Του Γιώργη Μπαγκέρη

Η οικογένεια των Καλομοίρηδων σας προσκαλεί στα αποκαλυπτήρια της προτομής του αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης και αείμνηστου προγόνου της Μπάμπη Καλομοίρη. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Περαχώρι, στα Καλομοιριανά, την Κυριακή 1 Οκτωβρίου στις 10.45 π.μ . Θα γίνει επιμνημόσυνος δέηση ενώ η φιλόλογος Αρετή Σπαχή θα μιλήσει για τη ζωή και το έργο του Μπάμπη Καλομοίρη. Μετά την εκδήλωση η οικογένεια θα προσφέρει κέρασμα στην παραδοσιακή ταβέρνα “Γκαγκάρης”.

Ο Μπάμπης Καλομοίρης με έντονη δράση στην περίοδο της Ναζιστικής Κατοχής σκοτώθηκε στις 29 Ιουνίου του 1947 ως μέλος του Δημοκρατικού στρατού σε ηλικία 29 ετών στην Μάχη της Λοχριάς στον Ψηλορείτη. Στην ίδια μάχη και την ίδια ημέρα σκοτώθηκε και ο αδερφός του Απόστολος Καλομοίρης 17 ετών. Η ΑΝΩΓΗ συνομίλησε με τον αδερφό τους Γιάννη Καλομοίρη ή Τσίκης 13 ετών τότε που με μια συγκλονιστική περιγραφή και με ιδιαίτερη συγκίνηση μιλάει για εκείνη την ημέρα που έχασε τα δυο του αδέρφια, αλλά και για τη περηφάνια που νιώθει σήμερα, 70 χρόνια μετά με τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του Μπάμπη Καλομοίρη.

 Η αφήγηση του έχει ως εξής:

“Στην Κατοχή ήμασταν μια φτωχή και πολυμελή οικογένεια. Ο Μπάμπης έφυγε και πήγε στη Θεσσαλονίκη, όπου ήταν εκεί ο σάντολος μου ο Δασκαλομανώλης. Ο Μπάμπης ύστερα πήγε και κατατάχθηκε ως εθελοντής στην Αεροπορία. Ήταν λίγο πριν την Κατοχή, περίπου το 1940. Με το που κηρύχθηκε ο πόλεμος ο Μπάμπης μπήκε στην παρανομία ντελόγο. Είχε ενταχθεί στο Κ.Κ.Ε Με την κατάρρευση της Ελλάδος από τους Γερμανούς κατέβηκε στην Αθήνα και εντάχθηκε στο εκεί Κ.Κ.Ε. Ήτανε στην ομάδα την ΟΠΛΑ. Αυτός, ο Μανόλης ο Βρέντζος (Γιαγκομανώλης), ο Μανόλης ο Μανουράς ο Ζωνομανόλης ο δάσκαλος, ο Μιχάλης ο Κουτεντάκης και ο Μένιος Μανουράς. Η αποστολή τους ήταν να καθαρίζουν το έδαφος, να σκοτώνουν τους γκεσταμπίτες. Μια μέρα τον επιάσανε οι Γερμανοί και τον επηγαίνανε για τα κάτεργα στη Γερμανία να τον εκάμουνε σαπούνι. Αλλά στη Λάρισα κατάφερε να δραπετεύσει.

Μπήκε στον εφεδρικό ΕΛΑΣ, στο βουνό. Από το βουνό εσυνδέθηκε με τον Πέτρο τον Κόκκαλη που ήταν Υπουργός Υγείας στο βουνό. Μετά γύρισε στην Αθήνα και πήγε ως νοσοκόμος στο 401 Νοσοκομείο. Η δράση του ήταν βέβαια στην Καισαριανή και τη Καλλιθέα, μαζί με το Μένιο Μανουρά. Ήταν άνθρωπος που πρωτοστάτησε στο μεγάλο συλλαλητήριο στην Αθήνα για να μη γενεί επιστράτευση να πάρουν τσι ανθρώπους να τσι πάνε στη Γερμανία για εργάτες. Ήτανε ο άνθρωπος που όταν εμπήκε η φοιτήτρια μπροστά στο τανκ και σήκωσε τα χέρια για να μη περάσει να σκοτώσει τσι ανθρώπους και τη πάτησε, έπαιξε δυο σάλτους ο Μπάμπης και βγαίνει απάνω στο τανκ και σηκώνει το καπάκι και έριξε χειροβομβίδα και τσι σκοτώνει. Αυτός ο άνθρωπος όπως μου είπανε και οι σύντροφοι του που  προανέφερα δεν εγνώριζε τι θα πει φόβος. Δεν είχε όρια για αυτό που πίστευε.

Μετά την απελευθέρωση κατέβηκε εδώ κάτω στη Κρήτη. Τονε επιάσανε και επήγανε να τονε δικάσουνε να τονε σκοτώσουνε. Στο δικαστήριο μέσα επήγε ο Κουντομανώλης ο Κεφαλογιάννης ο Μανόλης που έγινε μετά υπουργός. Και μπαίνει μέσα στο δικαστήριο και τονε λέει -“Βρε άτιμοι, αυτόν πάτε να δικάσετε;Εδώ ρε είναι όλη η Αντίσταση τσι Ελλάδας, εσείς οντέν εχώνουστε αυτός επολεμούσε!”.

