Ολόκληρη η ομιλία της δασκάλας του δημοτικού σχολείου, Ευτυχίας Νταγιαντά-Φασουλά στη σημερινή εκδήλωση του Δήμου Ανωγείων στο Αρμί, έχει ως εξής:
“Σεβαστοί πατέρες,
Αξιότιμοι κύριοι και κυρίες εκπρόσωποι Αρχών και φορέων,
Αγαπητοί συγχωριανοί,
«Την ιστορία του χωριού θα πω με λίγα λόγια,
Πως τρεις φορές το κάψανε μα πάλι είν’ Ανώγεια».





Ημέρα μνήμης και τιμής η 13η Αυγούστου, για όλους τους Ανωγειανούς όπου γης με πλήθος κόσμου και επισήμων να κατακλύζουν την πλατεία Αρμί για να τιμήσουν την 79η επέτειο από το τρίτο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τους Ναζί.
Κλίμα συγκίνησης για τους ήρωες που έδωσαν τη ζωή τους στον αγώνα, τους χιλιάδες που έφυγαν ως πρόσφυγες σε δεκάδες χωριά της Κρήτης, αλλά και σε αυτούς που επέστρεψαν και έχτισαν ξανά πέτρα με πέτρα το χωριό, ξανακάνοντας το Ανώγεια για τρίτη φορά μέσα από τα χαλάσματα.
Στα Ανώγεια μεταξύ άλλων βρέθηκαν σήμερα, ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος, ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Ιωάννης Κεφαλογιάννης, ο Βουλευτής Ρεθύμνου του ΠΑΣΟΚ Μανόλης Χνάρης, ο Βουλευτής Ηρακλείου της Ν.Δ Κωνσταντίνος Κεφαλογιάννης, ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, ο πρώην Βουλευτής Ρεθύμνου Ανδρέας Ξανθός, ο υποψήφιος Περιφερειάρχης Κρήτης Σπύρος Δανέλλης, ο δήμαρχος Μυλοποτάμου Δημήτρης Κόκκινος,ο πρέσβης της Σερβίας στην Ελλάδα Ντούσαν Σπασόγιεβιτς, οι Περιφερειακοί σύμβουλοι, Νίκος Σκουλάς, Νίκος Ξυλούρης, Μιχάλης Σαρρής, Κώστας Δανδουλάκης, εκπρόσωποι όλων των σωμάτων ασφαλείας και των ενόπλεων δυνάμεων. Αργότερα στους επίσημους, ο δήμαρχος Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης παρέθεσε τραπέζι στην ταβέρνα “Αμάλθεια”.
Άγημα του στρατού απέδιδε τιμές, ενώ η εκδήλωση ξεκίνησε με επίσημη δοξολογία στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ. Ευγενίου. Το ιστορικό της ημέρας εκφώνησε η δασκάλα Ευτυχία Νταγιαντά-Φασουλά με τίτλο” Η δύναμη της Ανωγειανής ψυχής στο δρόμο για την ελευθερία”.
Την παράσταση έκλεψαν και καταχειροκροτήθηκαν δυο μικρά παιδιά του δημοτικού, ο Νικήτας Γ.Χαιρέτης που διάβασε την διαταγή ισοπέδωσης των Ανωγείων από τους Γερμανούς και τον Αντώνη Νικ. Δραμουντάνη που τραγούδησε το “Ω, Παναγιά μου Ανωγειανή” με τη συνοδεία του μαντολίνου του Βασίλη Δραμουντάνη. Πολλά μπράβο στη νέα γενιά που συγκίνησε με το πάθος και την αγάπη για τον τόπο και τις αξίες που πρεσβεύει.
Το βράδυ οι εκδηλώσεις μνήμης του δήμου θα συνεχιστούν στο θέατρο “Νίκος Ξυλούρης” με τον Βασίλη Ξυλούρη και την Μαρία Σταυρακάκη και ένα πλήθος ακόμα μουσικών.
Και του χρόνου Ανώγεια!

Ο Πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Κρήτης Γιάννης Κουράκης, έκανε την ακόλουθη δήλωση για την 79η Επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων
«Η ανάμνηση των τραγικών γεγονότων που εκτυλίχθηκαν στον ηρωικό τόπο των Ανωγείων, αποτελεί ένα οδυνηρό κεφάλαιο της τοπικής Ιστορίας, αφού το αίμα εκατοντάδων γενναίων αγωνιστών έβαψε ανεξίτηλα την περιοχή που με πάθος υπερασπίστηκαν.

Ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Γιάννης Κεφαλογιάννης μετά το πέρας της σημερινής εκδήλωσης, έκανε την ακόλουθη δήλωση στην ΑΝΩΓΗ:
“Με ιδιαίτερη συγκίνηση και σεβασμό, βρίσκομαι για άλλη μια χρονιά σήμερα στα Ανώγεια, σε αυτή την ιδιαίτερη ημέρα μνήμης, για να αποτίσω φόρο τιμής σε όλους τους προγόνους μας, τους συγγενείς μας, τους συγχωριανούς μας, οι οποίοι έδωσαν το αίμα τους για την ελευθερία. Τιμάμε απόψε και όλους όσοι αγωνίστηκαν εκείνα τα χρόνια ενάντια στην Ναζιστική κατοχή, προκειμένου σήμερα η Πατρίδα μας να είναι ελεύθερη. Παίρνουμε παράδειγμα από τον αγώνα τους και πρέπει να είμαστε οι συνεχιστές των όσων έκαναν αυτοί οι άνθρωποι και τους αγώνες που έδωσαν εκείνα τα χρόνια.
Θέλω να πω επίσης ότι σήμερα, οι ένοπλες δυνάμεις είναι εκείνες οι οποίες καθημερινά διασφαλίζουν την Ελευθερία, την εθνική ακεραιότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα της πατρίδας μας.
Χρόνια πολλά σε όλο τον κόσμο”.

Όταν εκαίγαν το χωριό ήτανε μαύρη μέρα..
Κι ο Στεφανής του Μπαμπακιό πήρε την πρώτη σφαίρα…
Με τη μαντινάδα του αυτή ο Χαράλαμπος Σκουλάς (Χουμάς) απέδωσε πριν αρκετά χρόνια με τον καλύτερο τρόπο την απίστευτη Ναζιστική θηριωδία και βαρβαρότητα που έζησαν και τα Ανώγεια ,που αποτέλεσαν ένα από τα πολλά κομμάτια του παζλ που συνέθεταν την εικόνα της καταστροφής και των δεινών που έφερε η Κατοχή στην μαρτυρική Χώρα μας.
Δυο μέρες πριν την μεγάλη γιορτή της Παναγίας, εκείνη τη μαύρη Κυριακή στις 13 Αυγούστου 1944, 8 η ώρα το πρωί ήταν η στιγμή που οι Ναζί έδειξαν το πιο βάρβαρο πρόσωπο τους
.Όχι δεν ήρθαν μόνο για να ισοπεδώσουν ένα τόπο που αποτέλεσε κέντρο Αντίστασης και αδούλωτου πνεύματος.
Δεν ήρθαν μόνο για να φοβίσουν ,να λεηλατήσουν, να σπάσουν το ηθικό των κατοίκων, που για το μόνο που πάλευαν ήταν η Ελευθερία τους και η υπερηφάνεια τους.
Ήρθαν και για να σκοτώσουν.. Όχι μόνο αυτούς που πίστευαν ότι τους απειλούσαν, αλλά ακόμα και αμάχους.
Ο Στεφανής ήταν ένα μικρό 8χρόνο παιδί.. Έπαιζε στο Περαχώρι με φίλους του, την ώρα που οι Γερμανοί κύκλωναν το χωριό. Ανέβαιναν μια ανηφόρα με παιδικά γέλια και χαμόγελα όταν ένας απλός στρατιώτης θυμήθηκε την εκπαίδευση του στα Ες-Ες που πρόσταζε να μην υπάρχει έλεος, ανθρωπιά, κανόνες..
Πυροβόλησε και σκότωσε τον μικρό Στεφανή. Η σφαίρα τον σκότωσε επί τόπου, εκεί όπου από το 2006 στέκει και το μνημείο για τον θάνατο του στα Ανώγεια. Το μνημείο ενάντια στην τυφλή βία. Ενάντια στον πόλεμο και τον Φασισμό.
Αφήνουμε τον Γιαννάκο Ξυλούρη με τα συγκλονιστικά λόγια του τότε στα αποκαλυπτήρια του μνημείου, να εξιστορήσει και να συγκινήσει όλους μας με τα λόγια του για αυτή τη θυσία που σημάδεψε το χωριό.


