Θερμοκρασία 16.3°
Άνεμος 14.5 Δ
Βαρόμετρο 1008.2
Υγρασία 79%
Βροχόπτωση Μήνα 14.4 mm
Στοιχεία από τον σταθμό του ΕΑΑ στα Ανώγεια

Ανυπολόγιστη η συμβολή του στην ανάπτυξη του Ρεθύμνου

Προεκλογική περίοδο του 1958, διαβάζουν οι Ρεθεμνιώτες στα Απριλιάτικα φύλλα της ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ
«Ι.Κ. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ -ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕ ΝΟΜΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ
Θα δέχεται τους φίλους του καθεκάστην από της 8ης π .μ. μέχρι της 10ης μ.μ. εις το γραφείον του οδός Αρκαδίου έναντι ξενοδοχείου «Αχίλλειον» τηλ.266…»

Μα ποιος ήταν αυτός ο νέος πολιτικός που ερχόταν να αναμετρηθεί με δοκιμασμένους στο χώρο επιφανείς της πόλης;

Μια εκλεκτή υποψηφιότης

Λίγες μέρες αργότερα και συγκεκριμένα στις 28 Απριλίου 1958 με τίτλο «ΕΚΛΕΚΤΑΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΕΣ-Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ» η εφημερίδα παρουσιάζει το νεοσσό της πολιτικής ως «…εκ των νέων πολιτικών ανδρών τους οποίους διαθέτει ο τόπος μας ως πολύτιμον κεφάλαιον ..» και τονίζει ότι «… ο κ. Ι. Κεφαλογιάννης είναι δυνατόν να στερείται της απαιτούμενης πείρας και της πολιτικής ωριμότητος, αναπληρούν όμως αυτάς επαξίως αι άλλαι ικανότητες του ανδρός ως είναι το ήθος, η μόρφωσις και η καταγωγή του από μιαν μεγάλη οικογένεια παλαιών πολιτευομένων ως είναι η γνωστή οικογένεια των Κεφαλογιάννηδων η οποία αποτελεί μια από τας ισχυροτέρας οικογενείας της ευάνδρου κωμοπόλεως των Ανωγείων και της οποίας την παράδοσιν είμεθα βέβαιοι ότι θα συνεχίσει ο κ. Ι. Κ. ώστις εκλεγόμενος βουλευτής Ρεθύμνης θα εκπροσωπήσει λίαν επαξίως τον νομόν μας εις το κοινοβούλιο το οποίον τόσην έχει ανάγκη νέων ανδρών ικανών να συντελέσουν εις την πρόοδον του τόπου των και γενικότερον εις την εξυπηρέτησιν και την προάσπισιν των εθνικών συμφερόντων ….».

Και στις 11 Μαΐου 1958 ο λαός με την ψήφο του δίνει την ευκαιρία στο νεαρό πολιτικό για να επιβεβαιώσει τις ικανότητές του εκπροσωπώντας τον στο ελληνικό κοινοβούλιο. Κι εκείνος ανταποκρίθηκε στο έπακρον αποτελώντας μάλιστα φαινόμενο βουλευτή που εκλεγόταν από το 1958 έως το 2007, συμπληρώνοντας 14 θητείες στη Βουλή των Ελλήνων και αφήνοντας το όνομά του σε κάθε καινοτόμο δράση με ιστορική για την Ελλάδα σημασία.

Και παραμένει σημείο αναφοράς αν και ο χρόνος που έχει περάσει από το θάνατό του κάνει πιο ευάλωτη τη μνήμη του στη φθορά. Σε πείσμα μιας εποχής που καταλύονται οι αξίες, ο Γιάννης Κεφαλογιάννης παραμένει μια εμβληματική μορφή του Ελληνικού Κοινοβουλίου κι ένας φωτισμένος πολιτικός που η απώλεια άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό.

 Από περήφανη γενιά των Ανωγείων

Ο Γιάννης Κεφαλογιάννης γεννήθηκε στις 6/12/1932 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου και αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας. Μέλος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών, εργάστηκε ως επιμελητής και ως διευθυντής Παθολογικής Κλινικής.

Τα χρόνια της γερμανικής κατοχής έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση.
Μιλώντας κάποτε στην δημοσιογράφο Εύα Λαδιά και υπαγορεύοντας τη βιογραφία του, τόνισε χαρακτηριστικά:

«Στα χρόνια της κατοχής ήμουν μικρός αλλά η πατρίδα μας καλούσε ανεξαρτήτως ηλικίας να την υπηρετήσουμε. Να κρατάς όπλο για να υπερασπιστείς τον τόπο σου ήταν η μεγάλη στιγμή για κάθε παιδί και δείγμα ενηλικίωσης. Ήμουν μικρός αλλά με μεγάλη περηφάνια αποδέχτηκα την αποστολή να μεταφέρω στο Ηράκλειο κάποιο μήνυμα. Ήταν μια σοβαρή αποστολή και αρκετά επικίνδυνη, καθώς ο κλοιός των Γερμανών άρχισε να απειλεί σοβαρά τους αγωνιστές. Ένα παιδί ίσως να μην προκαλούσε υποψίες. Δέχτηκα με ενθουσιασμό και αδημονούσα όσο μου έδιναν τις απαιτούμενες συμβουλές για την ασφάλειά μου να ξεκινήσω.

Ενώ πλησίαζα στο Ηράκλειο, έπεσα σε μπλόκο Γερμανών που έκαναν έλεγχο στους περαστικούς. Ένοιωσα να ιδρώνω ….Δεν μ’ ένοιαζε τίποτα άλλο παρά να μη δημιουργήσω υπόνοιες. Και τα κατάφερα. Με μεγάλη ανακούφιση έφτασα στον προορισμό μου, παρέδωσα το μήνυμα και σας ομολογώ ότι ένοιωσα εκείνη τη στιγμή τη μεγαλύτερη ικανοποίηση της ζωής μου …».

