
Ο Πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Κρήτης Γιάννης Κουράκης, έκανε την ακόλουθη δήλωση για την 79η Επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων
«Η ανάμνηση των τραγικών γεγονότων που εκτυλίχθηκαν στον ηρωικό τόπο των Ανωγείων, αποτελεί ένα οδυνηρό κεφάλαιο της τοπικής Ιστορίας, αφού το αίμα εκατοντάδων γενναίων αγωνιστών έβαψε ανεξίτηλα την περιοχή που με πάθος υπερασπίστηκαν.

Ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Γιάννης Κεφαλογιάννης μετά το πέρας της σημερινής εκδήλωσης, έκανε την ακόλουθη δήλωση στην ΑΝΩΓΗ:
“Με ιδιαίτερη συγκίνηση και σεβασμό, βρίσκομαι για άλλη μια χρονιά σήμερα στα Ανώγεια, σε αυτή την ιδιαίτερη ημέρα μνήμης, για να αποτίσω φόρο τιμής σε όλους τους προγόνους μας, τους συγγενείς μας, τους συγχωριανούς μας, οι οποίοι έδωσαν το αίμα τους για την ελευθερία. Τιμάμε απόψε και όλους όσοι αγωνίστηκαν εκείνα τα χρόνια ενάντια στην Ναζιστική κατοχή, προκειμένου σήμερα η Πατρίδα μας να είναι ελεύθερη. Παίρνουμε παράδειγμα από τον αγώνα τους και πρέπει να είμαστε οι συνεχιστές των όσων έκαναν αυτοί οι άνθρωποι και τους αγώνες που έδωσαν εκείνα τα χρόνια.
Θέλω να πω επίσης ότι σήμερα, οι ένοπλες δυνάμεις είναι εκείνες οι οποίες καθημερινά διασφαλίζουν την Ελευθερία, την εθνική ακεραιότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα της πατρίδας μας.
Χρόνια πολλά σε όλο τον κόσμο”.

Όταν εκαίγαν το χωριό ήτανε μαύρη μέρα..
Κι ο Στεφανής του Μπαμπακιό πήρε την πρώτη σφαίρα…
Με τη μαντινάδα του αυτή ο Χαράλαμπος Σκουλάς (Χουμάς) απέδωσε πριν αρκετά χρόνια με τον καλύτερο τρόπο την απίστευτη Ναζιστική θηριωδία και βαρβαρότητα που έζησαν και τα Ανώγεια ,που αποτέλεσαν ένα από τα πολλά κομμάτια του παζλ που συνέθεταν την εικόνα της καταστροφής και των δεινών που έφερε η Κατοχή στην μαρτυρική Χώρα μας.
Δυο μέρες πριν την μεγάλη γιορτή της Παναγίας, εκείνη τη μαύρη Κυριακή στις 13 Αυγούστου 1944, 8 η ώρα το πρωί ήταν η στιγμή που οι Ναζί έδειξαν το πιο βάρβαρο πρόσωπο τους
.Όχι δεν ήρθαν μόνο για να ισοπεδώσουν ένα τόπο που αποτέλεσε κέντρο Αντίστασης και αδούλωτου πνεύματος.
Δεν ήρθαν μόνο για να φοβίσουν ,να λεηλατήσουν, να σπάσουν το ηθικό των κατοίκων, που για το μόνο που πάλευαν ήταν η Ελευθερία τους και η υπερηφάνεια τους.
Ήρθαν και για να σκοτώσουν.. Όχι μόνο αυτούς που πίστευαν ότι τους απειλούσαν, αλλά ακόμα και αμάχους.
Ο Στεφανής ήταν ένα μικρό 8χρόνο παιδί.. Έπαιζε στο Περαχώρι με φίλους του, την ώρα που οι Γερμανοί κύκλωναν το χωριό. Ανέβαιναν μια ανηφόρα με παιδικά γέλια και χαμόγελα όταν ένας απλός στρατιώτης θυμήθηκε την εκπαίδευση του στα Ες-Ες που πρόσταζε να μην υπάρχει έλεος, ανθρωπιά, κανόνες..
Πυροβόλησε και σκότωσε τον μικρό Στεφανή. Η σφαίρα τον σκότωσε επί τόπου, εκεί όπου από το 2006 στέκει και το μνημείο για τον θάνατο του στα Ανώγεια. Το μνημείο ενάντια στην τυφλή βία. Ενάντια στον πόλεμο και τον Φασισμό.
Αφήνουμε τον Γιαννάκο Ξυλούρη με τα συγκλονιστικά λόγια του τότε στα αποκαλυπτήρια του μνημείου, να εξιστορήσει και να συγκινήσει όλους μας με τα λόγια του για αυτή τη θυσία που σημάδεψε το χωριό.