Έτσι γλίτωσε. Σταμάτησε η δίκη. Και ήταν πάλι στη Κρήτη. Κυνηγημένος όμως. Και βγήκανε στο βουνό, απάνω εδώ. Το αποτέλεσμα ήτονε ότι βγήκανε 2000 ανθρώποι, μπορεί και παραπάνω και κυνηγούσανε 60 ανθρώπους. Όταν γυρίσανε στη Μαύρη κορφή από πίσω, στα “Κόλλητα” δυο τρεις μέρες χωρίς φαΐ, χωρίς νερό ήτανε όλοι ξεραμένοι τσι δίψας. Αλλά τσι κυνήγουσανε 2000 άτομα. Και λέει ο Μπάμπης εγώ θα πάω για το νερό που γατέχω. Και παίρνει τα παγούρια και πάει. Ήτανε σκοτεινά. Εγέμισε το νερό αλλά όταν έφευγε σκόνταψε στα όπλα που είχαν στέσει οι άλλοι που τα στέναν σαν πυραμίδες στο χώμα. Σκόνταψε και τον αντιληφθήκανε και άρχισαν να πυροβολούν, αλλά στον αέρα γιατί ήταν νύχτα και φοβήθηκαν μη σκοτωθούν μεταξύ τους. Κάποιος τονε γνώρισε με τα φώτα που εδίδανε οι σφαίρες. Και λέει αυτός είναι από τσι Κομμουνιστές. Ένας από τη Λοχριά που τόνε γνώρισε εγύρισε και του παίξε. Την ώρα που έπεφτε ο Μπάμπης γύρισε και αυτός το ταχυβόλο και του παίξε και τονε σκότωσε κι αυτόν.

Ο Αποστόλης είδε ότι σκοτώθηκε ο Μπάμπης. Και πήραν αυτοί απάνω να φύγουνε και εγενίκανε δυο ομάδες. Ο Αποστόλης ακολούθησε την ομάδα που ήτανε ο Πατραμάνης. Ήτανε 11 άτομα. Βγήκανε όπως μου έλεγε ο Θεόφιλος ο Τρουλινός, σε ένα μέρος που είναι Μύλοι. Πιστεύω ή στον Άρδαχτο ή στη Νίθαυρο, κάπου εκεί. Σε ένα σώπατο που είναι Μύλοι.Μπήκανε σε ένα Μύλο μέσα γιατί πια είχε αρχίσει να φέγγει, να ξημερώνει. Κατά τσι 9 με 10 το πρωί επήγε εκεί ένας πιτσιρικάς 16-17 χρονών να πάει στα ζα να τα βλέπει. Δεν ήξερε ότι μέσα ήτανε οι αντάρτες. Την ώρα που τσι δε πάει να φύγει αλλά τονε πιάσανε. Οι αντάρτες σκεφτόντουσαν ίντα να κάμουνε με το κοπέλι που τσι δε. Αυτό τον έλεγε ότι ο πατέρας του ήτονε Κομμουνιστής μονό να το αφήσουνε να φύγει μα δε θα τσι πρόδιδε. Ο Πατραμάνης έκαμε ψηφοφορία. Και επήγε 6 με 5. Οι έξι να το μολάρουνε και οι 5 να το κρατήσουνε εκεί μέχρι το βράδυ. Και εφήκα ντο.

Την ώρα που επήγε λέει το κοπέλι 500 μέτρα απόσταση αρχινά και εφώνιαζε “Οι Κομμμουνιστές μέσα στο μύλο”. Και πορίζουνε όξω. Την ώρα που εκατεβαίνανε ανάμεσα σε πολλά κλαδιά για να φτάσουν σε ένα ξεροπόταμο να περάσουνε απέναντι στο κέδρος, τραυματίστηκε ο Πατραμάνης. Τονε επιδέσανε και τονε κρύψανε σε ένα γύρο εκεί. Οι άλλοι φύγανε . Τελικά τον Πατραμάνη δε τονε βρήκανε και γλίτωσε. Μέχρι να κατεβούνε στο ποταμό σκοτώνει η μια μπάντα την άλλη. Αυτή είναι η κατάρα του Εμφυλίου. Την ώρα που κατεβήκανε στον ποταμό είχε πομείνει μόνο ο Αποστόλης με το Θεόφιλο τον Τρουλινό, όλοι οι άλλοι σκοτωμένοι.Και έλεγε ο γης του αλλού να περάσει πρώτος τον ποταμό. Σφαίρες παντού. Τελικά επέρασε ο Θεόφιλος. Έρποντας λέει επεράσανε. Την ώρα που ήταν στην άκρη του ποταμού του λέει ο Αποστόλης -φύγε μα εμένα με σκοτώσανε. Είχε φάει μια σφαίρα. Δε σε αφήνω εγώ Αποστόλη θα σε επιδέσω και θα φύγουμε, μόνο παίζε που και μπαλωθιά να παίζω και εγώ όπως θα έρχομαι να σε βάλω στη πλάτη μου να σε πάρω του είπε ο Θεόφιλος.

Όπως και έγινε τον επήρε στη πλάτη του και επεράσανε τον ποταμό. Την ώρα εκείνη του φώναζε ο Θεόφιλος -“Αποστόλη εγλιτώσαμε!”. Δε μιλεί ο Αποστόλης.. Και γυρίζει και πέφτει. Έχει πάρει άλλη μια σφαίρα επαέ στη πλάτη. Και πιάσανε και το Θεόφιλο. Τσι βάλανε όλους σε μουλάρια και εφύγανε. Ο Θεόφιλος λέει ότι μέχρι το Τυμπάκι ήτανε μαζί μετά δε γατέχει ίντα τσι κάμανε τσι σκοτωμένους. Και πραγματικά δε βρέθηκε ποτέ του Αποστόλη το πτώμα.Αυτά πως τα έμαθα; Είχε μια εκπομπή στο ραδιόφωνο τότε η ΕΡΤ και έλεγε όσοι έχουνε αγνοούμενους ανθρώπους και θένε να μάθουνε να στείλουνε. Για τη μαύρη τη μάνα μου το κάμα που είχε πάντα την ελπίδα πως μπορεί και να ζει. Και έστειλα στο ραδιόφωνο για το αν γνωρίζει κάποιος για τον Αποστόλη τον Καλομοίρη.