Η ιατρική ήταν από τις επιστήμες που είχαν παράδοση στην οικογένεια. Και την ακολούθησε με αγάπη και μεγάλη συνέπεια.

Ο Γιάννης Κεφαλογιάννης, ενώ φαινόταν να διαθέτει και τύχη καθώς ανέβαινε ραγδαία τις βαθμίδες της εθνικής καταξίωσης, εν τούτοις έζησε πολλές αδικίες. Αυτές τις αντιμετώπισε με θάρρος και πίστη στον εαυτό του. Μόνο τη συνείδησή του είχε ως γνώμονα πορείας ο Ανωγειανός πολιτικός. Και δεν έδειξε να το μετάνιωσε ποτέ.
Ενώ θα τέλειωνε νωρίτερα τις σπουδές του, μια παραξενιά ενός καθηγητή του, για εντελώς ασήμαντο θέμα τον καθυστέρησε ένα εξάμηνο.

Και τότε έμαθε πως είχε προταθεί να συμμετέχει στις εκλογές. Η πολιτική δεν τον ενδιέφερε. Δεν έφερε όμως αντίρρηση στην απόφαση της οικογενείας θεωρώντας ότι δεν πρόκειται να εκλεγεί.

Άλλωστε δεν πρόλαβε να κάνει ολοκληρωμένη περιοδεία. Σε μια από τις ελάχιστες αυτές όμως, ένα περιστατικό τον έκανε να αισθανθεί το χρέος του πολιτικού απέναντι στο λαό. Μια αίσθηση που δεν τον εγκατέλειψε μέχρι το τέλος της ζωής του.

Σ’ ένα χωριό μπαίνοντας στο σπίτι που του υπέδειξαν είδε σε μια γωνιά ένα γέροντα που τον κάλεσε να τον πλησιάσει. Κι όταν τον έφτασε, σκύβοντας να του φιλήσει το χέρι διαπίστωσε πως ήταν τυφλός. Όπως τον κοίταζε ο γέρος άπλωσε τα χέρια του ψηλάφισε το πρόσωπό του και του ευχήθηκε με μια πίστη που τον συγκλόνισε…

Η εκλογή του τον ξάφνιασε. Και περισσότερο ένιωσε περίεργα όταν βρέθηκε στην πόρτα της Βουλής. Εκεί κάποιος συνάδελφός του με αρκετή δόση χαιρεκακίας του πέταξε ένα πικρό σχόλιο σχετικά με το νεαρό της ηλικίας του. Αυτός ο ίδιος αργότερα του εξέφρασε τη μεταμέλειά του με την εκτίμηση και το σεβασμό που του έδειχνε απροκάλυπτα.

Αυτό που αξίζει να τονιστεί είναι ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έδειξε από την αρχή πόσο ξεχώριζε τον Γιάννη Κεφαλογιάννη. Αυτή την «αδυναμία» εκμεταλλεύτηκε στο έπακρον ο νεαρός πολιτικός, ώστε να προσφέρει τα μέγιστα στον τόπο του. Και τα κατάφερε.

Τρεις μήνες κιόλας μετά την εκλογή του, Αύγουστο του 1958, καταφέρνει να επαναλειτουργήσει τα ημιγυμνάσια του νομού και να επανιδρύσει την Σχολή Χωροφυλακής Ρεθύμνου. Και η μια ανακοίνωση διαδέχεται την άλλη, αφήνοντας τον κόσμο έκπληκτο με το πάθος για τον τόπο του που φανέρωνε η έντονη δράση του.

Επανδρώνονται αγροτικά ιατρεία, αρχίζουν οι γεωλογικές έρευνες στο νομό, τα κοινοτικά ταμεία αρχίζουν να δέχονται οικονομική ενίσχυση, οι φορτοεκφορτωτές ξηράς δέχονται για πρώτη φορά ενίσχυση για να περάσουν με αξιοπρέπεια τις μέρες του Πάσχα, αλλά αυτό που μετράει είναι ο τρόπος που εύρισκε λύσεις ο Γιάννης Κεφαλογιάννης για την επίλυση σοβαρών προβλημάτων όπως η έλλειψη οδοποιίας.

Η κάθοδος της ΜΟΜΑ που πέτυχε με προσωπική παρέμβαση στον Καραμανλή, του έδωσε την ευκαιρία να εφαρμόσει το μεγαλεπίβολο σχέδιό του. Η χώρα μας δεν είχε καμιά ευκαιρία ανάπτυξης. Τα ταμεία του κράτους δεν ήταν στην καλύτερη κατάσταση. Κι όμως με τη ΜΟΜΑ, την προσωπική εργασία των κατοίκων κάθε χωριού και τη διάθεση κονδυλίων μόνο για τα υλικά, έσπασε ολοκληρωτικά ο αποκλεισμός των χωριών από την πόλη. Ήταν ένα έργο πνοής που έδειχνε και την ικανότητα του Κεφαλογιάννη να δίνει λύσεις και στα πλέον δισεπίλυτα προβλήματα.

Έβαζε τον πήχη ψηλά

Από τα πρώτα του βήματα στην πολιτική βάζει τον πήχη ψηλά για το Ρέθυμνο. Και καταφέρνει να εκτελεστούν έργα άρδευσης και ύδρευσης που απάλλαξαν τα χωριά από τον κίνδυνο μολύνσεων. Ο αθλητισμός βρίσκει στο πρόσωπό του έναν ένθερμο συμπαραστάτη.

Κι ήρθαν οι μεγάλες στιγμές να γίνουν και τα έργα πνοής στον τουρισμό, στην παιδεία, στον πολιτισμό, στην ανάπτυξη.

Δεν υπάρχει έργο πνοής στο νομό που από μια τριτοκοσμική περιοχή αναδείχτηκε σαν τόπος ευλογημένος με μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, που να μη φέρει την υπογραφή Κεφαλογιάννη. Για παράδειγμα κατάφερε επί δημαρχίας Ψυχουντάκη να πετύχει την απαλλοτρίωση της Φορτέτζας και να προχωρήσει σε αξιοποίησή της.
Κάτι πρωτοφανές για δήμο να αποκτήσει δικαιώματα σε χώρο που ανήκει στο δημόσιο.

