Η έκθεση Λαϊκής Τέχνης Ανωγείων, που μαγνητίζει τα βλέμματα στο Αρμί και φιλοδοξεί να γίνει θεσμός!
12/08/2023
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
H “ΒΡΟΝΤΗ” (Donnersclag) του Ολοκαυτώματος! Το επιχειρησιακό σχέδιο των Γερμανών για την καταστροφή του χωριού στις 13 Αυγούστου 1944!
13 Αυγούστου 1944. Ώρα 6 το πρωί, και οι Γερμανοί με μια κυκλωτική κίνηση ξεκινούν την επιχείρηση “Βροντή” για την ισοπέδωση των Ανωγείων. “Η τοποθεσία Ανώγεια περικυκλώνεται από 4 πλευρές σε ομόκεντρη επίθεση και έως ότου ολοκληρωθεί η δράση περιφρουρείται εξωτερικά από τον εχθρό επαρκώς…” αναφέρει σε μια αποστροφή του, το έγγραφο τριών σελίδων του γερμανικού συντάγματος πεζικού 733 που βρέθηκε σε γερμανικό ημερολόγιο και παραδόθηκε από τον ιστορικό ερευνητή Βύρωνα Τεζαψίδη στον π.Αντιδήμαρχο Βασίλη Σμπώκο και κατ’επέκτασιν σε όλους τους Ανωγειανούς.
Η “Βροντή” συντάραξε τα θεμέλια των Ανωγείων, δεν άφησε πέτρα πάνω στην πέτρα, αλλά δεν έκαμψε το φρόνημα των αδούλωτων κατοίκων του, που συνέχισαν τους αγώνες μέχρι την απελευθέρωση από τους Ναζί, αλλά και στη συνέχεια στην πλήρη ανοικοδόμηση του χωριού, στο οποίο με περηφάνια πατάμε οι νεότερες γενιές.
Σας θυμίζουμε το ιστορικό αυτό έγγραφο για το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων, που παρουσίασε η ΑΝΩΓΗ το 2020. Αναλύει όλο το επιχειρησιακό σχέδιο της επιχείρησης “Βροντή” τις μονάδες του γερμανικού στρατού που πήραν μέρος καθώς και τα οχήματα, τα όπλα και το σχέδιο που ακολουθήθηκε ώστε απερίσπαστοι οι Ναζί να καταστρέφουν το χωριό επί σχεδόν 22 ημέρες (σ.σ το Ολοκαύτωμα ολοκληρώθηκε αρχές Σεπτεμβρίου 1944). Παράλληλα αναφέρονται όλα τα σχέδια των Ναζί που οδήγησαν στην προσφυγιά περισσότερα από 2.000 γυναικόπαιδα, καθώς και τις αρπαγές των ζώων και κάθε πολύτιμου αντικειμένου κάθε σπιτιού, πριν το ανατινάξουν. Ληστείες, καταστροφές και δολοφονίες γερόντων και ανάπηρων κάτω από τα ερείπια των σπιτιών τους, ήταν μερικά από τα έργα των βαρβάρων κατακτητών.
Διαβάστε σε μετάφραση από τα Γερμανικά τις 3 σελίδες του Γερμανικού ημερολογίου και του 733 συντάγματος πεζικού για την επιχείρηση “Βροντή” που σήμανε την έναρξη για το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων και την ολοκληρωτική ισοπέδωση του χωριού μας στις 13 Αυγούστου 1944.
Μετάφραση από την Γερμανική γλώσσα από τον δικηγόρο Γεώργιο Χριστόδουλου Σμπώκο.
Σε 14 λέξεις υπάρχει αστερίσκος (*) με την υποσημείωση να γίνεται στο τέλος του κειμένου.
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Του Γιώργου Καλογεράκη
Όταν οι Γερμανοί συγκέντρωσαν τα γυναικόπαιδα των Ανωγείων στο σχολείο στη θέση Αρμί, με σκοπό να τα οδηγήσουν έξω και μακριά από το χωριό τους, όπως και έγινε οδηγώντας τα στο Πέραμα, πολύ λίγο τους ενδιέφερε η κατάσταση της υγείας των. Η βιασύνη τους να κάψουν και να λεηλατήσουν το χωριό ήταν μεγαλύτερη από το να δώσουν σημασία στα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε ένας αριθμός Ανωγειανών, γερόντων και γυναικών. Μεταξύ τους και η Αλεξάνδρα Φασουλά. Έγκυος, περιμένοντας να γεννήσει το πρώτο παιδί της από μέρα σε μέρα, από ώρα σε ώρα. Οδηγήθηκε και αυτή στο Αρμί και υποβλήθηκε στο μαρτύριο της εξαντλητικής πορείας που ακολούθησαν οι Ανωγειανές μέχρι να φτάσουν στο Πέραμα.
