Ο Γιάννης Αεράκης ή Πολογιάννης ένας από τους κορυφαίους μαντιναδολόγους της Κρήτης

Καλιά να ζεις περήφανος

Κι ας είσαι πληγωμένος

Παρά να ζεις μες τσι χαρές

Και να ΄σαι ντροπιασμένος

———————————–

Δε χαμηλώνω τα φτερά

Κι ας με πλαντάξει η μπόρα

Τι σήμερα τι αύριο

Τι  ανε φύγω τώρα

Μη μου το σύρνεις το σκοινί

Τσ’ αγάπης λίγο- λίγο

Μια και καλή το τέντωσε

Να σπάσει μπλιό να φύγω

——————————–

Εγώ με γλέντι τη ζωή

Θα τη ΄ποχαιρετίσω

Κι ας μου κλουθούνε οι καημοί

Ο γ-εις τ’  αλλού ποπισω

——————————-

Ίσαμε ποτέ ταχινή

Θα το θωρώ το φως σου

Απουνε άλλο τ άστρο μου

Και άλλο το δικό σου

——————————

Ψεύτρα ζωή το μπόι σου

Να το πουλείς σε άλλους

Μα γω ΄μαι που σε γλέντησα

Και με καημούς μεγάλους

1. Χρυσή γυναικεία κεφαλή που χρονολογείται από το τέλος της Γεωμετρικήςαρχές της Αρχαϊκής εποχής 2. Χρυσό δακτυλιόσχημο κόσμημα με έκτυπους κύκλους και πλεκτή αλυσίδα 3. Χρυσό κόσμημα με μορφή γυναικείας δαιδαλικής κεφαλής

Ολα τα σπουδαία ευρήματα της μεγάλης ανασκαφής στον Ψηλορείτη του αρχαιολόγου Γιάννη Σακελλαράκη, ο οποίος πέθανε προσφάτως, έρχονται για πρώτη φορά στο φως

Ενα βιβλίο γεμάτο θησαυρούς. Αγνωστα αρχαία ευρήματα από το Ιδαίο Αντρο, τη σπηλιά όπου γεννήθηκε ο Δίας στον Ψηλορείτη. Χρυσά, αργυρά και χάλκινα αντικείμενα, από φαγεντιανή, ελεφαντόδοντο και ορεία κρύσταλλο, όλα αναθήματα των ανθρώπων προς τον θεό. Κοσμήματα, ειδώλια, σκεύη, αγγεία, σφραγίδες, σκαραβαίοι, ελεφάντινα διακοσμητικά επίπλων. Αλλά επίσης κύμβαλα, τύμπανα και ασπίδες, αντικείμενα που είχαν άμεση σχέση με τον μύθο της γέννησης του Δία και της προστασίας του από τον Κρόνο. Επιπλέον, μια σφαιρική προσέγγιση του επί χιλιετίες ιερού τόπου με όλα τα μυθολογικά στοιχεία που κράτησαν στη μνήμη των ανθρώπων τη λατρεία προς τον πατέρα των θεών Δία- «διάδοχο» του νεαρού προϊστορικού θεού της Κρήτης-, τη φιλολογική παράδοση, την τέχνη, την ιστορία, ακόμη και την εκτεταμένη αρχαιοκαπηλία που αποστέρησε το Ιδαίο Αντρο από σημαντικότατο μέρος του πλούτου του, αφού το διέσπειραν σε όλον τον κόσμο.

Πρόκειται για την τελευταία κατάθεση στην αρχαιολογία τού προσφάτως εκλιπόντος Γιάννη Σακελλαράκη αλλά και της συζύγου του Εφης Σαπουνά-Σακελλαράκη, η οποία ανέλαβε την επιμέλεια του έργου. Παρ΄ ότι έχουν περάσει 30 χρόνια από εκείνη την ανασκαφή, η οποία εκτός των άλλων έμεινε στα χρονικά της αρχαιολογίας για τις δύσκολες συνθήκες της σε υψόμετρο 1.538 μ., όπου έπρεπε να σπάζουν τον πάγοαν και καλοκαίρι- για να σκάψουν το υγρό χώμα, αυτά τα σπουδαία ευρήματα παραμένουν ακόμη σε αποθήκες στο Ηράκλειο.

«Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι το Ιδαίο Αντρο περικλείει ολόκληρη την κρητική ιστορία,τουλάχιστον από την ύστερη Νεολιθική εποχή, πριν από το 3000 π.Χ.,ως σήμερα,δηλαδή για 5.000 χρόνια. Γιατί από τότε είναι βέβαιη η κατοίκηση του σπηλαίου από βοσκούς και κυνηγούς» γράφει ο Γιάννης Σακελλαράκης. «Ομως ο ιερός τόπος δημιουργείται βαθμιαία καθώς οι ιεροτελεστίες καταλείπουν μόνιμα ίχνη,όπως εστίες φωτιάς, κηλίδες αίματος και ελαίου επάνω στην πέτρα,αφετηρίες για τη δημιουργία βωμών και λειτουργιών. Η ιερά γη πρέπει να παραμείνει αμόλυντη από γέννηση, θάνατο και γενετήσιες πράξεις,και ακόμη μπορεί να είναι και άβατον» προσθέτει.

Την ανασκαφή στο Ιδαίο Αντρο την ξεκίνησε το 1982 οργανώνοντας μια πραγματική επιχείρηση, αφού σε ένα σπήλαιο δεν ήταν δυνατόν να ακολουθήσει κανείς τον ορθόδοξο τρό πο αρχαιολογικής έρευνας. Πολυάριθμο συνεργείο εργατών, φυλάκων αρχαιοτήτων, τεχνητών ανασκαφής, γεωλόγων, αρχιτεκτόνων, πολιτικών μηχανικών, ηλεκτρολόγων, εργολάβων, ακόμη και μαγείρων, και φυσικά αρχαιολόγων- σύνολο 75 άτομα- εργάστηκε στην ανασκαφή. Αδιάψευστος μάρτυρας οι φωτογραφίες που αποτυπώνουν το εύρος του έργου.

Η σύληση και τα ευρήματα

Δίδυμο κεφάλι περόνης από ελεφαντόδοντο

Τα χώματα ήταν αναμοχλευμένα από τις «επίσημες» και ανεπίσημες λεηλασίες του ιερού, αλλά και από τη χρήση του σπηλαίου μέσα στους αιώνες. Σε σημείο τέτοιο μάλιστα ώστε να βρίσκονται ανάμεικτα νεολιθικά όστρακα με τουρκικά νομίσματα! Στο Ιδαίο Αντρο ο Σακελλαράκης ήρθε επίσης αντιμέτωπος με μια από τις μεγαλύτερες υποθέσεις αρχαιοκαπηλίας στην Κρήτη, αυτή που είχε λάβει χώρα στο τέλος του 19ου αιώνα, μετά την τυχαία ανακάλυψη από έναν βοσκό έξω από τη σπηλιά κάποιων αρχαίων αντικειμένων. Εννέα άτομα συνδέθηκαν τότε με αυτήν. Ο βασικός αρχαιοκάπηλος του Ιδαίου Αντρου ήταν ο Ιωάννης Μητσοτάκης,

1. Χρυσή γυναικεία κεφαλή που χρονολογείται από το τέλος της Γεωμετρικήςαρχές της Αρχαϊκής εποχής 2. Χρυσό δακτυλιόσχημο κόσμημα με έκτυπους κύκλους και πλεκτή αλυσίδα 3. Χρυσό κόσμημα με μορφή γυναικείας δαιδαλικής κεφαλής

κάποια αντικείμενα της «συλλογής» του οποίου- χρυσά, ελεφάντινα και χάλκινα- αγόρασε η Αρχαιολογική Εταιρεία από τη χήρα του και τα δώρισε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Εκείνο το καλοκαίρι του 1884 άλλωστε, όπως γράφει ο Γιάννης Σακελλαράκης, πλήθος Ανωγειανοί έσκαβαν για αρχαία στο Ιδαίο Αντρο. Αρκεί να ειπωθεί και το παράδοξο: ακόμη και οι νοικοκυρές που μετέφεραν χωνεμένη κοπριά για τα φυτά τους από τη Σπηλιάρα (όπως λένε στην Κρήτη το Ιδαίο Αντρο)

έβρισκαν κομμάτια χρυσού ανακατεμένα με το χώμα.

Η ανασκαφή Σακελλαράκη επικεντρώθηκε στην κεντρική αίθουσα, στα μαύρα χώματα του βωμού, όπου αποκαλύφθηκαν τα περισσότερα και σημαντικότερα ευρήματα. Μεταξύ άλλων, 628 μικρά χρυσά αντικείμενα: κοσμήματα, μικρογραφικά αγγεία, τμήματα χρυσών ελασμάτων από επενδύσεις σκευών, κιβωτιδίων, ίσως και επίπλων. «Στα κοσμήματα του Ιδαίου Αντρου αποτυπώνονται όλες οι τεχνικές της αρχαίας χρυσοχοΐας. Τα κοσμήματα αποτελούνται από ελάσματα και διακοσμούνται με κοκκίδωση ή με συρματερή τεχνική,άλλα είναι περίτμητα ή έχουν ενθέσεις από πολύτιμα υλικά,άλλα φέρουν μορφές έκτυπες σε μήτρα» σημειώνεται στο βιβλίο. Ανάμεσα στα χιλιάδες κόκκαλα μαυρισμένα από τη φωτιά και μερικοί αστράγαλοι αιγών και προβάτων, ένας από τους οποίους ήταν επενδυμένος με φύλλα ασημιού!