Ασχολήθηκε ιδιαίτερα και με θέματα αναστήλωσης της Ιεράς Μονής Αρκαδίου που πέτυχε να ανακηρυχθεί ιστορικό μνημείο.

Επί των ημερών του προχώρησε η στήριξη της δημοτικής αρχής για τη διάνοιξη της παρακαμπτηρίου κάτω από το φρούριο που ονομάστηκε Λεωφόρος Κεφαλογιάννηδων.

Συνέβαλε στη διαμόρφωση της πλατείας των Δικαστηρίων, στην απαλλοτρίωση του χώρου προ της Ιεράς Μητρόπολης και της διαμόρφωσής του, στην ανέγερση του ΞΕΝΙΑ, την ίδρυση Γυμνασίου στο Σπήλι, αλλά υπήρξε και από τους πρωτεργάτες για την απόκτηση Πανεπιστημίου.

Ήταν από τους στυλοβάτες του πολιτισμού ενισχύοντας γενναιόδωρα συλλόγους και σωματεία. Εξασφάλιζε σημαντικά ποσά για να πραγματοποιούνται τα διάφορα Φεστιβάλ και εκδηλώσεις με προοπτική για την πολιτιστική αναβάθμιση του τόπου.

Επί της εποχής του αποκτήθηκαν αίθουσες όπως το Ωδείο Ρεθύμνου που παραχωρήθηκε στο Σύνδεσμο για τη Διάδοση των Καλών Τεχνών εκ της ανταλλαξίμου περιουσίας.

Το ενδιαφέρον του δεν έλειψε και από την προσπάθεια ηλεκτροφωτισμού του νομού με επιτυχία σε κάθε του προσπάθεια να βρίσκει λύσεις για τον απεγκλωβισμό των αποφάσεων και πιστώσεων από τα γρανάζια της γραφειοκρατίας.

 Ένας αγωνιστής της Δημοκρατίας

Υπηρέτησε όμως και τη Δημοκρατία με δυναμισμό και αμείωτη συνέπεια.
Κατά τη διάρκεια της απριλιανής δικτατορίας (1967-1974), ανέπτυξε έντονη αντιστασιακή δράση και υπήρξε εκ των ιδρυτών της οργάνωσης «Εθνική Δημιουργική Ομαλότητα», με συνέπεια την παραπομπή του στο στρατοδικείο.

Αυτή την περίοδο είχε την ευκαιρία να υπηρετήσει περισσότερο την επιστήμη του.
Διαβάζουμε μάλιστα σε εφημερίδα εν έτει 1971 ότι ο «ιατρός κ. Ι. Κεφαλογιάννης, επιμελητής του Παθολογικού τμήματος του Ασκληπιείου Βούλας του Ερυθρού Σταυρού ανεκηρύχθη διδάκτωρ της Παθολογίας υπό της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κατόπιν της επιτυχούς παρ’ αυτού υποστηρίξεως της επί διδακτορία διατριβής του ανεφερομένης εις τη συχνότητα του ζακχαρώδου διαβήτου επί των Ελλήνων.

Στη Μεταπολίτευση πολιτεύθηκε με τη Νέα Δημοκρατία και, το 1976, ανέλαβε για πρώτη φορά κυβερνητικό αξίωμα ως υφυπουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών στην κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή, ενώ ορκίστηκε υφυπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Γεωργίου Ράλλη, τον Μάιο του 1980.

Στην κυβέρνηση Τζαννετάκη, το 1989, διετέλεσε υπουργός Δημόσιας Τάξης και με απόφασή του οδηγήθηκαν στην πυρά οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων της μεταπολεμικής περιόδου, ενώ στην οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα, που σχηματίστηκε τον ίδιο χρόνο, ανέλαβε αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών και η διαφωνία του με τις αποφάσεις για ανάθεση της προμήθειας των ψηφιακών παροχών του ΟΤΕ συνετέλεσε στην πρόωρη πτώση της κυβέρνησης συνεργασίας.

Ο Γιάννης Κεφαλογιάννης σε κάθε τομέα που αναλάμβανε υπεύθυνα καθήκοντα έφερνε κοσμογονία. Δεν ονομάστηκε τυχαία «ο κ. 166».

Εκεί όμως που έδειξε τις μεγάλες του ικανότητες ήταν στον πόλεμο του Κόλπου που τον βρήκε στο νευραλγικό τομέα του υπουργείου τουρισμού.

Δεν το έβαλε κάτω όμως παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις. Ξεκίνησε προσωπικά την περιοδεία σε χώρες που επέλεγαν την Ελλάδα ως τουριστικό προορισμό. Και κατάφερε να έρθει εκείνη τη δύσκολη χρονιά στη χώρα μας μεγάλος αριθμός τουριστών και μάλιστα από τους ποιοτικότερους .

Στην κυβέρνηση Μητσοτάκη που ακολούθησε ανέλαβε υπουργός Τουρισμού και άνευ χαρτοφυλακίου, με αρμοδιότητα τα θέματα της Κρήτης. Στις 2 Σεπτεμβρίου 1991, παραιτήθηκε από υπουργός Τουρισμού. Επανήλθε στο κυβερνητικό σχήμα, τον Δεκέμβριο του 1992 ως υπουργός Εσωτερικών.

Το Φεβρουάριο του 2006, ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής τον τοποθέτησε ειδικό σύμβουλό του και στις εκλογές του 2007 σταμάτησε να πολιτεύεται, καθώς την έδρα στο νομό Ρεθύμνης διεκδίκησε η θυγατέρα του Όλγα Κεφαλογιάννη.