Μου έστειλαν μια επιστολή από την Αθήνα από την ΕΔΑ το κόμμα και μου λένε αν θες να μάθεις έλα στην Αθήνα και βρες τον Παπαδομιχελάκη από το Μάραθος.Πήγα και τονε βρήκα και με πήγε νομίζω στη Καισαριανή και βρίνω το Θεόφιλο που εγλίτωσε. Μου είπε για τα βασανιστήρια που πέρασε μετά. Τον Αποστόλη δεν τόνε εβρήκαμε ποτέ, 17 χρονών ήτονε.

Του Μπάμπη τη κεφαλή τη κόψανε να τη πάνε στο Ρέθυμνο.Προλαβαίνει λέει ο Κατσιάς ο Αντώνης, πρέπει να τόνε πολύ καλός και του λέει:” ξέρεις μρε ποιος είναι αυτός; Μέχρι οψές επολεμούσαμε μαζί, δε θα φτάσουμε μέχρι αυτό το σημείο..” Και κάνει λέει και μια αμαθιά του Μίχαλου του Βρέντζου και τη κρύψανε τη κεφαλή σε μια σχίστρα. Για πολλές μέρες δεν ετολμούσανε να τόνε θάψουνε. Ήτανε εκειά στο λακκί, χωρίς κεφαλή βέβαια. Και περνούσε ο Καράγιωργας, άλλη καλή φυσιογνωμία του χωριού και του λένε για τον άταφο νεκρό. Και έβαλε μπέτη και σιμώσανε και τόνε θάψανε. Εβάλανε και πέτρες απάνω γιατί είχε χοίρους εκεί κοντά και φοβούνταν μη το ξεθάψουν. Όπως τον εθάψανε εκεί έτσι τόνε βρήκαμε. Αλλά το κεφάλι δε μπορέσαμε να το βρούμε ποτέ.

Είναι τόσο μεγάλη η συγκίνηση μου που θα γίνει αυτή η τιμή στα αδέρφια μου με αυτό το άγαλμα που φοβούμαι ότι μπορεί και να μη το φτάξω να το δω. Σας ευχαριστώ όλους και εσένα και τον πατέρα Ανδρέα αλλά και όλους τσι ανθρώπους που συμβάλλουνε να μαθευτεί αυτή η ιστορία. Μετά από τόσους κατατρεγμούς και διώξεις που περάσανε αυτοί οι ανθρώποι έχουνε μια τιμή που τόνε αξίζει..”

O επικήδειος λόγος που εκφώνησε ο παπα- Ανδρέας Κεφαλογιάννης:

«Αγαπητοί εν Χριστώ Αδελφοί,

Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να πούμε το τελευταίο αντίο σε έναν από τους σύγχρονους «300» που πήραν μέρος στην επιχείρηση «ΝΙΚΗ» το μαύρο 1974.

Αξιομακάριστε Κώστα Γαλανάκη, το μήνυμα της μεγάλης προσφοράς σου στην πατρίδα, ειδικά τα τελευταία 7 χρόνια που ζει η Ελλάδα, είναι πέρα για πέρα επίκαιρο. Μόνο με αγώνες και θυσίες θα μπορέσουμε να σηκώσουμε τον ήλιο λίγο ψηλότερα. Μόνο με διαρκή παρουσία στα χαρακώματα θα αποτινάξουμε τον σύγχρονο ζυγό.

Και συ πριν από 43 χρόνια έδειξες το δρόμο, έχοντας απέναντι σου μαζί με τους συμπολεμιστές σου, τις ορδές του «Αττίλα». Δείξατε με τη στάση σας και την αντίσταση σας ότι όλα είναι εφικτά , κάνοντας δυνατά τα αδύνατα. Κατορθώσατε το αεροδρόμιο της Λευκωσίας, με την καθοδήγηση του ταγματάρχη Μανουρά και του Παπαμελετίου να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων.

Παλέψατε απέναντι στην πιο μεγάλη προδοσία για τον ελληνισμό. Χαλάσατε μέρος των σχεδίων της προαποφασισμένης, προσχεδιασμένης και αμερικανο-υποστηριζόμενης εισβολής στην Κύπρο. Κι αν είχατε πάει λίγες ώρες νωρίτερα,  ίσως η ιστορία σήμερα να έχει γραφτεί διαφορετικά.

Μέλος μιας αποστολής αυτοκτονίας, καταφέρατε να κρατήσετε ψηλά τη ελληνική σημαία, αλλά πάνω από όλα την τιμή αυτή της χώρας και την τιμή της Κρήτης.

Πρέπει να είναι υπερήφανοι οι δικοί σου, οι συγγενείς σου, οι φίλοι σου, οι χωριανοί σου, για την ηρωϊκή σου συνεισφορά στον αγώνα, για μια Κύπρο λεύτερη, για μια Κύπρο ενωμένη.

Δυστυχώς το τείχος της προδοσίας παραμένει ακόμα όρθιο στη Λευκωσία. Και μόνο όταν πέσει θα ηρεμήσει και η δική σου η ψυχή όπως και των δεκάδων άλλων που πολέμησαν στην Μεγαλόνησο.

