3Ο ΠΑΓΚΡΗΤΙΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΧΟΡΟΥ ΚΑΙ ΚΑΝΤΑΔΑΣ
‘ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΑ & ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ’
‘Η ΚΡΗΤΗ ΤΡΑΓΟΥΔΑ ΤΗ ΞΕΝΙΤΙΑ’
Το Παγκρήτιο Φεστιβάλ Χορού και Καντάδας ξεκινά το σεργιάνι του στην Κρήτη…
6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ
ΧΩΡΟΙ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ:
- Καντάδα (Ηράκλειο –Ιστορικό Κέντρο-Λιοντάρια -Χανιώπορτα)
- Στάδιο Ελευθερίας Ηράκλειο ( Χανιώπορτα)
‘Η Κρήτη τραγουδά τη Ξενιτιά’ αφιερώμενη στους απανταχού ξενιτεμένους ΚΡΗΤΕΣ όπου γης, που κρατάνε ψηλά την σημαία της Κρήτης και της παράδοσης
3η Παγκρήτια Καντάδα
3ο Παγκρήτιο Φεστιβάλ χορού με τη συμμετοχή όλων των Πολιτιστικών Συλλόγων, Χορευτικών Ομίλων & Κρητικών Σχολών Χορού
Στα πλαίσια του προγράμματος των εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης, την Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου, , την Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου, την στήριξη του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΟΤ,υπό την ΑΙΓΙΔΑ τού Δήμου Ηρακλείου, του ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΡΗΤΩΝ,του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ & του Δήμου Ανωγείων, ο Σύλλογος διοργανώνει στο Ηράκλειο , στις 6 Σεπτεμβρίου 2015 ημέρα Κυριακή
- Την 3η Παγκρήτια Καντάδα
- Το 3ο Παγκρήτιο Φεστιβάλ Χορού με συμμετοχή Πολιτιστικών Συλλόγων, Χορευτικών Ομίλων και Κρητικών Σχολών Χορού
Ο Πολιτιστικός σύλλογος Ανωγείων απευθύνει κάλεσμα προς όλο τον κόσμο να συμμετέχει ενεργά στην αυριανή γιορτή,ενώ προτρέπει τους γονείς να ντύσουν τα παιδιά τους με παραδοσιακές φορεσιές ώστε να ζήσουν αυτή τη μαγευτική εμπειρία, μέσα στην πόλη του Ηρακλείου, χορεύοντας και τραγουδώντας.
Τον Αύγουστο του 2013, με αφορμή την συμπλήρωση 100 χρόνων από την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, γεννήθηκε και υλοποιήθηκε για πρώτη φορά στ’ Ανώγεια, με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων, η ιδέα της συνάντησης χορευτών και καλλιτεχνών από κάθε γωνιά της Κρήτης σ’ ένα φεστιβάλ χορού και καντάδας, που θα αναδείκνυε το μοναδικό και πολυδιάστατο πολιτισμικό παζλ της μουσικής, χορευτικής και λαογραφικής παράδοσης ολόκληρης της Κρήτης.
Στα πρωτοστρατάρισμά της, τον Αύγουστο του 2014, η ιδέα αυτή, έσμιξε, στο γενέθλιο τόπο της, στη γη που γέννησε κι ανάθρεψε το Δία, την παλιά και τη νέα γενιά χορευτών, σ’ ένα αντάμωμα δηλωτικό της μεταλαμπάδευσης των αρχών και των αξιών της παράδοσης από γενιά σε γενιά, με τον μοναδικό τρόπο που οι Κρήτες ξέρουν να το πράττουν.
Έχοντας ήδη θέσει γερά θεμέλια για την αναγωγή του σε ετήσιο θεσμό και έχοντας λάβει επάξια εξέχουσα θέση στα πολιτιστικά δρώμενα της Κρήτης τα δύο προηγούμενα χρόνια, το Παγκρήτιο Φεστιβάλ Χορού και Καντάδας ανοίγει φέτος τα φτερά του, με σκοπό να εκπληρώσει τον σκοπό του, όπως αυτός, μέσα και από τον τίτλο του μαρτυράται: να γίνει παγκρήτιο, ταξιδεύοντας απ’ άκρη σ’ άκρη του νησιού μας, αναδεικνύοντας την ενότητα της μουσικοχορευτικής και λαογραφικής μας παράδοσης, μέσα από τις διαφορετικές πτυχές, που αυτή εμφανίζει σε κάθε γωνιά της Κρήτης.