Μια προσεκτική μελέτη του τοπικού τύπου από το 1958, θα μπορούσε να γεμίσει αναρίθμητες σελίδες αναφέροντας επιγραμματικά μόνο όλη την προσφορά του Γιάννη Κεφαλογιάννη στον τόπο. Είναι ο μόνος βουλευτής που έχει να παρουσιάσει τόσο σημαντικό, πλούσιο έργο. Ο νομός κυριολεκτικά μεταμορφώθηκε επί της πολιτικής του θητείας.

Παρέμεινε όμως κι ένας άνθρωπος με ευαισθησίες.

Σε πρόσφατη έρευνα για τη ζωή και το έργο του μιλήσαμε με υπέργηρους Ρεθεμνιώτες που έζησαν τον Γιάννη Κεφαλογιάννη. Και μας έκανε εντύπωση μεταξύ άλλων αυτό που μας κατέθεσε κάποιος συμπολίτης από ορεινό χωριό του νομού.
Ανήκε σε εντελώς αντίθετο πολιτικά στρατόπεδο από το «γιατρό». Και εκείνος το ήξερε. Κάποτε που χρειάστηκε να νοσηλευτεί σε νοσοκομείο της Αθήνας, είδε ξαφνικά μπροστά του το Γιάννη Κεφαλογιάννη. Στάθηκε διακριτικά στην πόρτα του θαλάμου και τον ρώτησε για την υγεία του και αν θα μπορούσε να βοηθήσει κάπου.
«Ήταν ο τρόπος του που με σκλάβωσε, κατέληξε ο σεβάσμιος συνομιλητής μας. Από τότε μπορεί να μην τον ψήφιζα αλλά τον εκτιμούσα σαν άνθρωπο περισσότερο».

Κάποτε ρωτήσαμε τον γνωστό αγωνιστή και στέλεχος του ΚΚΕ Γιάννη Κυριακάκη ποιον πολιτικό ξεχωρίζει. Χωρίς να σκεφτεί μας ανέφερε το Γιάννη Κεφαλογιάννη, εκτιμώντας σ’ αυτόν το γεγονός ότι ποτέ στην καριέρα του ως πολιτικός δεν άλλαξε στρατόπεδο. Για ένα μόνο πράγμα του είχε παράπονο. Που έκαψε τους φακέλους των «αντιφρονούντων» χωρίς να προλάβει να πάρει το δικό του που ήθελε να τον κρατήσει στο αρχείο του.

Παλιοί κοινοτάρχες επίσης που δεν υπήρξαν ποτέ οπαδοί της συντηρητικής παράταξης, μας είπαν ότι σε προεκλογικές περιόδους, υποδεχόμενοι το Γιάννη Κεφαλογιάννη, περίμεναν πάντα να του προσφέρουν μια μικρή φιλοξενία ως οικοδεσπότες του χωριού και μετά αποχωρούσαν εκδηλώνοντας την πολιτική τους θέση.

Ο ίδιος ο Γιάννης Κεφαλογιάννης έλεγε και το πίστευε ότι ποτέ δεν ζήτησε την πολιτική ταυτότητα όποιου τον επισκεπτόταν στο γραφείο του. Εξυπηρετούσε τους πάντες χωρίς διάκριση. Ένοιωθε ένα σεβασμό για το λαό του Ρεθύμνου που τον είχε εντυπωσιάσει από την πρώτη του εκλογή. Έλεγε μάλιστα πόση εντύπωση του έκανε ο σεβασμός που έτρεφαν οι Ρεθεμνιώτες σε ένα εκπρόσωπο του Κοινοβουλίου. Αυτό φαινόταν από το ντύσιμό τους όταν πήγαιναν να τον επισκεφθούν. Κι ας ήταν ένας νεαρός που ακόμα δεν είχε αποκτήσει πείρα και αισθανόταν δέος κάθε φορά που περνούσε την πόρτα του Κοινοβουλίου για να πάρει τη θέση του στο έδρανό του.

Αυτός ήταν ο Γιάννης Κεφαλογιάννης. Μια εμβληματική μορφή που σημάδεψε την πολιτική ζωή της χώρας με τη συνέπεια και την δημιουργική του πορεία. Ένας ευπατρίδης που λάτρεψε το Ρέθυμνο και ανάλωσε τη ζωή του για να το μεταβάλει από ένα μικρό ασήμαντο τόπο σε μια περιοχή με προοπτικές ανάπτυξης και προκοπής.

ΠΗΓΕΣ: Politistiko-rethymno.org
Εύας Λαδιά: Γιάννης Κεφαλογιάννης -Ένας ευπατρίδης της πολιτικής

 

Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook

 Του Δρ Χαράλαμπου Φασουλά

Το 1ο Διεθνές Συνέδριο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων UNESCO Ελλάδας και Κύπρου πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία και συμμετοχή στην αίθουσα Γ. Κρανιδιώτη, του Υπουργείου Εξωτερικών, στις 17 και 18 Μαΐου 2018.

Στο συνέδριο συμμετείχαν και παρουσίασαν τις δραστηριότητές τους εκπρόσωποι από όλα τα Γεωπάρκα της Ελλάδας και της Κύπρου, στελέχη του τμ. Γεωλογικής Επισκόπησης της Κύπρου, του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών Ελλάδας, εκπρόσωποι Υπουργείων, Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Πανεπιστημίων, Ινστιτούτων και οργανισμών, καθώς και εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων. Παράλληλα είχαν προσκληθεί από το εξωτερικό η Γεν. Διευθύντρια της Σλοβένικης Επιτροπής για την UNESCO κα Marjutka Hafner, ο πρώην πρόεδρος της Γερμανικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO και νυν Πρόεδρος του Φόρουμ των Γερμανικών Γεωπάρκων Dr J.-F. Leonhard και η συντονίστρια του Ευρωπαϊκού Δικτύου Γεωπάρκων UNESCO κα. Κ. Ragnes οι οποίοι και μετέφεραν τις εμπειρίες των χωρών τους και του Ευρωπαϊκού Δικτύου Γεωπάρκων.

