριγώνη από τη Δαμάστα και απέκτησε δυο γιούς τον Σπύρο που σπούδασε ιατρική στη Γερμανία και έζησε εκεί μέχρι το θάνατό του το 2010 και το Χρήστο που ήταν αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού και κατοικεί στην Αθήνα. Ήταν εξαίρετο μέλος της κοινωνίας των Ανωγείων και του Ηρακλείου, όπου επί πολλά χρόνια ασκούσε το επάγγελμα του γιατρού. Κατά κοινή ομολογία ήταν καταξιωμένος επιστήμονας με μεγάλη φήμη και έχαιρε γενικής εκτιμήσεως.

Εθελοντές Ανωγειανοί στο Μακεδονικό Αγώνα.

Νεαρός συμμετείχε ως εθελοντής μαζί με άλλους Ανωγειανούς στο Μακεδονικό Αγώνα 1904-1908. Ο γιός του Σπύρος αναγνώρισε τον πατέρα του στη φωτογραφία Ανωγειανών εθελοντών του Μακεδονικού Αγώνα που του υπέδειξα, στην Αθήνα που συναντηθήκαμε πριν από δέκα πέντε περίπου χρόνια.

Το 1916 επήλθε ο Εθνικός διχασμός και με την επικράτηση των Βενιζελικών ακολούθησαν διώξεις των Φιλοβασιλικών-Γουναρικών. Ο γιατρός Γ. Δακανάλης εκτοπίστηκε για 4 χρόνια στην Πελοπόννησο για πολιτικούς λόγους με την αιτία, ότι συνεπλάκη με ιερέα και τον έπιασε από τα γένια.

Μετά την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου για οικογενειακούς λόγους εγκαταστάθηκε στο Αρκαλοχώρι, όπου εξασκούσε το επάγγελμα του γιατρού. Στο Αρκαλοχώρι τον βρήκε η Μάχη της Κρήτης, που για πρώτη φορά παγκοσμίως χρησιμοποιήθηκαν από τον Χίτλερ αλεξιπτωτιστές για κατάληψη του νησιού. Από τότε όπως ο ίδιος αναφέρει στην από 11-11-1945 έκθεσή του προς την Ανταρτική Ομάδα Ανωγείων, άρχισε η αντιστασιακή του δράση κατά των Γερμανών. (Η έκθεση βρίσκεται στο αρχείο της Ανταρτικής Ομάδας Ανωγείων αριθμ.137/45).

Κλήθηκε υπό του ανθυπολοχαγού Αρχαύλη και προσέφερε τις υπηρεσίες του ως έφεδρος υπίατρος στο σφοδρό βομβαρδισμό του Αρκαλοχωρίου. Στις 26 Μαΐου 1941 ένα γερμανικό αεροπλάνο πολυβόλησε την περιοχή και τραυμάτισε την κόρη του Ερωδιάδου την οποία νοσήλευσε. Επίσης νοσήλευσε πολλούς διερχόμενους τραυματίες των μαχών του Ηρακλείου, μεταξύ των οποίων τον υπολοχαγό Αριστ. Πατηρόπουλο και τον ανθυπολοχαγό Μαλαγαρδή.

Από της 7ης πρωινής ώρας της 29ης Μαΐου 1941 άρχισε σφοδρός βομβαρδισμός του Αρκαλοχωρίου από γερμανικά αεροπλάνα. Ήταν ο μοναδικός γιατρός στην περιοχή χωρίς νοσοκόμους ή νοσοκόμες προσφέροντας τις υπηρεσίες του στους 20 τραυματίες, κάτω από την βροχή των βομβών. Στο πεδίο της μάχης έπεσαν ηρωικά 12 νεκροί και πέρασαν στο πάνθεο των ηρώων. Όλοι οι κάτοικοι είχαν εγκαταλείψει το χωριό και διασκορπίστηκαν, όπου ο καθένας νόμιζε ασφαλέστερο μέρος για να σωθεί. Μετά την 11η ώρα σταμάτησαν οι βομβαρδισμοί και επήλθε ηρεμία στην περιοχή.

Μεταξύ των τραυματιών όπως ό ίδιος γράφει στην έκθεση του, ήταν ένας Ατσαλάκης ξυλουργός από το Ηράκλειο, ο οποίος υπέκυψε στη συνέχεια στο Νοσοκομείο Ηρακλείου, η κορασίδα του Γεωργίου Παπαδάκη ή Κεντίρη, ο Εμμανουήλ Καρουζάκης, ο δάσκαλος Μεσαριτάκης, ο οποίος υπέκυψε στα τραύματα του μετά από δυο μέρες και ο Νικόλαος Κοσμαδάκης, ενώ δεν ενθυμείται τα ονόματα των υπολοίπων τραυματιών.