Όμως, εκεί στον κάτω κόσμο που θα πας σε περιμένει γλέντι και καλή παρέα.  Θα σμίξεις δικούς σου ανθρώπους. Πρώτος και καλύτερος ο γιος σου, που τον έχασες τόσο άδικα και τόσο πρόωρα. Εκεί, στην είσοδο του ΑΔΗ θα σε αναμένει και μαζί με τον Καβροχωριανό από την Μονή Μαλεβιζίου, το Γιαννακάκη από τα Χανιά, τον Πρινιανάκη από τους Στόλους και όλα τα άλλα παλικάρια που  θυσιάστηκαν,  να σύρετε το χορό, να χορέψετε το δικό σας πεντοζάλι. Παρέα όλοι οι ήρωες θα έχετε πολλά να πείτε.

Καλό σου ταξίδι Κώστα και να είσαι βέβαιος ότι η λεβεντογέννα Κρήτη, η μάνα Ελλάδα  και η θυγατέρα Κύπρος θα σε τιμούν στους αιώνες των αιώνων. ΑΘΑΝΑΤΟΣ!

HPΩAΣ HΣOYNE ΓI’ AYTO KAI ME TIMH MEΓAΛH…

ΓIA TOY OYPANOY EMIΣEΨEΣ TH MYPIΣMENH AΓKAΛH..

————————————————————————–

ΔE BANEI O TOΠOΣ THN ANTPIA KAI TH ΠAΛIKAPIA ΣOY…

ΓI’  AYTO AHTE KAI T΄ ANOIΞEΣ ΣHMEPO TA ΦTEPA ΣOY..

—————————————————————————–

ΣTON AΛΛO KOΣMO ΠOY ΘA ΠAΣ ΣE ΠEPIMENEI O ΓIOΣ ΣOΥ

…KAI ΔA ΘA EINAI MΙA ZΩH ΠANTOTINA ΔIKOΣ ΣOY

Νέες εντυπωσιακές εισόδους, αλλά και πλήθος σημαντικότατων ευρημάτων, που υποδηλώνουν τη σπουδαιότητα του τεράστιου, λαβυρινθώδους μινωικού ανακτόρου της Ζωμίνθου στον Ψηλορείτη, αποκάλυψε η φετινή ανασκαφή, που διεξήχθη επί έξι εβδομάδες (Ιούλιο-Αύγουστο) από την επίτιμη διευθύντρια Αρχαιοτήτων Δρ Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη.

Όπως ενημερώνει με ανακοίνωσή του το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, «νέα στοιχεία προέκυψαν και για την εσωτερική διαρρύθμιση του συγκροτήματος και την αρχιτεκτονική του (κλίμακες, πλούσιος διάκοσμος), ενώ πλήθος ήταν και τα ευρήματα από την έρευνα στο εσωτερικό του και στα δωμάτιά του, όπου μεταξύ άλλων εντοπίσθηκε ένα ιδιαίτερα σπάνιο νόμισμα Μάρκου Αυρηλίου (161- 180 μ.Χ.). Όλα, στοιχεία που υποδηλώνουν τη σπουδαιότητα αυτού του τεράστιου, λαβυρινθώδους κτιρίου, εδραιώνοντας τις απόψεις για τον χαρακτήρα του σε υψόμετρο 1.200 μέτρων», συμπληρώνει το ΥΠΠΟΑ.

Υπενθυμίζεται ότι το ανάκτορο της Ζωμίνθου εντοπίσθηκε και ανασκάφηκε ένα τμήμα του από τον Γιάννη Σακελλαράκη στη δεκαετία του ’80. Η τελευταία περίοδος των συστηματικών ανασκαφών άρχισε το 2004 και συνεχίζεται.

Ως προς τα νέα στοιχεία που δίνει το ΥΠΠΟΑ, ξεχωρίζουν τα εξής:

-Δύο είναι οι νέες είσοδοι, εκ των οποίων η πρώτη στη βορειοανατολική γωνία του ανακτόρου είναι ιδιαίτερα προσεγμένη διαθέτοντας και προθάλαμο με θρανία στις δύο πλευρές του. H είσοδος αυτή οδηγεί μέσω ενός μεγάλου διαδρόμου στο σπουδαίο ιερό της ανατολικής πτέρυγας στο οποίο έχουν αποκαλυφθεί ήδη βαθμιδωτός βωμός και βόθρος.

-Εντοπίσθηκε επίσης η είσοδος της νοτιοανατολικής γωνίας, η οποία όμως δεν σώζεται σε καλή κατάσταση, καθώς υπέστη πολλές μετασκευές στα Μυκηναϊκά και Ρωμαϊκά χρόνια, αλλά και μεγάλη καταστροφή λόγω των αρχαιοκαπηλικών δράσεων της δεκαετίας του ’60. Φαίνεται ωστόσο πως ήταν μεγαλοπρεπέστατη, οδηγώντας με κλίμακες, που ξεκινούσαν από το κατώτερο επίπεδο του λόφου, όπου είναι κτισμένο το ανάκτορο, στην κεντρική αυλή του.