Πρώτος σταθμός στο ταξίδι του αυτό το Ηράκλειο. Τόπος με ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων, συνυφασμένος με την άνθιση του Μινωϊκού πολιτισμού, γενέθλιος τόπος σημαντικών προσωπικοτήτων του πολιτισμού και των γραμμάτων, του Ελ Γκρέκο, του Νίκου Καζαντζάκη, της Λιλής Ζωγράφου, του Οδυσσέα Ελύτη, του Γιάννη Μαρκόπουλου, του Χρήστου Λεοντή, του Μανώλη Ρασούλη.
Ένα ταξίδι που ο θεσμός αυτός φιλοδοξεί να συνεχίσει στα χρόνια που θ’ ακολουθήσουν, με επόμενους σταθμούς αρχικά τις πρωτεύουσες και των υπολοίπων νομών της Κρήτης, τα Χανιά του Ελ. Βενιζέλου και της σφακιανής και κισσαμίτικης μουσικοχορευτικής παράδοσης, το γραφικό Ρέθυμνο του Χορτάτση, του Αρχάγγελου της Κρήτης Νίκου Ξυλούρη, του Ψαραντώνη, του Βασίλη Σκουλά και πολλών άλλων αξιόλογων εκπροσώπων της κρητικής μουσικής παράδοσης και τέλος τον Άγιο Νικόλαο, πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου, νομού που φέρει τη δική του ξεχωριστή μουσικοχορευτική και λαογραφική ταυτότητα.
Ξεκινώντας το φιλόδοξο αυτό ταξίδι του για την ανάδειξη της πολυδιάστατης, αλλά ενιαίας και μοναδικής παράδοσης της Κρήτης, μιας παράδοσης για τη διατήρηση και την εξέλιξη της οποίας έχουν δοθεί, στο πέρασμα των χρόνων, αγώνες, ώστε αυτή ανόθευτη να κυριαρχεί ως σήμερα, ο νεοσύστατος, αλλά ήδη εδραιωθείς, θεσμός του Παγκρήτιου Φεστιβάλ Χορού και Καντάδας, ευελπιστεί να έχει την αμέριστη υποστήριξη όλων των πολιτιστικών φορέων του νησιού, της αυτοδιοίκησης, της παιδείας και της εκκλησίας, για να μπορέσει χρόνο με το χρόνο, όχι μόνο να επιτελέσει πληρέστερα το σκοπό του, την ανάδειξη της κρητικής μουσικοχορευτικής και λαογραφικής παράδοσης, αλλά να γίνει κι ο ίδιος αναπόσπαστο μέρος αυτής.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ανωγείων, περήφανος που στην κοιτίδα του γεννήθηκε και πρωτοστρατάρισε το Παγκρήτιο Φεστιβάλ Χορού και Καντάδας, πάντα μπροστάρης, θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την προάσπιση, τη διατήρηση και την εξέλιξη του θεσμού αυτού στα πρώτα του βήματα μακριά από τη γενέθλια γη του, τ’ Ανώγεια, με την ελπίδα να συνδράμει ενεργά στην σταδιακή ανάδειξή του σ’ έναν ιστορικό για τον πολιτισμό και την παράδοση της Κρήτης θεσμό.
Χορηγός επικοινωνίας είναι και η Ανωγή.
Για το παππού μου…το ανωγειανό χώμα που τόσο αγάπησες.