H “ΒΡΟΝΤΗ” (Donnersclag) του Ολοκαυτώματος! Το επιχειρησιακό σχέδιο των Γερμανών για την καταστροφή του χωριού στις 13 Αυγούστου 1944!
13 Αυγούστου 1944. Ώρα 6 το πρωί, και οι Γερμανοί με μια κυκλωτική κίνηση ξεκινούν την επιχείρηση “Βροντή” για την ισοπέδωση των Ανωγείων. “Η τοποθεσία Ανώγεια περικυκλώνεται από 4 πλευρές σε ομόκεντρη επίθεση και έως ότου ολοκληρωθεί η δράση περιφρουρείται εξωτερικά από τον εχθρό επαρκώς…” αναφέρει σε μια αποστροφή του, το έγγραφο τριών σελίδων του γερμανικού συντάγματος πεζικού 733 που βρέθηκε σε γερμανικό ημερολόγιο και παραδόθηκε από τον ιστορικό ερευνητή Βύρωνα Τεζαψίδη στον π.Αντιδήμαρχο Βασίλη Σμπώκο και κατ’επέκτασιν σε όλους τους Ανωγειανούς.
Η “Βροντή” συντάραξε τα θεμέλια των Ανωγείων, δεν άφησε πέτρα πάνω στην πέτρα, αλλά δεν έκαμψε το φρόνημα των αδούλωτων κατοίκων του, που συνέχισαν τους αγώνες μέχρι την απελευθέρωση από τους Ναζί, αλλά και στη συνέχεια στην πλήρη ανοικοδόμηση του χωριού, στο οποίο με περηφάνια πατάμε οι νεότερες γενιές.
Σας θυμίζουμε το ιστορικό αυτό έγγραφο για το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων, που παρουσίασε η ΑΝΩΓΗ το 2020. Αναλύει όλο το επιχειρησιακό σχέδιο της επιχείρησης “Βροντή” τις μονάδες του γερμανικού στρατού που πήραν μέρος καθώς και τα οχήματα, τα όπλα και το σχέδιο που ακολουθήθηκε ώστε απερίσπαστοι οι Ναζί να καταστρέφουν το χωριό επί σχεδόν 22 ημέρες (σ.σ το Ολοκαύτωμα ολοκληρώθηκε αρχές Σεπτεμβρίου 1944). Παράλληλα αναφέρονται όλα τα σχέδια των Ναζί που οδήγησαν στην προσφυγιά περισσότερα από 2.000 γυναικόπαιδα, καθώς και τις αρπαγές των ζώων και κάθε πολύτιμου αντικειμένου κάθε σπιτιού, πριν το ανατινάξουν. Ληστείες, καταστροφές και δολοφονίες γερόντων και ανάπηρων κάτω από τα ερείπια των σπιτιών τους, ήταν μερικά από τα έργα των βαρβάρων κατακτητών.

Διαβάστε σε μετάφραση από τα Γερμανικά τις 3 σελίδες του Γερμανικού ημερολογίου και του 733 συντάγματος πεζικού για την επιχείρηση “Βροντή” που σήμανε την έναρξη για το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων και την ολοκληρωτική ισοπέδωση του χωριού μας στις 13 Αυγούστου 1944.
Μετάφραση από την Γερμανική γλώσσα από τον δικηγόρο Γεώργιο Χριστόδουλου Σμπώκο.
Σε 14 λέξεις υπάρχει αστερίσκος (*) με την υποσημείωση να γίνεται στο τέλος του κειμένου.
Του Γιώργου Καλογεράκη

Όταν οι Γερμανοί συγκέντρωσαν τα γυναικόπαιδα των Ανωγείων στο σχολείο στη θέση Αρμί, με σκοπό να τα οδηγήσουν έξω και μακριά από το χωριό τους, όπως και έγινε οδηγώντας τα στο Πέραμα, πολύ λίγο τους ενδιέφερε η κατάσταση της υγείας των. Η βιασύνη τους να κάψουν και να λεηλατήσουν το χωριό ήταν μεγαλύτερη από το να δώσουν σημασία στα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε ένας αριθμός Ανωγειανών, γερόντων και γυναικών. Μεταξύ τους και η Αλεξάνδρα Φασουλά. Έγκυος, περιμένοντας να γεννήσει το πρώτο παιδί της από μέρα σε μέρα, από ώρα σε ώρα. Οδηγήθηκε και αυτή στο Αρμί και υποβλήθηκε στο μαρτύριο της εξαντλητικής πορείας που ακολούθησαν οι Ανωγειανές μέχρι να φτάσουν στο Πέραμα.
Η ίδια διηγείται:”…το 1942 αρραβωνιαστήκαμε με τον Κωστή, το 1943 στεφανωθήκαμε και το 1944 μας εδιώξανε οι Γερμανοί από το χωριό. Το ‘χάμε σύστημα. Αν ήθελα γαυγίζουνε οι σκύλοι εξέραμε ότι ερχόντουσαν οι Γερμανοί. Το φωνάζανε μετά στο χωριό.
-Γερμανοί έρχουνται! Γερμανοί έρχουνται!