-Μία ακόμη εσωτερική σκάλα αποκαλύφθηκε κατά την ανασκαφή, ενώ οι τοίχοι, μερικοί από τους οποίους σώζονται σε ύψος έως και τριών μέτρων, αποδεικνύουν ότι το κτήριο ήταν πολυώροφο. Τα δάπεδα, που ήρθαν και φέτος στο φως, άλλα από λαμπερό ασβεστόλιθο κι άλλα βοτσαλωτά υποδηλώνουν την πολυτέλεια που επικρατούσε στο εσωτερικό του, το ίδιο και τα τοιχογραφημένα κονιάματα που κοσμούσαν τα δωμάτια, δείγμα εκλέπτυνσης της εποχής και των κατοίκων του.

-Σε πολυτελή χώρο, που βρίσκεται πάνω από το μεταλλουργικό εργαστήριο, ήρθαν στο φως σφραγίδες (η μία από τις οποίες με παράσταση ιερού κόμβου είχε πέσει από τον άνω όροφο), περίαπτα όπως αυτό σε σχήμα αχιβάδας, ρυτό (λατρευτικό αγγείο) με διακόσμηση σπειρών και τμήμα αγγείου με ανάγλυφη διακόσμηση μικρού χοίρου.

-Επίσης, βρέθηκαν λίθινες θήκες οι οποίες θα περιείχαν πολύτιμα αντικείμενα, τα οποία ασφαλώς πήραν μαζί τους οι ένοικοι αφήνοντας πίσω τους ελάχιστα λείψανα, όπως έναν μικρό χάλκινο σκαραβαίο, τοπική μίμηση των αιγυπτιακών, μία σφραγίδα και πολλά θαλάσσια όστρεα μη βρώσιμα, που δείχνουν ότι στην περιοχή λατρευόταν θεότητα στην θαλάσσια εκδοχή της, όπως γνωρίζουμε και από την Κνωσό.

-Αποκαλύφθηκαν επίσης χάλκινα αντικείμενα (π.χ. εγχειρίδια), λίθινα αγγεία, σφραγίδες, ένα οστέινο πλακίδιο το οποίο μοιάζει με αυτά που κοσμούν το περίφημο ζατρίκιο της Κνωσού, τμήματα μεγάλων πίθων και πήλινων αγγείων, κεραμεικοί τροχοί, καθώς και λείψανα κυψελών, ένδειξη της ενασχόλησης των κατοίκων και με τη μελισσοκομία, εκτός βέβαια από την εκμετάλλευση της πλούσιας πανίδας και χλωρίδας του Ψηλορείτη.

-Αποδεικνύεται έτσι το εύρος και ο χαρακτήρας των δραστηριοτήτων των ενοίκων του ανακτόρου πάνω στο βουνό, που ήταν βεβαίως οικονομικός, πολιτικός και θρησκευτικός. Η σύνδεσή του αφενός με την Κνωσό -η πρώτη εγκατάσταση στη Ζώμινθο στα 1900 π.Χ. σχεδόν ταυτίζεται χρονολογικά με αυτήν της Κνωσού- και αφετέρου με το Ιδαίο ‘Αντρο, που υπήρξε το σπουδαιότερο και ίσως παλαιότερο ιερό της Κρήτης δείχνει τη μεγάλη σημασία του. Ο κύριος λόγος ασφαλώς που και οι κατακτητές του νησιού, οι Μυκηναίοι καταρχάς και οι Ρωμαίοι αργότερα, θέλησαν να το εκμεταλλευτούν στο έπακρο.

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης βρίσκεται στη δυσάρεστη θέση να επιβεβαιώσει το γεγονός ότι άγνωστοι προκάλεσαν φθορές και αφαίρεσαν τμήματα των αποτυπωμάτων προγόνου του ανθρώπου από το Καστέλι Κισσάμου. Σε συνέχεια πληροφοριών που λάβαμε, το μέλος της ερευνητικής ομάδας κος Χαρ. Φασουλάς μετέβη εχθές στην Κίσσαμο και πραγματοποίησε σχετική αυτοψία. Όντως διαπιστώθηκε ότι άγνωστοι, ασυνείδητοι και ιδιοτελείς προέβησαν, μάλλον στην αρχή της προηγούμενης εβδομάδας, σε καταστροφή και αφαίρεση, μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο στον οποίο βρίσκεται η θέση, τμημάτων πετρωμάτων που περιελάμβαναν 10 πατημασιές, από το σύνολο των 40 περίπου που μελετήθηκαν. Ο κος Φασουλάς μετέβη στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής και προέβη σε σχετική καταγγελία παρέχοντας κάθε δυνατή πληροφόρηση.

Το σύνολο της θέσης και συνεπώς των απολιθωμάτων έχει πλήρως αποτυπωθεί από την ερευνητική ομάδα με χρήση λέιζερ και κάθε τμήμα της είναι άμεσα ταυτοποιήσιμο και αναγνωρίσιμο, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η διακίνηση τους χωρίς να επισημανθεί άμεσα. Συνεπώς εάν κάποιοι θεώρησαν ότι θα μπορούσαν να έχουν κέρδος από την πράξη τους αυτή μάλλον ατύχησαν.

Το ΜΦΙΚ καταδικάζει απερίφραστα την πράξη αυτή, που αποτελεί ντροπή για τον τόπο και όλους μας. Αναλαμβάνοντας το μερίδιο της ευθύνης που πιθανά του αναλογεί καλεί όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και υπηρεσίες να δράσουν άμεσα, σήμερα για την προστασία του χώρου και των απολιθωμάτων από πιθανές αντίστοιχες καταστροφικές πράξεις και την ανάληψη των απαραίτητων δράσεων για την επιτόπια ανάδειξή τους, που ήταν και η σχετική βούληση όλης της ερευνητικής ομάδας.