Η οικογένεια Μενέλαου Κοντογιάννη αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει όλες και όλους που συμμετείχαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στο πένθος της , αισθάνεται επίσης την ανάγκη να ευχαριστήσει:
τους γιατρούς του Κέντρου Υγείας Ανωγείων, το φυσιοθεραπευτή του Κέντρου Υγείας Ανωγείων, το πλήρωμα του ΕΚΑΒ του Κέντρου Υγείας Ανωγείων, τους γιατρούς και το νοσηλευτικό της Παθολογικής Κλινικής και της Εντατικής Μονάδας του Γενικού Νοσοκομείου Ρεθύμνου, για το ενδιαφέρον και το υψηλό αίσθημα ευθύνης που τους διέκρινε όλο το διάστημα νοσηλείας του αγαπημένου μας συζύγου και πατέρα.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, η οικογένεια Μανόλη Κοντογιάννη ή Ζαφειρομανόλη κατέθεσε το ποσό των 100 Ευρώ, στο Κέντρο Υγείας Ανωγείων.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, ο Κώστας Σπυριδάκης ή Ασιθιανόκωστας κατέθεσε το ποσό των 50 Ευρώ, στο Κέντρο Υγείας Ανωγείων.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, η Ελένη Σαλούστρου του Σωκράτη κατέθεσε το ποσό των 50 Ευρώ, στο Κέντρο Υγείας Ανωγείων.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, η Κατερίνα Σαλούστρου του Εμμανουήλ κατέθεσε το ποσό των 50 Ευρώ, στο ΚΗΦΗ Ανωγείων.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, ο Ψωμάς Γεώργιος κατέθεσε το ποσό των 20 Ευρώ, στο ΚΗΦΗ Ανωγείων.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, ο Βασίλειος Φασουλάς ή Χουμάς κατέθεσε το ποσό των 50 Ευρώ, στην Τ.Ο. ΚΚΕ Ρεθύμνου.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, η Δημοκρατία Φασουλά του Πολυζώη κατέθεσε το ποσό των 50 Ευρώ, στην Τ.Ο. ΚΚΕ Ρεθύμνου.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, ο Φασουλάς Δημήτρης ή Μητσοφλάς πρόσφερε ανιδιοτελώς ποτά και καφέδες την ημέρα της κηδείας του Μενέλαου Κοντογιάννη.
Αντί στεφάνου στη μνήμη Μενέλαου Κοντογιάννη, η Χατζηδάκη Ελένη του Αντωνίου παρέθεσε γεύμα στους άπορους στην εκκλησία του Χριστού στο Ρέθυμνο.
Στη μνήμη του πατέρα τους Μενέλαου Κοντογιάννη, τα παιδιά του κατέθεσαν:
το ποσό των 100 Ευρώ, στο Κέντρο Υγείας Ανωγείων
το ποσό των 100 Ευρώ, στο ΕΚΑΒ Ανωγείων
Το ποσό των 50 Ευρώ στην ηλεκτρονική έκδοση της Ανωγής
το ποσό των 100 Ευρώ, στο ΚΗΦΗ Ανωγείων.
το ποσό των 100 Ευρώ, στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Ανωγείων
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Αύριο Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου στις 11 π.μ θα τελεστεί στα Σείσαρχα επιμνημόσυνος δέηση για τους Σαρχιανούς εκτελεσθέντες κατά την Γερμανική Κατοχή. Το μνημόσυνο για τους 32 εκτελεσθέντες θα τελεστεί από τον Δήμο Ανωγείων, τον Πολιτιστικό σύλλογο Σάρχου και τον Πολιτιστικό σύλλογο Σεισάρχων
Τον Αύγουστο του 2014 στα Σείσαρχα κατά τη διάρκεια του μνημόσυνου μίλησαν για τις φρικιαστικές εκείνες μέρες και τις εκτελέσεις δυο από τους επιζώντες και αυτόπτες μάρτυρες, ο Μανόλης Μαυρόκωστας και ο Τηλέμαχος Κουβίδης.