Ο Γιάννης Σακελλαράκης έκανε και άλλες ανασκαφές, αλλά δεν «εγκατέλειψε» ποτέ το Ιδαίο Αντρο. Μιλούσε πάντα για αυτό, επισημαίνοντας άλλοτε τη σπουδαιότητά του για την αρχαία ιστορία και άλλοτε τη μεγάλη καταστροφή που προκάλεσαν οι αρχαιοκάπηλοι. Ολα αυτά περιέχονται στον τόμο, ένα έργο επιστημονικό… για όλους.

Η «ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ» ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ

Ο Γιάννης Σακελλαράκης και η Εφη ΣαπουνάΣακελλαράκη στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου την εποχή της αρχαιολογικής έρευνας

«Τις τελετές προς τιμήν των θεών ασκούσε ένα πολυπρόσωπο ιερατείο. Στο Ιδαίο Αντρο αυτό το ιερατείο θα ήταν δυναμικό και με οικονομική ισχύ, που ήταν ταυτόχρονα και πολιτική» γράφει ο Γιάννης Σακελλαράκης. «Γνωρίζουμε λίγα για τα μυστήρια του Ιδαίου Αντρου. Πιθανώς επέδρασαν σε αυτά και άλλα αρχαία μυστήρια, όπως των Ορφικών και των Πυθαγορείων, με την ιδέα της αναγέννησης μετά τον θάνατο που ταιριάζει στη λατρεία του Δία που γεννιέται και πεθαίνει στον ίδιο τόπο» σημειώνει.Κορύφωση της τελετής για τον μυημένο ίσως αποτελούσε μάλιστα η θέαση του θρόνου του Δία,η ύπαρξη του οποίου μαρτυρείται στο Ιδαίο Αντρο από τα κομμάτια ελεφαντόδοντου που κοσμούσαν μεγάλο έπιπλο.Ενας ιερός τόπος φορτισμένος από τις ικεσίες και τις προσδοκίες των ανθρώπων και κατάφορτος από αναθήματα ήταν η σπηλιά του Δία,κάτι σαν την Παναγία της Τήνου σήμερα, τηρουμένων των αναλογιών.Οι άνθρωποι έκαναν οδοιπορία ημερών για να ανέβουν ως εκεί.Και όταν έφθαναν,πλούσιοι και φτωχοί, κρεμούσαν τα αναθήματά τους μέσα ή έξω από τη σπηλιά στα κλαδιά των δέντρων, προσέφεραν σφάγια για τον βωμό όπου τελούνταν ακατάπαυστα θυσίες,υποβάλλονταν σε δοκιμασίες και δέχονταν αδιαμαρτύρητα τις πράξεις του ιερατείου.

Το βιβλίο των Γιάννη Σακελλαράκη και Εφης Σαπουνά-Σακελλαράκη, «Ιδαίο Αντρο- Το σπήλαιο του Δία και οι θησαυροί του»,κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίλητος εντός της εβδομάδας

ΜΑΡΙΑ ΘΕΡΜΟΥ |

Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ

Πολύ δουλειά έχει πέσει τον τελευταίο καιρό στους ώμους της  δημοτικής αρχής. Τρέχει γι΄ όλα αυτά που ορίζει απαιτητικός ο  Καλλικράτης για τα ΝΠΔΔ, τις επιχειρήσεις, τις σχολικές  επιτροπές, όλα όσα απαιτούνται από τις μεταβατικές διατάξεις,  καθώς επίσης και για την κατάρτιση του προϋπολογισμού.  Ψηλά στις προτεραιότητες του δήμου, όπως μας πληροφορούν  βρίσκονται θέματα που θα βοηθήσουν στην ενίσχυση της  τοπικής δημοκρατίας. Πρόκειται για τη Χάρτα δικαιωμάτων και  υποχρεώσεων του δημότη, η διαδικασία και οργάνωση της  πληροφόρησης,  η επιτροπή διαβούλευσης αλλά και η  ανάπτυξη όλων των συστημάτων δημοσιοποίησης των  δράσεων που σκοπεύει να αναπτύξει ο Δήμος με σκοπό την  ευρύτερη συμμετοχή όλων μας. Καλή δύναμη πατριώτες…

Αδέλφια, να συνεχίσετε στον ίδιο οικολογικό δρόμο...