Όπως αναφέρει ο γιατρός στην έκθεση του σαράντα μέρες μετά την υποταγή της Κρήτης, τον κάλεσε στο καφενείο της χήρας Μαρίας ο Σταθμάρχης Αρκαλοχωρίου Κουραχάνης και τον σύστησε σε ένα γερμανό λοχαγό, ο οποίος έκανε επίταξη κρεάτων για τη γιορτή της άφιξης των κατακτητών στην Κρήτη. Ο γερμανός λοχαγός κατάγονταν από το Αμβούργο, ήταν γνώστης της ελληνικής γλώσσας και διδάκτωρ της Ελληνικής αρχαιολογίας. Ζήτησε από το γιατρό την ετοιμολογία της λέξης Αρκαλοχώρι και άλλων αρχαιολογικών χώρων της περιοχής, ο οποίος τον πληροφόρησε σχετικά. Τότε ξαφνικά σε αυστηρό και απότομο ύφος ζήτησε από τον Σταθμάρχη να τελειώνει με την επίταξη των κρεάτων. Ο σταθμάρχης του είπε, ότι στο καφενείο δεν είναι κάτοικοι από το χωριό, αλλά πρόσφυγες από το Ηράκλειο που τα στούκας έκαψαν τα σπίτια τους. Ιδιαιτέρως δε του τόνισε, ότι και του καημένου του γιατρού κατέστρεψαν το σπίτι.

Τότε σε εγωιστικό και περιφρονητικό ύφος απάντησε, ότι τα στούκας έκαναν τη δουλειά τους. Στην φράση του αυτή δεν μπορούσε ο γιατρός, να συγκρατήσει τον πόνο, την οργή και με το θάρρος του δικαίου του είπε: « Ναι τα στούκας έκαμαν την δουλιά των, αλλά ημείς που τινά περί ευρωπαϊκού πολιτισμού γνωρίζομεν, δεν περιμέναμε να έλθουν από κει πάνω οι Γερμανοί και να μας κάμουν αυτά τα χάλια». Επιδεικνύοντας συγχρόνως τα ερείπια του βομβαρδισμού δια των δακτύλων του.

Σηκώθηκε αμέσως έβαλε το χέρι του στο πιστόλι και με φωνή επιτακτική και δυνατή του είπε: «Μην πολιτικολογείς». Τα λόγια του γιατρού τα εξέλαβε ως πολιτικολογία, γιατί οι παρευρισκόμενοι γέλασαν και κατά τρόπο τινά επιδοκίμασαν τα λόγια του. Τουλάχιστο για πέντε λεπτά ήταν όρθιος στην ίδια στάση απειλώντας τον γιατρό. Η επίταξη ωστόσο είχε τελειώσει και το θηρίο μπήκε στο αυτοκίνητο και έφυγε.

Στο Ηράκλειο επέστρεψε τον Οκτώβριο του 1941 και εξασκούσε το επάγγελμα του. Κυνηγημένος από τους Γερμανούς με την απειλή να εγκαταλείψει το σπίτι του εντός τριών ημερών, έφυγε από Ηράκλειο το Δεκέμβριο του 1942 και εγκαταστάθηκε στα Ανώγεια, όπου ανέπνευσε τον ελεύθερο και καθαρό αέρα του Ψηλορείτη.

Η πλήρης καταστροφή των Ανωγείων στις 13-8-1944 που μετατράπηκε σε ολόμαυρη ράχη από τις ορδές των γερμανικών φουσάτων, τον βρίσκει στην Ιερά Μονή Χαλέπας στο Μυλοπόταμο. Ηγούμενος της Μονής ήταν ο Τιμόθεος Δακανάλης, ο οποίος είχε μετατρέψει το μοναστήρι σε κέντρο διερχομένου ανταρτών και καταδιωκομένων κατοίκων της περιοχής. Εκεί νοσήλευσε το Μανόλη Σπυθούρη ή Νταμπακομανόλη σοβαρά τραυματία του σαμποτάζ της Δαμάστας για ένα μήνα. Νοσοκόμες ήταν η Βιργινία Δακανάλη ή Μιχαλομιχάλενα (μητέρα του γράφοντα) και η Θεονύμφη Δακανάλη – Στρατάκη. Επίσης νοσήλευσε τον Θανάση Δραμουντάνη τραυματία του σαμποτάζ της Πυργούς.