Η Ανωγή σας θυμίζει παρακάτω τις ανατριχιαστικές διηγήσεις τους:
“Οι Γερμανοί ήρθανε στις 12 Αυγούστου στις 12 τα μεσάνυχτα. Το πρωί στις 13 είχαν καταλάβει όλοι την περιοχή. Οι 32 που εκτελέστηκαν εδώ ήταν από πολλές περιοχές από τη Σάρχο και από αλλού, ο Μύρος ο Πασπαράκης για παράδειγμα ήταν από το Πενταμόδι και ήταν αρραβωνιασμένος από τα Λιβάδια. Πήρε ένα φίλο του να πάει στην κοπελιά του και τσι πιάσανε οι Γερμανοί στου Ζωνού το μύλο και τσι φέρανε εδώ. Από τον Αίμονα ήταν δυο, από τσι Δαμαβόλους τέσσερις, από τον Καμαριώτη ένας, δεκαπέντε από του Σάρχου και επτά Ανωγειανοί.” θυμάται με συγκίνηση ο Μανόλης Μαυρόκωστας.
“Αυτούς τους είχανε και κουβαλούσανε τα πράγματα που λεηλατούσανε από τα σπίτια που θελά κάψουνε. Πρώτα τα παίρνανε όλα και μετά του δίδανε φωθιά του σπιτιού” συνεχίζει ο κ.Μαυρόκωστας και τονίζει: “το βράδυ τους είχανε και μένανε όλους στην εκκλησία, δεν μπορούσαν να φύγουνε τους φρουρούσαν συνεχώς” καταλήγει.
Έτσι πέρασε ο Αύγουστος και στις αρχές Σεπτεμβρίου οι Γερμανοί κατακτητές εκτέλεσαν τους ανθρώπους αυτούς αφού πρώτα έκαναν τη δουλειά τους λεηλατώντας τα πάντα.
Ο Τηλέμαχος Κουβίδης αναφέρει:
“Δεν ξέραμε ότι είχανε σκοπό να τους σκοτώσουνε μετά. Πιθανόν να τους έβαλαν να το κάνουν οι Έλληνες γκεσταμπίτες αυτό. Προφανώς τους γνωρίσανε τους Έλληνες προδότες και για να μην τους μαρτυρήσουν τους σκοτώσανε όλους. Την θυμάμαι την εκτέλεση αλλά δε βλέπαμε στο ρέμα ποιοι επυροβολούσανε, αλλά μάλλον οι προδότες φταίνε, αλλιώς μπορεί οι Γερμανοί να τσι αφήνανε ελεύθερους.”
Ανατριχιαστικές πραγματικά οι λεπτομέρειες για τις τελευταίες στιγμές των 32 Κρητικών λίγο πριν την εκτέλεση. Δεν γνωρίζουμε αν Έλληνες δωσίλογοι ή Γερμανοί πάτησαν την σκανδάλη αλλά η αφήγηση συγκλονίζει. Αναφέρει ο κ.Μαυρόκωστας μαζί με τον κ.Κουβίδη χαρακτηριστικά:
“Εμείς βλέπαμε από τα παραθύρια των σπιτιών μας. Έναν έναν τον βγάνανε έξω από την εκκλησία και στην πόρτα ένας έστεκε και του ζητούσε ταυτότητα. Ίντα δα την ήθελε την ταυτότητα δε γατέχω. Μετά τον έπαιρνε ένας άλλος και τον επήγαινε στο ρέμα. Έκεια τσι σκοτώνανε ένα ένα εκεί αλλά δε μπορούσαμε εμείς από τα σπίθια μας να δούμε ποιοι πυροβολούσαν…”
Ο Μανώλης Μαυρόκωστας με τον Τηλέμαχο Κουβίδη
.
Δημοσιεύθηκε σε: Τελευταία Νέα
Σαράντα μέρες χωρίς τον Μιλτιάδη Καράτζη
05/09/2015
Αύριο Κυριακή στις 8.30 π.μ θα τελεστεί στο Μελιδοχώρι Μονοφατσίου 40 μέρο μνημόσυνο για την μνήμη του σπουδαίου Ανωγειανού επιχειρηματία Μιλτιάδη Καράτζη. Η οικογένεια του, συγγενείς και φίλοι θα βρεθούν εκεί για να τιμήσουν την μνήμη ενός ανθρώπου η απώλεια του οποίου άφησε δυσαναπλήρωτο κενό.