Κατά την επίσημη τελετή έναρξης του συνεδρίου απηύθυναν χαιρετισμούς ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κύπρου κ. Κ. Καδής, η Υπουργός Πολιτισμού κα Λ. Κονιόρδου, ο Υφυπουργός Εξωτερικών κ. Γ. Αμανατίδης, η Αναπληρώτρια Κυβερνητική Εκπρόσωπος της Κύπρου κα Κ. Βασιλείου, η βουλευτής κα Χ. Καφαντάρη και εκπρόσωποι του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της Υπουργού Τουρισμού, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης καθώς επίσης η Πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO κα Κ. Τζιτζικώστα, εκπρόσωπος της Προέδρου της Κυπριακής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO και ο Πρόεδρος του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων UNESCO καθ. Ν. Ζούρος.

Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν τα χαρακτηριστικά, οι δράσεις και ορθές πρακτικές των Ελλαδικών και Κυπριακών γεωπάρκων, δραστηριότητες της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σχετικές με τη γεωποικιλότητα και τα γεωπάρκα, παραδείγματα και καινοτόμες μεθοδολογίες για την προβολή των τοπικών προϊόντων, προώθησης του γεωτουρισμού και στήριξη της βιώσιμης, τοπικής ανάπτυξης, ενώ αναλύθηκαν διεξοδικά τα χαρακτηριστικά των γεωπάρκων, τα κριτήρια επιλεξημότητας και η διαδικασία σύνταξης και υποβολής φακέλου υποψηφιότητας για αναγνώριση μιας περιοχής ως Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου παρουσιάστηκαν επίσης η υπο αξιολόγηση από την UNESCO περιοχή Γρεβενών – Κοζάνης, καθώς και η πρόθεση άλλων περιοχών, όπως η Λαυρεωτική, η βόρεια Εύβοια, ο Όλυμπος, η Κεφαλονιά-Ιθάκη και η Σύρος από την Ελλάδα και η περιοχή του Ακάμα από την Κύπρο, για τη δημιουργία γεωπάρκων και κατάθεση συντόμως σχετικού φακέλου υποψηφιότητας. Το Ελληνικό Φόρουμ Γεωπάρκων καθώς και το σύνολο των γεωπάρκων Ελλάδας και Κύπρου έθεσαν στη διάθεση όλων την εμπειρία, τις γνώσεις και το προσωπικό τους για να βοηθήσουν και να στηρίξουν τα δυνητικά νέα γεωπάρκα.

Στο κλείσιμο του συνεδρίου διοργανώθηκε στρογγυλή τράπεζα με θέμα τη «Διαχείριση της Γεωποικιλότητας και τα Παγκόσμια γεωπάρκα UNESCO» με τη συμμετοχή εκπροσώπων των Υπουργείων Περιβάλλοντος-Ενέργειας και Πολιτισμού, της Βουλής των Ελλήνων, του Συνηγόρου του Πολίτη, της Γεωλογικής Επισκόπησης Κύπρου και του ΙΓΜΕ, της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρίας, του Προέδρου των Παγκόσμιων Γεωπάρκων UNESCO και αρκετών παρισταμένων. Το σύνολο των εισηγητών, συμμετεχόντων, παρατηρητών και εκπροσώπων των Υπουργείων που συμμετείχαν και παρακολούθησαν τις εργασίες του Συνεδρίου αναγνώρισαν την τεράστια προσπάθεια και τη σημαντική επιτυχία των Παγκόσμιων γεωπάρκων, τις δυνατότητες που προσφέρουν για τη γεωδιατήρηση, εκπαίδευση και βιώσιμη ανάπτυξη και την επιθυμία για την ανάπτυξη ακόμα περισσότερων συνεργειών και δράσεων με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ινστιτούτα, υπηρεσίες, αρχές και βέβαια τι τοπικές κοινωνίες.

Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι παρά την τεράστια πρόοδο, την καινοτομία και τη δυναμική που περικλείουν τα Παγκόσμια γεωπάρκα, το θέμα της γεωδιατήρησης στη χώρα μας χρειάζεται ακόμα περισσότερα βήματα και προσπάθειες κυρίως στην ενημέρωση-ευαισθητοποίηση των πολιτών, την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας, της θεσμικής αναγνώρισης των σημαντικότερων γεωτόπων, της θέσπισης ελεγκτικών μηχανισμών, το συντονισμό των προσπαθειών όλων των εμπλεκόμενων φορέων και της ουσιαστικής στήριξης των Ελληνικών Γεωπάρκων και των φορέων διαχείρισής τους. Χρήσιμη ενδεχομένως μπορεί να είναι η εμπειρία της Κύπρου όπου πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση έχει συμβάλει στην ουσιαστική και αποτελεσματική προστασία και διατήρηση πάνω από 100 σημαντικών γεωλογικών θέσεων. Αναγνωρίστηκε επίσης το μεγάλο κενό που υφίσταται τόσο στην Ελλάδα όσο και την Κύπρο στις διαδικασίες της τυπικές εκπαίδευσης και της απουσίας ή και σωστής διδασκαλίας μαθημάτων σχετικών με τη γεωλογική κληρονομιά, τη γεωποικιλότητα και τους γεωλογικούς κινδύνους (σεισμούς, πλημμύρες, τσουνάμι, ηφαιστειότητα).

Τόσο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όσο και τα Υπουργεία Πολιτισμού και Τουρισμού δήλωσαν την αμέριστη στήριξή τους στις προσπάθειες των Ελληνικών Παγκόσμιων Γεωπάρκων UNESCO, θεωρούν ότι το μοντέλο λειτουργίας τους θα πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα για αντίστοιχες προσπάθειες σε άλλους τομείς και πεδία και κυρίως την πρόθεσή τους για άμεση επίλυση των θεσμικών προβλημάτων που ακόμα υφίστανται στην εφαρμογή της Ελληνικής νομοθεσίας για προστασία της Γεωλογικής μας Κληρονομιάς.

