Από τη ΝΕΑ ΚΡΗΤΗ

Μια μεγάλη συνεργασία έρχεται να καταξιώσει ακόμα περισσότερο τη φήμη του Αστεροσκοπείου στο Σκίνακα του Ψηλορείτη και της κρητικής επιστημονικής κοινότητας. Το κορυφαίο παγκοσμίως Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνια (CALTECH) στις Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με το Ινστιτούτο Max Planck Εξωγήινης Φυσικής της Γερμανίας και το Διαπανεπιστημιακό Κέντρο Αστροφυσικής της Ινδίας, έχουν ξεκινήσει την κατασκευή ενός πρωτοποριακού οργάνου, το οποίο θα κληθεί να λύσει ορισμένα από τα μυστήρια των μαύρων οπών του διαστήματος. 
Όπως μας εξήγησε ο διευθυντής του Αστεροσκοπείου, αστροφυσικός κ. Γιάννης Παπαμαστοράκης, το όργανο ονόματι RoboPol (Robotic Polarimeter) θα μετρήσει την πόλωση του φωτός από τις υπερμαζικές μαύρες τρύπες βγάζοντας πολύτιμα συμπεράσματα για τις συνθήκες εκπομπής του φωτός.
Το όργανο θα κατασκευαστεί εξ ολοκλήρου με πόρους από το CALTECH και θα τοποθετηθεί στο Αστεροσκοπείο στην κορυφή του Ψηλορείτη, όπου και θα παραμείνει τρία χρόνια. Από αυτό ερευνητές τόσο από την Κρήτη όσο και από τα συνεργαζόμενα επιστημονικά κέντρα της Γερμανίας, της Καλιφόρνια και της Ινδίας θα πραγματοποιούν τις παρατηρήσεις τους. Το RoboPol θα εγκατασταθεί στο Σκίνακα το Σεπτέμβριο και οι πρώτες δοκιμές προγραμματίζονται για τον Οκτώβριο. 
Η συνεργασία του Σκίνακα με το CALTECH είναι από τις πιο σημαντικές, καθώς το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνια ξεπέρασε στη φετινή παγκόσμια κατάταξη το επίσης διάσημο Χάρβαρντ στη λίστα με τα καλύτερα πανεπιστήμια, που συντάσσουν οι “Τάιμς του Λονδίνου”. Επίσης αξιοσημείωτο για τη σχετική λίστα είναι το γεγονός ότι σε αυτήν το μοναδικό ελληνικό Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα ήταν το Πανεπιστήμιο Κρήτης. Η διάσταση αυτή έρχεται να καταδείξει, εκτός από την αναγνώριση της μοναδικότητας του κρητικού Αστεροσκοπείου, λόγω θέσης, δραστηριότητας και προσωπικού, και τη διεθνή καταξίωση της εγχώριας έρευνας και των εκφραστών της σε ολόκληρο τον κόσμο, σε μια περίοδο μάλιστα κατά την οποία η Ελλάδα βάλλεται πανταχόθεν. 
Αξίζει επίσης να τονιστεί ότι το Αστεροσκοπείο στο Σκίνακα του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας και του Πανεπιστημίου Κρήτης έχει αναπτύξει πολλές διεθνείς συνεργασίες, εκτός από τη διαρκή, με το γερμανικό Ινστιτούτο Εξωγήινης Φυσικής, Max Planck. Το Αστεροσκοπείο συμμετέχει στο Παγκόσμιο Δίκτυο Τηλεσκοπίων Παρακολούθησης των Blazars (WEBT), ενώ ένα σημαντικό ποσοστό του χρόνου παρατήρησης διατίθεται σε ταυτόχρονες παρατηρήσεις με διαστημικά τηλεσκόπια ακτίνων Χ, όπως ASCA, RXTE, XMM-Newton και Chandra, που έχουν ξεκλειδώσει πολλά από τα μυστικά του σύμπαντος. 
Σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια φήμη του παρέχει η μοναδική θέση του. Είναι χαρακτηριστικό, όπως μας εξήγησε ο κ. Παπαμαστοράκης, ότι στο Σκίνακα αποδίδονται οι καλύτερες συνθήκες παρατήρησης που έχουν καταγραφεί στην ηπειρωτική Ευρώπη. 
Η θέση του Αστεροσκοπείου, η κορυφή Σκίνακας του Ψηλορείτη σε 1.750 μ. υψόμετρο, προσφέρει άριστες συνθήκες για αστρονομικές συνθήκες υψηλής ποιότητας. Μια πληθώρα από πλεονεκτήματα κατατάσσει το κρητικό Αστεροσκοπείο στην κορυφή της σχετικής λίστας, όχι μόνο στην Ευρώπη. Κυρίαρχη θέση έχει φυσικά η καθαρότητα της ατμόσφαιρας, καθώς ως βουνό ο Ψηλορείτης βρίσκεται πάνω από τη ζώνη θερμοκρασιακής αναστροφής όπου συγκεντρώνονται οι ρύποι και δε φτάνουν ως το οπτικό πεδίο του Αστεροσκοπείου. Επίσης, δεν υπάρχουν εμπόδια λόγω θερμικών αναταράξεων στην ατμόσφαιρα, ενώ η ροή του ανέμου είναι πολύ στρωτή. Ταυτόχρονα, στο Σκίνακα υπάρχει περισσότερος χρόνος σκοτεινού ουρανού και συντομότερο λυκόφως λόγω του νότιου γεωγραφικού πλάτους της Κρήτης. Εκτός όμως από τα φυσικά πλεονεκτήματά του, το κρητικό Αστεριοσκοπείο έχει και άλλους άσους στο… μανίκι του. Διαθέτει όργανα που το καθιστούν ως ένα απ’ τα καλύτερα εξοπλισμένα αστεροσκοπεία στον κόσμο, τουλάχιστον όσο αφορά το μέγεθός του, ενώ στο Σκίνακα διεξάγεται έρευνα αιχμής σε εξαιρετικά ενδιαφέροντα αντικείμενα όπως οι ενεργοί πυρήνες γαλαξιών και οι μαύρες τρύπες.