Για τον Μιλτιάδη Καράτζη αφιερώνει ο Σταύρος Βιτώρος ή Αγκούτσακας τα παρακάτω λόγια:
Σαράντα μέρες πέρασαν που ‘φυγες Μιλτιάδη,
Γι αυτή τη δεύτερη ζωή που λένε η του Άδη.
Σαράντα μέρες σιωπηλές θρήνος βουβός και πόνος,
Κλείνει πληγές μα τσι αρετές δε τσι αγγίζει ο χρόνος.
Σκάλες επέσανε πολλές μάτια πολλά δακρύσα,
Τόπων κι ανθρώπων και θεσμών που τόσο σ’ αγαπήσα .
Πέρα τσι Αγίους τσι καμες εκείνοι θένε τάμα,
Εσύ κανες τα θαύματα και δεν ε- ζήτας πράμα.
Ένας λεβέντης Κρητικός του εικοστού αιώνα,
Άγια να σε κάμουνε η τα μισθά σου εικόνα.
Παράδειγμα προς μίμηση θα γίνει η στόρηση σου,
Γιατι τσι Κρήτης άγγελος και συ καλός της είσου.
Παρά τους χαλεπούς οικονομικά καιρούς που ζούμε, είναι κοινή πεποίθηση ότι φέτος το καλοκαίρι στα Ανώγεια υπήρξε ”οργασμός” πολιτιστικών εκδηλώσεων, τόσο από το Δήμο όσο και από τον Πολιτιστικό σύλλογο και άλλους φορείς,ενώ παράλληλα χιλιάδες επισκέπτες επέλεξαν τον τόπο μας για να περάσουν ένα μέρος των θερινών τους διακοπών.
Τα καταστήματα και οι επιχειρήσεις του χωριού δούλεψαν ικανοποιητικά ενόψει του δύσκολου χειμώνα που έρχεται. Αυτό που δεν αλλάζει ποτέ βέβαια στον τόπο μας είναι το υψηλό αίσθημα φιλοξενίας που διακατέχει όλους τους κατοίκους οι οποίοι μεγαλώνουν και γαλουχούνται με αυτές τις αξίες.
Δυο επιστολές έφτασαν τις τελευταίες μέρες με αποδέκτη τον Δήμαρχο Ανωγείων κ.Μανόλη Καλλέργη δυο σημαντικών προσώπων που βρέθηκαν τον Αύγουστο στα Ανώγεια που εκθειάζουν με τον καλύτερο τρόπο το χωριό μας και την φιλοξενία των ανθρώπων του. Η μια επιστολή είναι από την Αθήνα και η δεύτερη από τη Θεσσαλονίκη.
Από την Αθήνα ο πρώην υπουργός Παιδείας κ. Αριστείδης Μπαλτάς που βρέθηκε στις εκδηλώσεις για το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων και από τη Θεσσαλονίκη,ο καθηγητής κ. Γιάννης Σειραδάκης που μίλησε για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων του οποίου έγινε η έκθεση στο χωριό μας για μια εβδομάδα ,έστειλαν αυτές τις δυο επιστολές που δημοσιεύει σήμερα η Ανωγή και που εκτός του Δήμου και των υπαλλήλων του εκθειάζουν προσωπικά ανθρώπους που γνώρισαν κατά την παρουσία τους στο χωριό.
Η πρώτη επιστολή
Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,
Έχοντας επιστρέψει στη Θεσσαλονίκη αναπολώ τις όμορφες στιγμές που πέρασα στα Ανώγεια με την ευκαιρία της έκθεσης και της ομιλίας μου για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων τον Αύγουστο του 2015.Η φιλοξενία του Δήμου ήταν υποδειγματική. Επί πλέον μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά , εσάς,μερικούς υπηρεσιακούς συναδέλφους σας και πολλούς καλούς Ανωγειανούς όπως τον Λυκούργο Καλλέργη και άλλους.
Έμαθα ότι τη μικρή αλλά καλά οργανωμένη έκθεση ,την επισκέφθηκαν πάνω από 300 άτομα μέσα σε μια εβδομάδα,δηλαδή όσο διήρκεσε και γνωρίζω ότι την ομιλία μου την παρακολούθησαν πάνω από 130 άτομα (άκουσα και για 150).Αυτά τα στοιχεία δείχνουν το υψηλό πολιτισμικό επίπεδο των Ανωγείων.