Σύντομα οι εισηγήσεις και τα αποτελέσματα του συνεδρίου θα αναρτηθούν στη σελίδα των Φόρουμ των Ελληνικών Γεωπάρκων. Κατά το κλείσιμο του συνεδρίου ανακοινώθηκαν οι ημερομηνίες του επόμενου συνεδρίου των Ελλαδικών και Κυπριακών Παγκόσμιων γεωπάρκων της UNESCO που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο, στις 16 και 17 Μαΐου 2019.

 

Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook

Την ερχόμενη Τρίτη 22 Μαίου θα βρίσκεται ξανά στα Ανώγεια και στο Κέντρο Υγείας η Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Ρεθύμνου. Για προγραμματισμό ραντεβού οι ενδιαφερόμενοι πολίτες θα απευθύνονται στα τηλέφωνα: 2834 0 31208 και 2834 3 40200 (Κ.Υ. Ανωγείων). Για κάθε επιπλέον πληροφορία ή διευκρίνιση μπορείτε να απευθυνθείτε στο Κ.Ψ.Υ. Ρεθύμνου στο τηλέφωνο 28310 20799

Η Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας στο Νομό Ρεθύμνου

Η κινητή Μονάδα λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχές της Κοινωνικής Ψυχιατρικής, η βάση της οποίας , μετατοπίζει το κέντρο βάρους της ψυχιατρικής περίθαλψης και φροντίδας από το ψυχιατρικό άσυλο στην κοινότητα και στις κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Στο νομό Ρεθύμνου υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός ληπτών υπηρεσιών  ψυχικής υγείας που προέρχεται από την επαρχία και από απομακρυσμένες περιοχές. Πολλές ανάγκες ως τώρα παρέμεναν αναπάντητες ή ικανοποιούνταν μερικώς λόγω δυσκολίας πρόσβασης στις υπηρεσίες. Το κενό αυτό στοχεύει να καλύψει η Κινητή Μονάδα παρέχοντας δωρεάν υπηρεσίες όπως:

-διαγνωστική εκτίμηση
-ψυχολογική υποστήριξη
-συμβουλευτική
-φαρμακευτική αγωγή
-κατ’ οίκον επισκέψεις σε περιπτώσεις δυσκολίας μετακίνησης
-κοινωνική υπηρεσία

Ταυτότητα

Η Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Ρεθύμνου λειτουργεί από το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Ρεθύμνου. Είναι ενταγμένη στο ΕΣΠΑ 2007-2013. Η Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας παρέχει υπηρεσίες στα 4 Κέντρα Υγείας του νομού, το Κ.Υ. Σπήλιου, το Κ.Υ. Αγ. Φωτεινής, το Κ.Υ. Περάματος και το Κ.Υ. Ανωγείων.

Επιστημονικό Προσωπικό

Οι υπηρεσίες της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Ρεθύμνου παρέχονται σε κάθε Κέντρο Υγείας από την Επιστημονική Ομάδα την οποία στελεχώνουν: ψυχίατρος, ψυχολόγος, κοινωνική λειτουργός, επισκέπτρια υγείας και νοσηλεύτρια.

 

Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook

“Επολεμήσατε άοπλοι εναντίον πανόπλων και ενικήσατε. Μικροί εναντίον μεγάλων και επικρατήσατε.Δεν ήτο δυνατόν να γίνει άλλως, διότι είσθε Έλληνες…Η Μάχη της Κρήτης υπήρξε η αποθέωση του ανθρώπινου ηρωισμού…”έγραφαν τότε οι Times του Λονδίνου.
Ο Ιωάννης Ξυλούρης ή Γκεγκρέζος, ο παππούς μου , υπήρξε ένας τέτοιος Έλληνας.

Στο Μεγάλο Κάστρο, την ημέρα αυτή που οι αλεξιπτωτιστές έπεφταν, αρνήθηκε να φύγει και να επιστρέψει στα Ανώγεια, λέγοντας: “Αυτή την ώρα επερίμενα εγώ”… σκοτώθηκε 38 χρονών στη Χανιώπορτα και το σώμα του έμεινε άταφο για μέρες, όχι όμως και άκλαυτο!

Η γυναίκα του, έγκυος και με άλλα τέσσερα παιδιά ,τον πένθησε μέχρι τέλους!

-Το κείμενο είναι από την εγγονή του Μαρία Ξυλούρη

Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook

Νωπές είναι οι αναμνήσεις από τη γερμανική εισβολή τους βομβαρδισμούς και την αντίσταση του Σάββα Στρατάκη 92 χρόνων σήμερα γνωστού επιπλοξυλουργού του Ηρακλείου και επί σειρά ετών προέδρου των Επαγγελαματοβιοτεχνών.

«Εμείς είμαστε στα Ανώγεια όταν μάθαμε πως έρχονταν οι Γερμανοί με τα αεροπλάνα για να βομβαρδίσουν και να καταλάβουν την Κρήτη. Όταν ξεκίνησε ο βομβαρδισμός του Ηρακλείου τον ακούγαμε από τα Ανώγεια, δηλαδή ακουγόταν ένα βουητό ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που φαινόταν από μακριά και καπνός από τις καταστροφές που είχαν προξενήσει» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Επίσης, θυμάται ότι πολλοί από τα Ανώγεια, σε μεγαλύτερη ηλικία απ’ αυτόν κατέβηκαν στο Ρέθυμνο και στο Ηράκλειο για να πολεμήσουν μόλις έμαθαν τι γινόταν.

«Τότε δεν υπήρχε οργάνωση και όλοι πήγαιναν αυτόβουλα για να πολεμήσουν εκτός από τους στρατιώτες , τους Άγγλους και τους Νεοζηλανδούς που έτρεχαν για αντιμετωπίσουν τους Γερμανούς γιατί -προσθέτει ο κ. Στρατάκης- όταν τελείωσε ο αλβανικός πόλεμος δεν άφησαν τον στρατό να επιστρέψει στην Κρήτη που αν βρισκόταν εδώ, τότε θα ήταν αλλιώς τα πράγματα».