Τον τελευταίο μήνα συνεργείο του Δήμου προχώρησε στην τοποθέτηση 30 μουριών σε διάφορα σημεία μέσα στον οικισμό των Ανωγείων και 250 μικρών δέντρων (πεύκα , καστανιές, δρυάδες) στην ευρύτερη περιοχή της Ζωμίνθου.  Αξίζουν συγχαρητηρίων στους υπαλλήλους του Δήμου που βοήθησαν σε αυτή την προσπάθεια, την πρωτοβουλία είχε ο αρμόδιος  αντιδήμαρχος Βασίλης Φασουλάς.
Παρόμοια δραστηριότητα είχε γίνει πριν 2 χρόνια από τον πολιτιστικό σύλλογο Σισάρχων και σήμερα με χαρά βλέπουμε την ανάπτυξη τους. Με ανάλογες δράσεις, σταθερά μπορούμε να δημιουργήσουμε «ανάσες ζωής». Όλοι πρέπει να συμβάλουμε στην προσπάθεια αυτή .

Μονό μια λέξη σ αγαπώ

Τα χείλη τζη να βγάλει

Σ αυτή  τη ψεύτρα τη ζωή

Χαρά δε θέλω άλλη

————————

Τη τελευταία μου στιγμή

Προτού τα μάθια κλείσω

Όπως κι αν ειν’ τα πραματα

Εσένα θα ζητήσω

————————

Όσες φόρες ξενύχτησα

Κι είσαι αφορμή μικρή μου

Να σε ταρακουνήσουνε

Οι αναστεναγμοί μου

————————–

Θέλω να ΄ρθει μια συμφορά

Μα ΄ναναι πιο μεγάλη

Να δω αν κλάψει μια φορά

Η θα γελάσει πάλι

————————-

Δε ξεγελιέται η μοίρα μου

Ποτέ και το γατεχω

Για κεινονα από τη ζωή

Απαίτηση δεν έχω

Καλή επιτυχία...

Τ’  Ανώγεια υπήρξαν ανέκαθεν ένας τόπος που προσέφερε πολλά στην μουσική παράδοση της Κρήτης. Μέσα από αυτή την παράδοση γαλουχήθηκαν γενιές Ανωγειανών που την τηρούν με ευλάβεια και ακολουθούν τα βήματα των παλιών του τόπου μας.
Σε αυτά τα βήματα κινούνται και δυο νέοι μουσικοί των Ανωγείων, ο Αντώνης Κοντόκαλος και ο Χάρης Φασουλάς που πριν από λίγες μέρες κυκλοφόρησαν την πρώτη τους δισκογραφική δουλειά με τον εύστοχο τίτλο: ”Αρχής Αγέρας”. Οπως αναφέρουν και οι ίδιοι στον πρόλογο του δίσκου τους: ”Η διατήρηση της πλούσιας μουσικής μας παράδοσης με την ταυτόχρονη γένεση του νέου λόγου απαιτεί αρμονία που θα εγγυάται την ομαλή σύνδεση τους.Αυτή την αρμονία ψάχνουμε.” Με τα λόγια αυτά οι δυο νέοι τονίζουν τον σεβασμό τους στην παράδοση αλλά και τα νέα πράγματα που θέλουν οι ίδιοι να δώσουν σε αυτήν,ενα δικό τους προσωπικό στίγμα,όπως αναφέρουν παρακάτω στον πρόλογο τους: ”Κάθε αρχή κρύβει μέσα της τη χαρά της δημιουργίας. Και μόνο αυτή η  σπίθα φτάνει για να ξεκινήσεις! Όταν μάλιστα τα μουσικά σου ακούσματα από παιδί, σε οδηγούν σε σωστά μονοπάτια, το μόνο που σου μένει είναι να σκύψεις πάνω από την παράδοση του τόπου σου και έχοντας αυτήν εφόδιο, να δημιουργήσεις κάτι νέο! Αυτό πάει και τη μουσική παρακάτω”.
Για τον δίσκο ”Αρχής Αγέρας” έγραψαν στον πρόλογο σημαντικοί Ανωγειανοί με προσφορά στη μουσική.Ο Κώστας Φασουλάς γνωστός στιχουργός έγραψε χαρακτηριστικά:”Ένα σπάνιο καλλιτεχνικό ήθος, μια βαθιά και ειλικρινή προσέγγιση στο τοπίο του κρητικού μουσικού πολιτισμού κι ακόμα ένας εμφανής δημιουργικός ενθουσιασμός,  απαραίτητος για δύο νέους ανθρώπους που εγκαινιάζουν την σχέση τους με  τη μουσική και το τραγούδι, είναι κάποια από τα στοιχεία που συνάντησα ακούγοντας το δίσκο του Αντώνη και του Χάρη.