Οι επισκέψεις στο Ιδαίον Άντρο και στο χώρο που διεξάγονται τα Υακίνθεια έχουν μείνει ανεξίτηλα χαραγμένες στη μνήμη.Μου θυμίζουν την μυθολογία ,την ιστορία και τον πολιτισμό της Κρήτης ,όπως μας τα δίδαξε η καλή μας μητέρα που είχε υπηρετήσει την Κρήτη ως αρχαιολόγος,αλλά και ως εκπρόσωπος της διεθνούς πρόνοιας αμέσως μετά την κατοχή.
Σας εύχομαι καλή δύναμη στο έργο σας στις δύσκολες αυτές μέρες που περνά η χώρα μας.
Με εκτίμηση
Γιάννης Σειραδάκης
Η δεύτερη επιστολή
Προς Δήμαρχο Ανωγείων
Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά εσάς προσωπικά καθώς και όλο το Δημοτικό συμβούλιο των Ανωγείων για την απαράμιλλη φιλοξενία σας.
Οι εκδηλώσεις τιμής για την επέτειο των 71 ετών από το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων,στις οποίες παραβρέθηκα πρόσφατα ,αποτέλεσαν την εξαιρετική αφορμή να γνωρίσω ένα όμορφο τόπο και τους ανθρώπους του,που προσφέρουν απλόχερα τη φιλία τους στον επισκέπτη που κρατούν ζωντανή ,σχεδόν ”φυσικά” ,την ιερή σχέση οικοδεσπότη -φιλοξενούμενου.
Η παραμονή μου στα Ανώγεια υπήρξε μικρή σε διάρκεια ,αλλά οι εντυπώσεις που χαράχτηκαν στο νου και την καρδιά ,μεγάλες σε ομορφιά.
Εύχομαι στον Δήμο Ανωγείων και τους δημότες του κάθε δημιουργία και προκοπή.
Αριστείδης Μπαλτάς
Νέα σπουδαία ευρήματα στη Ζώμινθο
03/09/2015
Η συστηματική ανασκαφή στο συγκρότημα της Ζωμίνθου στον Ψηλορείτη, που εντοπίστηκε αρχικά από τον Γιάννη Σακελλαράκη και συνεχίζεται από την Έφη Σαπουνά Σακελλαράκη, εξελίσσεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς και αποτελέσματα.
Το συγκρότημα βρίσκεται σε ύψος 1200μ. και αποτελεί το υψηλότερο κέντρο της Μινωικής Κρήτης. Ιδρύθηκε αρχικά περί το 1900π.Χ. μαζί με τα πρώτα μεγάλα ανάκτορα και είχε μια συνεχή κατοίκηση. Εκτός από οικιστικό κέντρο πρέπει να αποτέλεσε ‘’παράρτημα’’ του Ιδαίου Άντρου σε εποχές του χρόνου όπου το ιερό σπήλαιο δεν ήταν προσβάσιμο.
Οι ανασκαφές του 2015 έδωσαν νέα στοιχεία που φωτίζουν το χαρακτήρα του συγκροτήματος. Η αρχιτεκτονική του συγκροτήματος, το οποίο διατηρείται σε ύψος σχεδόν τριών μέτρων, έργο ενός ευφυούς αρχιτέκτονα που δεν ακολούθησε πάντα τους κανόνες των μινωικών ανακτόρων, αλλά έλαβε υπ’ όψιν του τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής, είναι ένα είναι από αυτά τα στοιχεία.
Πολυτελείς χώροι κατασκευασμένοι από λαμπερούς λευκούς ασβεστόλιθους, δεξαμενή καθαρμών, πολύθυρα και φωταγωγοί που αφήνουν άπλετο φως, δημόσιες αίθουσες με θρανία και εστίες, μία εκ των οποίων με περίτεχνο περιχείλωμα, κλιμακοστάσια που οδηγούν σε άνω ορόφους, μαζί με πλήθος αντικειμένων, δηλώνουν το σημαντικό χαρακτήρα του συγκροτήματος και ιδιαίτερα τον πολιτικό και οικονομικό ρόλο του. Το κεντρικό κτήριο θα είχε δύο και σε ορισμένα σημεία τρεις ορόφους.