Ο Ψαραντώνης, ο μεγάλος Κρητικός με την τίγρη μέσα του, στήνει μια μοναδική γιορτή την Τρίτη 3 Οκτωβρίου στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο. Μαζί του σε αυτή την πρωτόγνωρη βραδιά οι Δημήτρης Αποστολάκης (Χαΐνης), Μάνος Αχαλινωτόπουλος, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Μανώλης Κονταρός, Μανώλης Λιδάκης, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Μίλτος Πασχαλίδης, Τάνια Τσανακλίδου,  Μιχάλης Τζουγανάκης, ο Ιταλός τραγουδοποιός Vinicio Capossela και πολλοί ακόμα αγαπημένοι καλλιτέχνες που θα ανακοινωθούν τις προσεχείς μέρες.

Ο Ψαραντώνης δεν είναι απλώς ένας δημιουργός της Κρήτης ή ένας έθνικ καλλιτέχνης με αναφορά στον τόπο του και στην μακρά οικογενειακή περιπέτεια της οικογένειας του με την Μουσική. Είναι ο ίδιος ένας φορέας της παράδοσης αλλά και του πιο δημιουργικού και λαμπρού μετασχηματισμού της. Νέος και πανάρχαιος. Μοντέρνος και αρχετυπικός ο Ψαραντώνης σκορπά το ρίγος όπου κι αν εμφανίζεται έχοντας αποκτήσει επάξια την θέση θρύλου στο μουσικό στερέωμα. Τοπικός και παγκόσμιος, αυτοσχεδιαστικός αλλά και βαθιά οργανωμένος, απρόοπτος και ανανεωτής, κουβαλάει την ρίζα ενός πανάρχαιου τρόπου στην πιο σύγχρονη αποσκευή.

Τώρα είναι η στιγμή να κάνει εκείνος ένα μεγάλο κάλεσμα. Μια μουσική εορτή όπου στο κέντρο της θα κυριαρχεί εκείνος και όλα αυτά που τον συγκινούν και τον κινητοποιούν όλα αυτά τα χρόνια. Οι εκλεκτικές του συγγένειες, οι μεγάλες του συμπράξεις, μια σειρά κορυφαίων προσώπων όλο του μουσικού τόξου θα συνυπάρξουν με τον μεγάλο Ψαραντώνη στο Καλλιμάρμαρο σε μια εορτή της Μουσικής όπου θα λάβει τον χαρακτήρα ντοκουμέντου με μπόλικη συγκίνηση, χαρά και αισιοδοξία.

Συντελεστές: Ενόρχηστρώσεις / Δνση Ορχήστρας : Νίκος Πλατύραχος. Μαζί με τον Ψαραντώνη οι: Γιώργος Ξυλούρης, Λάμπης Ξυλούρης, Νίκη Ξυλούρη.

–03 Οκτωβρίου 2017
Ώρα έναρξης 20.30 | Οι πόρτες ανοίγουν στις 19.00. Τιμές εισιτηρίων: 8 ευρώ καθήμενοι | 12 ευρώ αρένα ορθίων. Προπώληση στο https://www.viva.gr/tickets/music/kallimarmaro/psarantonis-kai-oi-filoi/

Από την εφημερίδα “ΠΑΤΡΙΣ” του Ηρακλείου

Ο Χαράλαμπος Φασουλάς μιλά στην “Π” για την ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα της Παλαιοντολογίας

Πρόγονος του ανθρώπου πάτησε στην Κρήτη πριν από 5,7 εκ. χρόνια. Μέσα σε αυτή τη μικρή πρόταση κρύβεται μία τεράστια ανακάλυψη επιστημόνων που ανατρέπει τα μέχρι σήμερα δεδομένα της Παλαιοντολογίας και βάζει την Κρήτη στο μικροσκόπιο ερευνητών από ολόκληρο τον κόσμο.

Ο υπεύθυνος Παλαιοντολογίας και Γεωλογίας του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, κ. Χαράλαμπος Φασουλάς, μιλά στην «Π» για την ανακάλυψη στην Κρήτη των παλαιότερων ιχνών ανθρώπινης βάδισης που βρέθηκαν ποτέ στην ιστορία!
Η έρευνα είναι τόσο ρηξικέλευθη που πολεμήθηκε από επιστήμονες που βρίσκονται στην Αφρική.

Η δημοσίευση που αλλάζει τον κόσμο

Τα αποτελέσματα της μελέτης απολιθωμένων ευρημάτων από την περιοχή Καστελίου Χανίων τα οποία θέτουν υπό αμφισβήτηση την επικρατούσα θεώρηση για την πορεία εξέλιξης του ανθρώπινου είδους δημοσιεύθηκαν στις 31 Αυγούστου από περιοδικό του οίκου Elsevier.
Τα ίχνη δίποδης βάδισης που είχαν βρεθεί τυχαία το 2002 από τον Πολωνό παλαιοντολόγο Gerard Gierlinski άρχισαν να μελετούνται συστηματικά από τον μαθητή του Grzegorz Niedzwiedzki το 2010 οπότε και διαπιστώθηκε ότι μάλλον ανήκουν σε πρόγονο του ανθρώπου.

Η πολυεθνική ερευνητική ομάδα που συστάθηκε στη συνέχεια από το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα της Σουηδίας μελέτησε τα ίχνη και πιστοποίησε ότι πρόκειται για δίποδη βάδιση κάποιου άγνωστου προγονικού είδους του ανθρώπου που δημιουργήθηκε πριν από 5,7 εκατομμύρια χρόνια, γεγονός που τα κατατάσσει  ως τα παλιότερα που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα. Έτσι αμφισβητείται η θεωρία ότι το ανθρώπινο είδος εμφανίστηκε και εξελίχθηκε στην Αφρική πριν από 6 περίπου εκατομμύρια χρόνια και πολύ αργότερα εξαπλώθηκε στις άλλες ηπείρους.