«Έτσι, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, όταν άρχισαν να πέφτουν οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές ελάχιστοι ήταν οι στρατιώτες που βρίσκονταν στην Κρήτη και αυτοί ήταν εκείνοι που είχαν τραυματισθεί. Ο κόσμος όμως κατέβηκε με ό,τι είχε απ’ τα χωριά και τις πόλεις για να τους αντιμετωπίσει ενώ δεν υπήρχαν όπλα. Έτσι με τσουγκράνες, σκαπέτια, σκαλίδια, παλάμες, τούς αντιμετώπισαν».

Ακόμη θυμάται πως, ύστερα από τους βομβαρδισμούς, που επέστρεψε στο Ηράκλειο, η πόλη είχε υποστεί μεγάλες ζημιές. «Να σκεφτείτε ότι εκεί που σήμερα είναι ο δρόμος της παλιάς τροχαίας, σημερινή οδός Ταγματάρχου Τζουλάκη, ήταν όλα σπίτια τα οποία καταστράφηκαν» λέει ενώ προσθέτει: «την ώρα που περπατούσες σε συλλαμβάνανε οι Γερμανοί για να σε στείλουν για αγγαρεία. Μάλιστα ο ίδιος θυμάται πως είχε πάει δυο φορές στο Τυμπάκι για αγγαρεία 17 και 18 χρόνων».

Ο ίδιος αναφέρεται στην Αντίσταση, τη συμμετοχή του σ’ αυτή και στην ανωγειανή ομάδα με τον αρχηγό τον Χριστομιχάλη τον Ξυλούρη

Ακόμη θυμάται όταν οι Γερμανοί είχαν πάει στα Ανώγεια μαζί με τους δοσίλογους με τις κουκούλες που έδειχναν με το δάχτυλο τους 13 πατριώτες μεταξύ αυτών και τον Στεφανογιαννη, όπως μάς λέει.

Επίσης, ο Σάββας Στρατάκης κάνει αναφορά σε συνθηματικά που χρησιμοποιούσαν και λέει στο ΑΠΕ -ΜΠΕ «Είχαμε ομάδες και μια απ’ αυτές “οι σκοποί”, μάθαμε πως θα έρχονταν οι Γερμανοί στ’ Ανώγεια. Βάλαμε λοιπόν “σκοπούς” στο Γαράζο και στα Σείσαρχα και είχε αποφασισθεί όταν θα έβλεπαν τους Γερμανούς με τα αυτοκίνητα να φωνάξουν: “Οι τράγοι βγαίνουν, μπουν στα αμπέλια”».

«Έτσι και έγινε, και κατά τις 9 το πρωί, στις 12 Αυγούστου πρόβαλε ένας από το μετόχι Τζελιβάδα και μάς φώναξε: “Ε! χωριανοί οι τράγοι βγαίνουν να μπαίνουνε στα αμπέλια”. Έτσι, πήγαμε στο χωριό -εγώ ήμουν στην ομάδα των ενόπλων- και μαζευτήκαμε όλοι ενώ οι αρχηγοί αποφάσισαν να φύγουμε από το χωριό. Τότε έμειναν στο χωριό μόνο 73 άτομα, γέροι και γυναίκες, που δεν μπορούσαν να φύγουν».

Και στη συνέχεια αναφέρεται στο ολοκαύτωμα των Ανωγείων στις 13 Αυγούστου που αφού έμπαιναν στα σπίτια άρπαζαν υφαντά και άλλα αντικείμενα και στη συνέχεια έβαζαν φωτιά καταστρέφοντάς τα «και να φανταστείτε ότι τα τζάμια είχαν διπλώσει ενώ έβαζαν δυναμίτες στους ροκούνους για να ισοπεδωθούν τα πάντα…»

Ιδιαίτερες αναφορές κάνει επίσης, στην Αντίσταση και τη συμμετοχή του σ’ αυτήν και στο σαμποτάζ της Δαμάστας ενθυμούμενος αυτούς που πήραν μέρος σ’ αυτό και την ηρωική πράξη τους.
Επίσης, παρά την ηλικία του θυμάται κατά λέξη τη διαταγή του τότε Γερμανού διοικητή της Κρήτης, στρατηγού Μύλλερ, για την πλήρη καταστροφή των Ανωγείων, λέγοντας:

«Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι το κέντρο της αγγλικής κατασκοπείας.

Επειδή οι κάτοικοι των Ανωγείων διέπραξαν τον φόνο του επιλοχία διοικητού του φυλακίου Γενί Γκαβέ.

Επειδή οι κάτοικοι των Ανωγείων διέπραξαν το σαμποτάζ της Δαμάστας.

Επειδή οι αντάρτες κάθε προέλευσης, βρίσκουν καταφύγιο και προστασία στα Ανώγεια

Επειδή μέσω Ανωγείων διεπράχθη η απαγωγή του στρατηγού Φον Κράιπε

Διατάσσομεν

Την πλήρη καταστροφή της πόλης και την εκτέλεση οιουδήποτε άρρενος κατοίκου που θα τύχει να βρεθεί μέσα στην πόλη και γύρω χίλια μέτρα πέριξ αυτής
Ι Μύλλερ»

Του Γιώργου Μυσιρλάκη

Δημοσιευμένο από το ΑΠΕ-ΜΠΕ

 

Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook

Μια μικρή μαθήτρια της ΣΤ’ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Ανωγείων, η Ελένη Χαιρέτη, του Ευριπίδη και της Όλγας, εξέπληξε με τις.. δημοσιογραφικές της δεξιότητες και κέρδισε το βραβείο  μαθητικής συνέντευξης σε παγκρήτιο διαγωνισμό, για την εργασία της “Η ζωή παιδί μου θέλει αγώνα”. Η μικρή Ελένη, πήρε συνέντευξη από την 89χρόνη Ανωγειανή Ελευθερία Χαιρέτη, που της μίλησε για τον πόλεμο, τα παλιά Ανώγεια και τα παιχνίδια τους, και κέρδισε το βραβείο στον τέταρτο παγκρήτιο  διαγωνισμό δημοσιογραφικών δεξιοτήτων που διοργάνωσε και φέτος ο σύλλογος Νεανικής δημοσιογραφίας “Τύπος και Ουσία”. Παράλληλα κέρδισε τα δικά μας συγχαρητήρια, αλλά και ολόκληρου του χωριού για την αξιέπαινη προσπάθεια της.