Οι γερμανοί τα κάποτε θηρία του βορά υποχωρούσαν από Ηράκλειο προς την «Οχυρά θέση των Χανίων». Τότε κλήθηκε από τον στρατιωτικό υπεύθυνο του Μυλοποτάμου ταγματάρχη Γιώργη Βάμβουκα ως γιατρό της ομάδας των ανταρτών και έφθασαν στο Ρέθυμνο.

Στο μοναστήρι της Χαλέπας παρέμεινε μέχρι τον Αύγουστο του 1945 παρέχοντας δωρεάν ιατρική φροντίδα στους πυροπαθείς κατοίκους των Ανωγείων, της Δαμάστας και όποιο άτομο είχε ανάγκη νοσηλείας στο Μυλοπόταμο και την ευρύτερη περιοχή. Για να επιζήσει την οικογένεια του οι κάτοικοι του έδιναν όσπρια, κηπευτικά, ψωμί, ξύλα για τη φωτιά και ότι άλλο είχαν, γιατί χρήματα δεν υπήρχαν.

Με την από 14-11-45 δήλωση του ο γιατρός Γ. Δακανάλης προς την Ένωση Πυροπαθών Ανωγείων γνωστοποίησε, ότι δεν επιθυμεί να πολιτευτεί και μεταξύ των λόγων που επικαλείται, αναφέρει και τα εξής: «πόθος μου διακαείς είναι να ίδω τους Ανωγειανούς ηνωμένους και εις τον Πολιτικόν Αγώνα, όπως και εις τον κατά του εχθρού τοιούτον…… Αυτό φρονώ ότι θα επιτευχθή μόνον δια της εκλογής ενός και μόνου εκπροσώπου του ηρωικού τούτου χωριού…» (Η δήλωση βρίσκεται στο αρχείο της Ανταρτικής Ομάδας Ανωγείων στο φάκελο 1945).

Όπως προκύπτει από το μητρώο της Αντάρτικης Ομάδας Ανωγείων ο γιατρός Γ. Δακανάλης ήταν μέλος της με αύξοντα αριθμό μητρώου 7. Επίσης ήταν και ο γιός του Σπύρος με αριθμό 32, ο οποίος ήταν ένοπλος σύνδεσμος στο Ηράκλειο. Πήρε μέρος στη μάχη της Φοινικιάς στις 30-9-1944 και στις συμπλοκές των ελασιτών στο Ηράκλειο στις 30-9-44 και 31-1-45. Και οι δύο τιμήθηκαν και παρασημοφορήθηκαν από το Γενικό Επιτελείο Στρατού ως αντιστασιακοί κατά των Γερμανών.

Το Ελληνικό Κράτος με το από 29-11-1947 Βασιλικό Διάταγμα (ΦΕΚ Α 227/47) αναγνώρισε την κοινότητα Ανωγείων σε Δήμο ΤΙΜΗΣ ΕΝΕΚΕΝ. Παράλληλα απένειμε τον Πολεμικό Σταυρό Α΄ Τάξεως στο Δήμο για την αντίσταση κατά των γερμανών και το ολοκληρωτικό ολοκαύτωμα των Ανωγείων. Πρώτος δήμαρχος ορίστηκε ο Καπετάν Μιχάλης Ξυλούρης ή Χριστομιχάλης, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου ο γιατρός Γιώργης Σπυρ. Δακανάλης και μέλη του συμβουλίου οι Βασίλης Εμμαν. Καλλέργης, Μιχάλης Γεωργ. Δακανάλης, Χαράλαμπος Ιωάν. Κουνάλης, Κώστας Βασ. Κεφαλογιάννης, Γιώργης Μιχ. Μανουράς, Σωκράτης Δημ. Σαλούστρος και Γιώργης Ιωάν. Χαιρέτης.

Ο Γιώργης Δακανάλης γιατρός έχει γράψει την πολύτιμη ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ λίγο πριν από το θάνατο του στις 23 Μαρτίου 1963. Η κηδεία του έγινε στα Ανώγεια Μυλοποτάμου με τις δέουσες τιμές, στην οποία είχε παραβρεθεί ο γράφων.-

Μοίρες 8 Σεπτεμβρίου 2015

Αναρτήθηκε στις 8-9-2015 στο mires45.blogspot.com