Τα δεδομένα από το Καστέλι υποστηρίζονται και από τη σχετικά πρόσφατη τοποθέτηση ίδιας ηλικίας απολιθωμάτων του είδους του Graecopithecus, που βρέθηκαν στη βόρεια Ελλάδα και τη Βουλγαρία, στα προγονικά είδη του ανθρώπου και όχι των πιθήκων όπως πιστεύαμε παλιά.

Στη διεθνή ερευνητική ομάδα συμμετείχαν από την Ελλάδα δύο επιστήμονες, ο έφορος Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας κ. Αθανάσιος Αθανάσιου και ο κ. Φασουλάς.

Τη δημοσίευση μπορεί να τη βρει κανείς στο
https://www.sciencedaily.com/releases/2017/08/170831134221.htm

Χ. Φασουλάς στην “Π”: “Υπήρξε έντονη αντίδραση από ομάδα επιστημόνων”

Για την έρευνα που ουσιαστικά φέρνει τον άνθρωπο νωρίτερα στην Ευρώπη από ό,τι οι επιστήμονες πίστευαν μέχρι σήμερα, μιλά στην «Π» ο κ. Φασουλάς.

Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:

Γιατί λέτε ότι η έρευνά σας αλλάζει τα δεδομένα για την πορεία του ανθρώπινου είδους όπως την ξέραμε μέχρι σήμερα;

«Τα νέα δεδομένα που έχουμε προέρχονται και συμπληρώνουν την ανακοίνωση που έγινε πριν από δύο μήνες ότι ένα είδος που είχαμε βρει στη Θεσσαλονίκη και τη Βουλγαρία, το Γκρεκοπίθηκο, και το θεωρούσαμε προγονική μορφή των πιθήκων, τώρα το κατατάσσουν πλέον στην προγονική μορφή του ανθρώπου. Αυτά λοιπόν τα απολιθώματα του Γκρεκοπίθηκου είναι ίδιας ηλικίας με τις πατημασιές που έχουμε βρει στην περιοχή του Καστελίου.

Ουσιαστικά μας λένε ότι αυτό που υποστήριζαν οι περισσότεροι επιστήμονες, ότι ναι μεν ο άνθρωπος και τα παλιότερά του ίχνη ξεκινούν από την Αφρική αλλά οι παλιές απόψεις λέγανε ότι παρέμεινε στην Αφρική και μετανάστεψε πάρα πολύ αργότερα, δηλαδή τα τελευταία 2 εκ χρόνια. Άρα, στην ουσία εμφανίστηκε, εξελίχθηκε για 3 με 4 εκ χρόνια στην Αφρική και πολύ πιο πρόσφατα μετακινήθηκε σε άλλες ηπείρους.

Αυτά τα δύο δεδομένα, και ο Γκρεκοπίθηκος και από την περιοχή του Καστελίου, έρχονται να μας πουν ότι μάλλον είχε ξεκινήσει τη μετανάστευση πολύ πιο νωρίς, αυτή είναι η μία περίπτωση, ή οι πρόγονοι του ανθρώπου ή κάποιες προγονικές του μορφές να εξελίσσονταν παράλληλα σε διαφορετικές περιοχές και στην Αφρική και τη Νότιο Ευρώπη. Το πιο πιθανό είναι βέβαια ότι απλά είχαμε πολύ πιο νωρίς αυτή τη μετανάστευση του προγόνου του ανθρώπου από την Αφρική, και αυτή είναι η βασική διαφορά».

Τώρα τι αλλάζει για τους επιστήμονες;

«Αλλάζει πολλά ουσιαστικά. Εμείς θεωρούσαμε ότι ο πρόγονος του ανθρώπου εμφανίστηκε στην Ευρώπη πριν 2 εκ. χρόνια, τώρα πλέον τα δεδομένα αλλάζουν, που σημαίνει ότι πολύ πιο παλιά ο άνθρωπος βρέθηκε σε αυτή την περιοχή, άρα ενδεχομένως θα μπορούμε να βρούμε και άλλες θέσεις παλιότερης ηλικίας, όπου θα έχουμε απολιθώματα προγόνων του ανθρώπου και ίσως κάποια παλιότερα ευρήματα κάποια στιγμή να τα βρούμε με κάποια διαφορετική ματιά. Αλλάζει τον τρόπο που θεωρούσαμε ότι ο άνθρωπος εμφανίστηκε και επεκτάθηκε στον υπόλοιπο κόσμο.

Επίσης, το δεδομένο το συγκεκριμένο είναι ότι αυτά τα απολιθώματα, αυτές οι πατημασιές είναι οι παλιότερες που έχουν βρεθεί από πρόγονο του ανθρώπου, γιατί οι αμέσως παλιότερες είναι 3,7 εκ. χρόνων, 2 εκ. χρόνια πιο νέες, που έχουν βρεθεί στην Τανζανία».