Η ΑΝΩΓΗ δημοσιεύει σήμερα την εργασία της μαθήτριας  Ελένης Χαιρέτη και τη συνέντευξη που της έδωσε η 89 χρόνη Ελευθερία Χαιρέτη. Απολαύστε την!

Η ΖΩΗ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΘΕΛΕΙ ΑΓΩΝΑ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΜΙΑ 89ΧΡΟΝΗ ΓΙΑΓΙΑ

Πώς σας λένε ; Πόσων χρονών είστε;

Με λένε Ελευθερία Χαιρέτη και είμαι 89 χρονών. Γεννήθηκα το 1929 στ Ανώγεια Ρεθύμνου Κρήτης

Πώς ήταν η ζωή στα παλιά χρόνια?

Η ζωή παλιά ήταν σκληρή και δύσκολη. Όλοι γυναίκες κι άντρες δουλεύαμε σκληρά όλη μέρα, άλλοι στα χωράφια, άλλοι στα πρόβατα. Οι γυναίκες βοηθούσαν τους άντρες στις εξωτερικές εργασίες, αλλά και οι δουλειές του σπιτιού δεν ήταν τόσο εύκολες, γιατί δεν υπήρχε η εξέλιξη της τεχνολογίας. ¨Έπρεπε να ζυμώσουμε το ψωμί του σπιτιού κάθε μέρα να πλύνουμε τα ρούχα στην σκάφη να μαζεύουμε ξύλα για τν φωτιά. Η ζωή μας κάθε μέρα ήταν ένας αγώνας επιβίωσης αλλά ήμασταν πολύ αγαπημένοι και δεμένοι. Καθόμασταν τα βράδια όλοι μαζί και λέγαμε ιστορίες, συζητούσαμε τα προβλήματα μας. Υπήρχε επικοινωνία. Όχι όπως σήμερα που όλοι κάθεστε στην τηλεόραση και στους υπολογιστές και ξεχάσατε να επικοινωνείτε μεταξύ σας. Οι άνθρωποι τα χρόνια μου ήταν απλοί μαζεύονταν στις πλατείες και κάνανε παρέες ,χόρευαν ,διασκέδαζαν κι έλεγαν ανέκδοτα, θέλαμε λιγότερα πράγματα για να είμαστε ευχαριστημένοι.

Τα παιδιά τι παιχνίδια έπαιζαν?

Εμείς παιδί μου παλιά δεν είχαμε παιχνίδια, δεν είχαμε τέτοιες πολυτέλειες. Αν θέλαμε να παίξουμε  έπρεπε να βάλουμε τη φαντασία μας να δουλέψει. Δημιουργούσαμε παιχνίδια απ το τίποτα, με χαλικάκια και ξυλαράκια όπως για παράδειγμα τα Κισκιντάκια, τον Καλόγερο, τις Σβούρες  κα. Αν θέλαμε να φτιάξουμε κούκλες παίρναμε παλιά πάνινα κουρέλια και τις φτιάχναμε μόνες μας. Όχι σαν σήμερα που όλα τα βρίσκετε έτοιμα. Σας προσφέρουμε τα καλύτερα και πάλι δεν είστε ευχαριστημένοι.

Τι θυμάστε  απ τον πόλεμο?

Έχω πολλές δυσάρεστες αναμνήσεις από τον πόλεμο. Ήμουν 9 χρονών παιδί όταν έγινε ο πόλεμος. Θυμάμαι σαν σήμερα τους Γερμανούς που έπεφταν σαν τα μανιτάρια από τα αεροπλάνα. Τη μέρα που μας μάζεψαν όλα τα γυναικόπαιδα στο σχολείο να μας εκτελέσουν αλλά τελευταία στιγμή η απόφαση άλλαξε και μας έδιωξαν από το χωριό. Πήγαμε στα διπλανά χωριά για να σωθούμε, αλλού οι μαμάδες ,αλλού τα παιδιά. Ήταν δύσκολα, μετά έκαψαν το χωριό μας έκαψαν τα πάντα στα σπίτια μας. Μας φιλοξένησαν για πολύ καιρό οι άνθρωποι στ άλλα χωριά. ¨Ήταν οδυνηρά χρόνια με πείνα, ανέχεια, φόβο, κακουχία…. Αλλά καταφέραμε και ξαναχτίσαμε τα σπίτια μας από την αρχή . Η ζωή παιδί μου θέλει αγώνα

Τι έχετε να πείτε στους νέους?

Αυτό που έχω να πω σα συμβουλή είναι να εκτιμήσετε την εποχή που ζείτε. Να μην έχετε άγχος και να ζείτε την κάθε μέρα σας καλά ,με αγάπη, γιατί τίποτα δεν είναι δεδομένο. Εμείς ζήσαμε τον πόλεμο των όπλων εσείς ζείτε τον πόλεμο της τεχνολογίας. Και αυτό είναι χειρότερο, γιατί έτσι αρχίζει ο άνθρωπος να χάνεται. Προφυλάξτε τον άνθρωπο, μη χάνετε την επαφή μεταξύ σας, γιατί έτσι μόνο θα επιβιώσετε.

 ΕΛΕΝΗ ΧΑΙΡΕΤΗ

Μαθήτρια ΣΤ τάξης  1ου Δημ. Σχ. Ανωγείων

 

Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook
-->