Τα αποσπάσματα τοιχογραφιών, που ήρθαν φέτος στο φως, αποδίδουν φυτικά, ζωικά αλλά και αρχιτεκτονικά θέματα σε λεπτό κονίαμα και φανερώνουν μια ιδιαίτερη εκλέπτυνση.
Από τα κινητά ευρήματα της Ζωμίνθου, οι φορητοί ενεπίγραφοι βωμοί, πολλοί διπλοί πελέκεις, τα χάλκινα και πήλινα θυμιατήρια και οι περίτεχνοι λύχνοι, τα ρυτά ( τελετουργικά αγγεία, κάποια από τα οποία βρέθηκαν σε κόγχες όπως το ρυτό σε σχήμα χοίρου), το τμήμα πήλινου αιγάγρου, τα αγγεία – ρυτά με διακόσμηση καλαμοειδών, επιβεβαιώνουν την θρησκευτική χρήση του χώρου.
Τα χάλκινα ειδώλια, από τα σημαντικότερα της Μινωικής Κρήτης, οι σφραγίδες, οι χάντρες περιδεραίων, τα δαχτυλίδια, ένα από τα οποία φέρει θρησκευτική παράσταση, είναι ασφαλή δείγματα του πλούτου που συγκεντρώθηκε στο χώρο αυτό.
Ορισμένοι χώροι μπορούν να ερμηνευθούν ως γυναικεία διαμερίσματα, λόγω της εύρεσης υφαντικών βαρών για όρθιους αργαλειούς. Χώροι με θρανία και κίονες, των οποίων σώθηκαν όχι μόνο οι βάσεις αλλά και το κατώτερο τμήμα του ξύλινου κίονα , ερμηνεύονται ως δημόσιες αίθουσες, ενώ άλλοι ως ξεχωριστοί χώροι λατρείας με πυρές, βαθμιδωτούς βωμούς και τέλος κάποιοι ως ιδιωτικοί.
Εκτός από τους χώρους κατοίκησης και τους δημόσιους, αποκαλύφθηκαν χώροι εργαστηρίων, όπως το κεραμικό εργαστήριο με τον τεράστιο κλίβανο, χώροι επεξεργασίας ορείας κρυστάλλου κλπ. που δηλώνουν την αυτάρκεια του χώρου. Τεράστια πιθάρια σε μεγάλο αριθμό βρέθηκαν σε ακέραια ή αποσπασματική μορφή, όπως και πλήθος τριπτήρων και τριβείων που χρησίμευαν για την επεξεργασία επί τόπου του τεράστιου πλούτου του Ψηλορείτη.
-Σύμφωνα με την ανασκαφέα κυρία Σαπουνά Σακελλαράκη, τη Μινωική Ζώμινθο διάλεξαν για να μείνουν γόνοι της δυναστείας της Κνωσού προκειμένου να ελέγχουν το Ιδαίο Άντρο, αλλά και να συγκεντρώνουν τα προϊόντα του βουνού, δηλαδή τα ιαματικά βότανα και το μαλλί που, όπως γνωρίζουμε από τις πινακίδες της Κνωσού και από αιγυπτιακές πηγές, έστελναν στις αγορές της Ανατολής και της Αιγύπτου.
Μετά την καταστροφή του μινωικού συγκροτήματος και μετά το 1450 π. Χ., τον ίδιο τόπο, τον πλούσιο σε νερά και βλάστηση, επέλεξαν οι Μυκηναίοι για να ιδρύσουν, έναν οικισμό, 100μ. βορειότερα. Ενώ οι Ρωμαίοι, που εκμεταλλεύτηκαν με σωστή οργάνωση τα αγαθά του Ψηλορείτη, έκτισαν πάνω σε τμήμα του μινωικού συγκροτήματος ένα κτήριο-στρατώνα και σύλησαν μεγάλο μέρος του.