Για την Κρήτη τι σημαίνει η ανακάλυψή σας;

«Στην Κρήτη ουσιαστικά επιβεβαιώνει αυτό που γνωρίζαμε και από άλλα δεδομένα, ότι δηλαδή εκείνη την περίοδο η Κρήτη ήταν ενωμένη με την Πελοπόννησο, δεν ήταν ακόμα νησί, ήταν ουσιαστικά η άκρη μιας χερσονήσου που ξεκινούσε από την Κεντρική Ελλάδα, περνούσε Πελοπόννησο και έφτανε μέχρι Κρήτη. Όπως διάφορα είδη πέρασαν από την ηπειρωτική Ελλάδα παλιότερα, πριν από 11- 12 εκ. χρόνια στην Κρήτη, έτσι φαίνεται ότι και αυτός ο πρόγονος του ανθρώπου προφανώς προλαβε και πέρασε στην Κρήτη πριν η Κρήτη απομονωθεί και γίνει ένα νησί, αυτό έγινε γύρω στα 5 περίπου εκ. χρόνια.

Αυτό είναι το δεδομένο που έχουμε. Στην ίδια θέση που υπάρχουν αυτές οι πατημασιές είχαμε και το εύρημα με την πατημασιά της ύαινας, που ήταν ίδιας ηλικίας, και ήταν η πρώτη φορά που είχαμε απόδειξη ότι μεγάλα σαρκοφάγα θηλαστικά υπήρχαν στο νησί. Δεν έχουμε βρει στην Κρήτη άλλα απολιθώματα από μεγάλα σαρκοφάγα και ήταν η πρώτη απόδειξη που βρήκαμε από την ίδια περιοχή. Αυτό ουσιαστικά αυξάνει τη σημασία και την αξία της περιοχής και μας δείχνει ότι μπορεί με περαιτέρω έρευνα να βρεθούν και άλλα δεδομένα στον ίδιο χώρο, στον ευρύτερο χώρο της Κισσάμου».

Ποιο είναι το επόμενό σας βήμα;

«Ακριβώς ο στόχος αυτής της ερευνητικής ομάδας ήταν να δημοσιευτούν τα δεδομένα γιατί υπήρξε μια πολύ έντονη άρνηση να τα αποδεχτεί μια συγκεκριμένη ομάδα επιστημόνων αυτά τα δεδομένα κι έτσι καθυστέρησε λίγο η δημοσίευση αυτών των στοιχείων».

Δηλαδή ήταν αντίθετοι;

«Ναι, υπήρξε μια αντίθεση που βασιζόταν σε αυτό το δεδομένο που σας είπα πριν. Ότι «αποκλείεται ο άνθρωπος στην Ευρώπη να ήταν τόσο παλιά. Άρα λοιπόν αυτά τα στοιχεία που έχετε δεν είναι προγονική μορφή του ανθρώπου». Αυτή ήταν μια κριτική που έγινε από κάποιους επιστήμονες ουσιαστικά που δουλεύουν στην Αφρική και είναι κορυφαίοι στα θέματα της ανθρωπολογίας, που δεν δεχόταν ότι θα μπορούσε ο άνθρωπος να είχε μεταναστεύσει νωρίτερα εκτός Αφρικής. Αυτό καθυστέρησε και τη δημοσίευση αυτών των δεδομένων. Όμως, οι συγκρίσεις οι δικές μας έδειξαν ότι δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο. Ταιριάζει πάρα πολύ με την προγονική μορφή του ανθρώπου, δεν έχει καμία σχέση με τους προγόνους των πιθήκων, είναι εντελώς διαφορετική η μορφολογία του ποδιού. Έλεγαν για άλλα θηλαστικά, όπως οι αρκούδες, που δεν έχουν καμία σχέση με τα ευρήματα.

Έτσι, είναι πάρα πολύ σημαντικό και ανοίγει ουσιαστικά την έρευνα σε αυτό το κομμάτι, του πότε εμφανίστηκε ο άνθρωπος και πώς εξαπλώθηκε πέρα από την Αφρική, ενώ θεωρούσαμε ότι αυτό έγινε τα τελευταία 2 εκ. χρόνια, τώρα αυτό πάει πίσω άλλα 3 εκ. χρόνια. Που σημαίνει ότι ανοίγει πλέον το πεδίο για περισσότερη έρευνα πάνω σε αυτό το κομμάτι και εμάς ο στόχος της ομάδας είναι να συνεχίσουμε την έρευνα στην περιοχή για να δούμε τι άλλα δεδομένα μπορεί να δώσει και πέρα από τις συγκεκριμένες πατημασιές τι έχει.

Πέρα από την πατημασιά της ύαινας υπάρχουν ακόμα άλλες θέσεις που υπάρχουν πατημασιές από βοειδή, από αντιλόπες. Άρα, οι συνθήκες που επικρατούσαν εκείνη την περίοδο στο συγκεκριμένο χώρο επέτρεψαν τη διατήρηση αυτών των ιχνών και έτσι ενδεχομένως με μεγαλύτερη, πιο λεπτομερειακή και συστηματική έρευνα να ανακαλυφθούν ακόμα περισσότερα στοιχεία. Ο στόχος της ομάδας από δω και πέρα με αυτό το δεδομένο είναι να συνεχίσουμε πιο συστηματικά και με μεγαλύτερη λεπτομέρεια τη μελέτη της συγκεκριμένης περιοχής, ενδεχομένως για να βρούμε περισσότερες θέσεις με αντίστοιχα αποτυπώματα, αποτυπώματα άλλων ειδών ή οτιδήποτε μπορεί να σχετιστεί πλέον με τα είδη που ζούσαν στην περιοχή».

Αυτό σημαίνει ότι οι επιστήμονες στο εξής βάζουν στο μικροσκόπιο την Κρήτη;

«Ναι, είναι πολύ πιθανόν πέρα από τη δική μας ομάδα και οι άλλες ομάδες να έρθουν να δουλέψουν στην περιοχή».