Τραγούδια όπως αυτά που έχουν γράψει και ερμηνεύουν, μουσικές όπως

αυτές που έχουν συνθέσει, κρατάνε αμόλυντη και σίγουρη την αισιοδοξία μου  για το «αύριο» της κρητικής μουσικής, αλλά και για τη συνέχεια ενός

αστέρευτου ποταμού, που ως πηγή έχει την καλλιτεχνική συνείδηση και

αισθητική του τόπου μας”.
Ο Πέτρος Καλομοίρης έγραψε:”ο  Χάρης κι ο Αντώνης, ο Αντώνης κι ο Χάρης.

Αφρουκάστηκαν την οργή των Αγίων Μερακλήδων της Μουσικής και της Ποίησης.

Κι ύστερα, η Άνοιξη πλημμύρησε, τα στενά περάσματα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και αξιοπρέπειας. Πριν απ’ το όνειρο έφτασε η ελπίδα σαν ασκιανιάδα!

Πριν την ελπίδα, κατάσαρκα τους έλουσε η μερακλίνα της Μουσικής η Μάνα!

Τώρα ακούμε το θρόισμα εκείνων των  πουλιών που φτερούγησαν

ωσάν τους αητούς στα τζουγκριά και στα ριζιμνιά χαράκια

της πέτρινης και φωτεινής διαδρομής της Κρήτης.

Από την αυγή, ίσαμε το ρόδινο δείλι

το φως με τη δροσεράδα, στροβιλίζουν,

στον ξέφρενο ρυθμό της δημιουργίας,

για να  ντυθούν τα παλιά σοκάκια

με τον αέρα της μουσικής και του Στίχου σας.

Σας ευχαριστώ που επιβεβαιώθηκε η αρχή του στίχου και σας τον αφιερώνω:

Η μουσική έχει καημό κι ο στίχος έχει πόνο

γι’ αυτό και τα τραγούδια σας δε σβήνουνε στο χρόνο”.
H Eλένη Αεράκη της εταιρείας Σείστρον αναφέρει στον πρόλογο της: «Όμορφο να εκφράζεις τα συναισθήματά που γεννά μέσα σου η μουσική!

Ομορφότερο, όταν πρόκειται για τη μουσική αγαπημένων φίλων και μάλιστα

για την πρώτη τους δισκογραφική δουλειά.

Κάθε αρχή κρύβει μέσα της τη χαρά της δημιουργίας. Και μόνο αυτή η

σπίθα φτάνει για να ξεκινήσεις! Εύχομαι στον Αντώνη και το Χάρη, αυτή η

“μουσική κατάθεση” να είναι η αφετηρία για πολλά μουσικά ταξίδια, πάντα με

σεβασμό και αγάπη στη μουσική παράδοση της Κρήτης μας. Ας σας

ακολουθεί πάντα σε ό,τι κάνετε, ο αγέρας που φυσάει όταν αυτό αρχίζει το

ταξίδι του… ένα όμορφο λοιπόν μουσικό ταξίδι,ενα ξεκίνημα για δυο νέους καλλιτέχνες που με σταθερά βήματα και σεβασμό πατούν στα χνάρια της παράδοσης και που χωρίς να σβήνουν τα ίχνη από το παρελθόν προσπαθούν να δημιουργήσουν νέα και ανεξίτηλα.Και όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά σε δυο μαντινάδες του δίσκου τους:
Αναστορούμαι μιας φιλιάς
κι ο πόνος μου δε γένει
σαν το βουβό ηφαίστειο
ποτέ δε ξεθυμαίνει.

Η σκέψη μου ελάργαρε
σαν το γεράκι φεύγει
και τα λημέρια μιας παλιάς
αγάπης μου γυρεύει.
Ο Αντώνης και ο Χάρης θα εμφανίζονται τον Μάρτιο και κάθε Παρασκευή στο κέντρο ”Εμινέ” στο Ηράκλειο.

Η ΑΝΩΓΗ εύχεται ολόψυχα κάθε επιτυχία στο ξεκίνημα τους με σεβασμό στην παράδοση του τόπου μας,όπως πράττουν μέχρι σήμερα.
ΓΙΩΡΓΗΣ ΜΠΑΓΚΕΡΗΣ