Η ίδια διηγείται:”…το 1942 αρραβωνιαστήκαμε με τον Κωστή, το 1943 στεφανωθήκαμε και το 1944 μας εδιώξανε οι Γερμανοί από το χωριό. Το ‘χάμε σύστημα. Αν ήθελα γαυγίζουνε οι σκύλοι εξέραμε ότι ερχόντουσαν οι Γερμανοί. Το φωνάζανε μετά στο χωριό.
-Γερμανοί έρχουνται! Γερμανοί έρχουνται!
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Ολοκαύτωμα Ανωγείων: Η εκτέλεση από τους Ναζί δυο ανήμπορων νέων, του Γιάννη και του Κώστα Ξυλούρη
12/08/2023
Στ’ Ανώγεια σε γειτονικά σπίτια, βρίσκονταν ανήμπορα στο κρεβάτι δυο ξαδέρφια. Ο Γιάννης και ο Κώστας Ξυλούρης. Χτυπήθηκαν από τη μοίρα σε νεαρή ηλικία. Είχαν σπάσει σε ατυχήματα την σπονδυλική τους στήλη. Ο Γιάννης στο βουνό και ο Κώστας όταν προσπαθούσε να φορτώσει ένα γάιδαρο. Πριν τον πόλεμο.Όταν οι Γερμανοί τον Αύγουστο του 1944 αποφάσισαν να διώξουν τα γυναικόπαιδα από τ’Ανώγεια, δεν επέτρεψαν να μείνουν κοντά οι αδερφές τους για να τους φροντίζουν. Κι όχι μόνο αυτό. Σκότωσαν τα παλικάρια και κατόπιν ανατίναξαν τα σπίτια τους. Έτσι πέτρες, ξύλα και κορμιά έγιναν ένα. Οι Ξυλούρηδες, ο Γιάννης και ο Κώστας πέρασαν στην αιωνιότητα.
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Αφήγηση Γεωργίου Σμπώκου, τέως δημάρχου Ανωγείων.
10 ετών στη διάρκεια του Ολοκαυτώματος (γεννηθείς το 1934)
Ήταν μια ηλιόλουστη μέρα, που την έκανε ακόμα πιο λαμπρή το φωτογενές και εξαίσιο περιβάλλον του ιερού Ψηλορείτη. Εμείς, μια τριανταριά παιδιά, βρισκόμαστε μέσα σε ένα ευρύχωρο σπήλιο στα “Μελιδομάσκαλα”, ανατολικά της Νίδας και στην είσοδο του, φρουρός ακοίμητος, ο επιστάτης του σχολείου Βασίλης Δραμουντάνης (Κακοπάντιδος), μη επιτρέποντας σε κανένα μας να ξεμυτίσει και επισημανθούμε από τα γερμανικά αεροπλάνα, που διαρκώς πετούσαν από πάνω μας.
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Ο Δήμος Ανωγείων σας προσκαλεί να παρευρεθείτε στην επετειακή εκδήλωση που οργανώνεται στις 13 Αυγούστου 2023 και ώρα 11:00 ημέρα Κυριακή, στην Πλατεία Αρμί με αφορμή την επέτειο για τα 79 χρόνια από το 3ο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής, το 1944, παρουσία πολλών προσκεκλημένων.
Την Κυβέρνηση θα εκπροσωπήσει ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Ιωάννης Κεφαλογιάννης.
Το αναλυτικό πρόγραμμα της εκδήλωσης:
Ιερός Ναός Αγ. Ιωάννη
Άφιξη επισήμων- Δοξολογία
Χώρος του Ηρώου , πλατεία «Αρμί».
Επιμνημόσυνος δέηση ,
Χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ.κ Ευγένιου.
Ομιλία «Η δύναμη της Ανωγειανής ψυχής στο δρόμο για την ελευθερία» ,από την κα Νταγιαντά –Φασουλά Ευτυχία, δασκάλα 1ου Δημοτικού Σχολείου Ανωγείων.
Απόσπασμα από το τραγούδι της Ειρήνης Αναγνωστάκη με τίτλο «Ω, Παναγιά μου Ανωγειανή», από τους μικρούς Νικήτα Χαιρέτη και Αντώνη Δραμουντάνη.
Κατάθεση στεφάνων.
Ενός λεπτού σιγή.
Ανάκρουση Εθνικού Ύμνου.
Λήξη τελετής.
Το Γ’ ολοκαύτωμα 13 Αυγούστου 5 Σεπτεμβρίου 1944
Λίγο πριν την έναρξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου τ’ Ανώγεια ήταν το μεγαλύτερο χωριό της Κρήτης με περισσότερες από 900 κατοικίες και πλυθησμό που άγγιζε , αν δεν ξεπερνούσε τις 4.000 ψυχές.
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα