Ιστορία

Του παπα-Ανδρέα Κεφαλογιάννη

Ο Δάσκαλος ο Γιάννης, ο Δασκαλογιάννης του τόπου μας που είναι η Κρήτη, ο αγωνιστής της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας, ο κατά κόσμον Ιωάννης Βλάχος, σα σήμερα 17 Ιουνίου 1771 του κλέψανε τη ζωή, εκείνοι που δε σεβάστηκαν μήτε τόπο, μήτε θρησκεία. Έχοντας το θυμό, που ο Δάσκαλογιάννης ξεκίνησε την επανάσταση των Σφακίων στα 1770, περίμεναν την ευκαιρία να τον εκδικηθούν. Μα εκείνος μέσα από την τεράστια αγάπη του για το τόπο και τους ανθρώπους του, μετά από μάχες και τα φρικτά των τούρκων αντίποινα στην αντίσταση των Σφακιανών, μετά και τον αποκλεισμό της Αράδαινας και τις μεγάλες από τους τούρκους σφαγές, αποφασίζει να παραδοθεί. Ακολούθησαν φρικτές υποσχέσεις, φρικτές παραπλανήσεις των τούρκων, φρικτά εγκλήματα ακόμη και μπροστά στα μάτια του Δάσκαλου του Γιάννη. Τελικά ο πασάς αποφασίσει να τον θανατώσει. Τον γδέρνει… Μα δεν μπόρεσε να σβύσει τη μνήμη του, τους αγώνες του, το δίκιο των αγώνων του αλλά και το ξεπρόστιασμά και των Ρώσων που άλλα υποσχέθηκαν και άλλα έκαμαν, αλλά και των τούρκων που άλλα υποσχέθηκαν και άλλα έκαμαν. Αυτοί ήταν πάντα οι εχθροί της Χώρας μας. Άλλα μας έλεγαν κι άλλα έκαμαν. Μα η πιο μεγάλη κατάρα ήταν και είναι, πως πολλοί Έλληνες ακόμη πιστεύουν τους ξένους, αφήνοντας τους Έλληνες του δίκιου, των ορθών αποφάσεων, της ορθοδοξίας και της αγάπης, να μάχονται ενίοτε χωρίς την ελπίδα στο πλάι τους. Αυτό που δίδαξε ο Δασκαλογιάννης είναι να είμαστε πάντα μαχητές, πάντα έτοιμοι, πάντα να κρατάμε το λόγο μας και πάνω από όλα τη πατρίδα, τις εκκλησιές μας, τις οικογένειες μας. Αυτά ας κρατήσουμε μπας και σωθούμε τελικά από τους….. ξένους.

Ευχαριστούμε λοιπόν και σένα Δάσκαλε Γιάννη, που εκεί στα δύσκολα χώματα των Σφακιών εσύ Δασκαλογιάννη, κράτησες ακόμη και με αιματηρές θυσίες την Ελπίδα αναμένη. Σε τιμώ, σε τιμούμε.
παπά Ανδρέας Κεφαλογιάννης

Σήκω μεγάλε οπλαρχηγέ
αητέ Δασκαλογιάννη
γιατί έχει ο τόπος σου πληγές
και ποιός θα το’νε γιάνει.

———————————–

Ηρωας μέγας Κρητικός
στον πόλεμο μπροστάρης
χαρά στο τόπο τα άρματα
πάλι ανε ξαναπαρεις.

———————————

Πάρε τα παλικάρια σου
να βγείτε στη μαδάρα
να σπάσει η μπόρα και να βγεί
ήλιος στη κατσιφάρα…

Βασίλης Σωπασής

Εκδήλωση τιμής και μνήμης, αφιερωμένη στη ζωή τους αγώνες και τη δράση του πρωτοπόρου κοινωνικού αγωνιστή και ηγέτη Σταύρου Καλλέργη, οργανωτή της 1ης Εργατικής Πρωτομαγιάς στη χώρα, θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 5 Μαΐου στις 11 π.μ.Η εκδήλωση θα γίνει στο σπίτι του τιμώμενου στο Μπραχίμο, έξω από το Πέραμα του Δήμου Μυλοποτάμου, στην διακλάδωση Χουμερίου επί της επαρχιακής οδού Ρεθύμνου – Ηρακλείου. Οργανωτές είναι η Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου, ο δήμος Μυλοποτάμου και το ΕΚ Ρεθύμνου.

Σταύρος Καλλέργης 1865-1926

Γεννήθηκε στο Χουμέρι με καταγωγή από παλιά αρχοντική οικογένεια, ενώ ο πατέρας του Γ.Καλλέργης ήταν οπλαρχηγός και διοικητής της επαρχίας Μυλοποτάμου.

Σε μικρή ηλικία μετανάστευσε στην Αθήνα (καθώς ο πατέρας του διωκόταν από την τούρκικη εξουσία στην Κρήτη) όπου ο μικρός Καλλέργης μεγάλωσε στο ανακτορικό περιβάλλον και ανατράφηκε με συντηρητικές αρχές. Από μικρός όμως έδειξε ενδιαφέρον για το σοσιαλισμό. Σπούδασε αρχιτεκτονική και είχε έντονη ανάμιξη στο φοιτητικό κίνημα.

Τον Μάιο του 1890 ίδρυσε στην Αθήνα τον πρώτο σοσιαλιστικό πυρήνα στην Ελλάδα , τον Κεντρικό Σοσιαλιστικό Σύλλογο, ο οποίος ήταν μια οργάνωση ουτοπικού σοσιαλιστικού προσανατολισμού, με παραρτήματα και σε άλλες πόλεις. Επίσης ξεκίνησε, περίπου τον ίδιο καιρό, να εκδίδει την εφημερίδα “Σοσιαλιστής” στην οποία ανέπτυξε ένα επαναστατικό και σοσιαλιστικό πρόγραμμα. Η πραγματοποίηση των σοσιαλιστικών στόχων κατά τον Καλλέργη μπορούσε να πραγματοποιηθεί κυρίως μέσω των συνδικαλιστικών αγώνων και της κατάκτησης της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από ένα σοσιαλιστικό κόμμα.

Το 1893 οργάνωσε την πρώτη Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα όπου εκφώνησε ομιλία:

Ο σκοπός της συναθροίσεώς μας ενταύθα είναι να υπογράψωμεν ψήφισμα διά να δοθή εν καιρώ εις την Βουλήν. Το ψήφισμα δε έχει ως εξής:

“Συνελθόντες σήμερον την 2 Μαΐου ημέραν Κυριακήν και ώραν 5μ.μ. εν τω Αρχαίω Σταδίω οι κάτωθι υπογεγραμμένοι μέλη του Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου και υπό μισθόν πάσχοντες εψηφίσαμεν:

Α) Την Κυριακήν να κλείωσι τα καταστήματα, καθ’όλην την ημέραν, και οι πολίται ν’αναπαύωνται.

Β) Οι εργάται να εργάζωνται 8 ώρας την ημέραν.

Γ) Ν’απονέμηται σύνταξις εις τους εκ της εργασίας παθόντας και καταστάντας ανικάνους προς διατήρησιν εαυτών και της οικογενείας των.

Δ) Το συμβούλιον του Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου να επιδώση το ψήφισμα εις την Βουλήν”.

Ύστερα από την ομιλία που εκφώνησε, κατευθύνθηκε στη Βουλή για να παραδώσει ψήφισμα, το οποίο όμως ο Πρόεδρος της Βουλής αρνήθηκε να δεχθεί . Αν και συνελήφθη για την πράξη του αυτή και καταδικάστηκε σε φυλάκιση, ο πρώτος εορτασμός της Εργατικής Πρωτομαγιάς στην Ελλάδα αποτελεί σταθμό στην ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος. Ο προσανατολισμός εκείνης της εκδήλωσης ήταν σαφώς ταξικός και αφορούσε στην ανάπτυξη της εργατικής πάλης και τη διάδοση των σοσιαλιστικών ιδεών . Ο εορτασμός επαναλήφθηκε την επόμενη χρονιά . Τότε όμως η κυβέρνηση έδειξε τα δόντια της, καθώς έγιναν πολλές συλλήψεις (μεταξύ των συλληφθέντων ήταν και ο Καλλέργης) ,ενώ ο εορτασμός της Εργατικής Πρωτομαγιάς απαγορεύτηκε στο εξής.

Στη συνέχεια ο Καλλέργης, αφού δικάστηκε και αθωώθηκε, κατέφυγε στο Παρίσι. Εκεί γνωρίστηκε με μυθικές μορφές της εποχής όπως τον σοσιαλιστή ειρηνιστή Ζαν Ζωρές (δολοφονήθηκε στις παραμονές του πρώτου παγκοσμίου πολέμου από έναν εθνικιστή λόγω της αντίθεσής του στον πόλεμο), τον διάσημο συγγραφέα Εμίλ Ζολά, τον αναρχοκουμουνιστή Πιοτρ Κροπότκιν κ.α. Στη συνέχεια επέστρεψε στην Αθήνα και κατόπιν στην Κρήτη, όπου εξελέγη πληρεξούσιος της Κρητικής Πολιτείας και έθεσε υποψηφιότητα για βουλευτής Ρεθύμνου. Ύστερα όμως από τρεις απόπειρες κατά της ζωής του επιστρέφει στην Aθήνα και εκδίδει ξανά τον “Σοσιαλιστή”. Η νέα αυτή προσπάθειά του όμως απέτυχε. Πέθανε το 1926 στην Κρήτη, όπου ζούσε από το 1905 και όπου είχε παντρευτεί και αποκτήσει οικογένεια, πάμπτωχος καθώς είχε ξοδέψει τη μεγάλη περιουσία που είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του για τις ανάγκες του σοσιαλιστικού κινήματος. Γιος του ήταν ο γνωστός ηθοποιός Λυκούργος Καλλέργης ο οποίος διετέλεσε και βουλευτής του ΚΚΕ

 

– Αποκαλύπτει πως ματαιώθηκε το σχέδιο απαγωγής των πραξικοπηματιών  και ποιους επώνυμους έκρυβε στο σπίτι της, ανάμεσα τους και ο θείος του σημερινού πρωθυπουργού

Συνέντευξη στον Γιώργη Μπαγκέρη

Φώτο: π. Ανδρέας Κεφαλογιάννης

21 Απριλίου 1967, μια από τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, με μια ομάδα επίορκων αξιωματικών να ρίχνουν την Ελλάδα στο σκοτάδι της Δικτατορίας για επτά ολόκληρα χρόνια. Η Χούντα των Συνταγματαρχών  κατέλυσε κάθε έννοια ελευθερίας, οδήγησε χιλιάδες Δημοκράτες πολίτες στις εξορίες και τα κρατητήρια, ενώ τραγικός ήταν ο επίλογος της με τη μεγάλη προδοσία σε βάρος της Κύπρου.

Από την πρώτη κιόλας ημέρα της επιβολής της, τα Ανώγεια βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του αγώνα,  οι δημοκράτες κάτοικοι του μαρτυρικού αυτού τόπου και αντιτάχθηκαν με κάθε μέσο στους πραξικοπηματίες. Από την πρώτη μαζική συγκέντρωση δημοκρατικών πολιτών στο Ηράκλειο την πρώτη μέρα της Χούντας, μέχρι το Πολυτεχνείο και αργότερα στην οριστική πτώση της. Ένας από τους πρωταγωνιστές με σπουδαία αντιστασιακή δράση ήταν και ο Γιάγκος Σκουλάς του Εμμανουήλ και της Αγάπης την ιστορία του οποίου θα παρουσιάσουμε σήμερα μέσω της συγκλονιστικής αφήγησης της συζύγου του Ζαφειρένιας Σκουλά.

Γεννημένη το 1934, η 85χρόνη σήμερα Ζαφειρένια, ακμαιότατη και με καθαρό μυαλό μας αφηγείται τους πρώτους μήνες της δικτατορίας, όπου το σπίτι της είχε γίνει καταφύγιο δημοκρατικών πολιτών από όλη την Κρήτη, μέσα στο οποίο μέσω ενός τυπογραφείου που είχε ο Θανάσης Σκουλάς τυπώθηκαν οι πρώτες προκηρύξεις της οργάνωσης Δ.Α.Κ (Δημοκρατικός Αγών Κρήτης)! Για να υπάρχει ασφάλεια ο τεχνίτης Αντώνης Καλομοίρης του Οδυσσέα, δημιούργησε το 1967 στην πίσω αυλή του σπιτιού της Ζαφειρένιας μια κρύπτη στον τράφο που υπάρχει εκεί, όπου μέσα έκρυβαν το τυπογραφείο, τις προκηρύξεις, τα όπλα και όλα τα άλλα εργαλεία της οργάνωσης της Δ.Α.Κ. Μετά από 52 χρόνια η ΑΝΩΓΗ ανοίγει την κρύπτη της πίσω αυλής στο Περαχώρι και σας παρουσιάζει την αυθεντική πρώτη προκήρυξη κατά της Δικτατορίας, αλλά και τα υπολείμματα που υπήρχαν μέσα από το τυπογραφείο, τα μελάνια και τους κυλίνδρους και όλα τα απαραίτητα εργαλεία των Αντιστασιακών Κρητικών Ανωγειανών και μη που έβρισκαν καταφύγιο στο σπίτι της στο Περαχώρι, με τους περισσότερους αγωνιστές να συλλαμβάνονται αργότερα, να βασανίζονται και να καταδικάζονται σε χρόνια φυλάκισης. Ανάμεσα σε αυτούς πέραν των Ανωγειανών, ο Φοίβος Ιωαννίδης, ο Ηρακλής Τσίπρας, ο Μιχάλης Σάλας και άλλοι.

Παράλληλα όμως με την κρύπτη, η Ζαφειρένια Σκουλά ανοίγει και τους ασκούς της μνήμης της και μας μιλάει για τον αγωνιστή σύζυγο της, που στην διάρκεια της τρίμηνης κράτησης του υπέστη φρικτά βασανιστήρια.”60 ώρες τον είχαν όρθιο χωρίς νερό, με μια λάμπα αναμμένη κολλημένη στο μέτωπο του” μας λέει χαρακτηριστικά η Ζαφειρένια Σκουλά, τονίζοντας ότι αυτή ήταν η αιτία του κακού, που οδήγησε τον Γιάγκο Σκουλά στο θάνατο το 1975 σε ηλικία μόλις 49 ετών αφήνοντας την μόνη με 7 μικρά παιδιά.” Άμα ακούσω Χούντα τρέμω..” αναφέρει με λυγμούς, μια γροθιά στο στομάχι για τους σημερινούς λίγους αλλά ακραίους νοσταλγούς του φασισμού.

Η κρύπτη στην πίσω αυλή της Ζαφειρένιας Σκουλά στο Περαχώρι. Την έφτιαξε ο Αντώνης Καλομοίρης του Οδυσσέα το 1967. Σήμερα μένουν εκεί τα υπολείμματα του τυπογραφείου του Θανάση Σκουλά, μελάνια, κύλινδροι και μερικές από τις πρώτες προκηρύξεις της Δ.Α.Κ.

 

Διαβάστε παρακάτω όλη την αφήγηση της Ζαφειρένιας Σκουλά στην “Α”, καθώς και το κείμενο της προκήρυξης της Δ.Α.Κ. κατά της Χούντας:

Τα σπίτια των Ανωγείων, καταφύγιο για τους δημοκράτες πολίτες

Τσι είχανε σημειωμένους για εκτέλεση, Γιάγκος Σκουλάς,Φοίβος Ιωαννίδης, ο Θανάσης Σκουλάς και οι άλλοι. Και ο κουνιάδος μου ο Βασίλης ο Καλομοίρης ή “Βιθύλος” ήτανε στην οργάνωση…Ο Φοίβος Ιωαννίδης έκαμε επαέ 15 μέρες στο σπίτι μου.Ο Θανάσης Σκουλάς μας τσι φέρε στο σπίτι μας. Ερχόντουσαν κάθε αργά και γέμιζε από πάνω ο οντάς.Εγώ εμαγέρευγα, τον εκουβαλούσα τα φαγητά. Δεν εγάτεχα ίντα ελέγανε. Ήτανε μια δεκαπενταριά άτομα από όλη τη Κρήτη. Κανένα μήνα τσι κρύβαμε εδώ, μετά εφεύγανε από το ένα σπίτι και επηγαίνανε στο άλλο. Πολλά σπίτια στα Ανώγεια κρύβανε τσι Δημοκράτες από τη Χούντα. Ο Φοίβος Ιωαννίδης μετά από εδώ κρυβότανε στο σπίτι του Νταμπάκη. Και τα έχει γράψει όλα αυτά, πως επέρασε καλά πως είμαστε φιλόξενοι άνθρωποι. Αλλά στραπατσαρίστηκε κι αυτός μετά από τη Χούντα άσχημα, σαν τον άντρα μου.Μετά εδά από τη Χούντα που ήρθε η ελευθερία, ήρθε ο Φοίβος πάλι στο σπίτι μας και μου είπε: “Ζαφειρένια, εγώ θα έρχομαι εδώ, και με το αεροπλάνο να είμαι από πάνω θα κατεβώ να σε δω, γιατί δε θα ξεχάσω τη περιποίηση που μου έκανες και το ψωμί που μας ζύμωνες!”.

Στο σπίτι μου είχε έρθει για καταφύγιο και ο Ηρακλής Τσίπρας (σ.σ θείος του σημερινού πρωθυπουργού) και ο Μιχάλης Σάλας (σ.σ της Τράπεζας Πειραιώς). Έλεγα του Μιχάλη του Σάλα να προσέχει γιατί είναι νεαρός 17 χρονών και είναι αμαρτία να χαθεί και μου έλεγε: “Θεία μια μέρα θα δικαιωθούμε, μη φοβάσαι θα πέσει η Χούντα..!”

Η δημιουργία της κρύπτης, έξω στον τράφο της αυλής του σπιτιού της

 Έπαε ερχόντουσαν και κουβεντιάζανε κάθε βράδυ.Ώρες ατελείωτες. Και είχανε το τυπογραφείο κιόλας και εγράφανε προκηρύξεις! Αυτό το τυπογραφείο το είχε ο Θανάσης Σκουλάς γιατί πριν τη Χούντα έβγανε μια εφημερίδα στο Ηράκλειο. «Κρητικό Φως» την λέγανε την εφημερίδα!Αλλά αυτό παιδί μου το μηχάνημα έκανε πολύ φασαρία! Αφού μια μέρα ερχόμουν από το φούρνο και γροικώ τη φασαρία και λέω”Ω! τσι σκύλους κι αδε μας εκάψουνε επαέ.”. Βγήκα και τους το είπα, για όνομα του Θεού τους λέω, αυτό το πράγμα μη το ξαναβάλετε γιατί γροικάτε από τον Τσίπουρα (σ.σ περιοχή στο Περαχώρι) και θα καούμε επαέ και οι μικροί και οι μεγάλοι! Αν περνά κανείς χωροφύλακας ή κιανείς προδότης, γιατί και οι προδότες δε λείπουνε ποτέ, και το ακούσει εχαθήκαμε! Μετά λοιπόν από αυτά που τους είπα τα μαζέψανε και ανοίξανε μια τρύπα, μια κρύπτη. Ο Αντώνης ο Καλομοίρης του Οδυσσέα την έφτιαξε τη τρύπα, την τσιμεντάρισε μετά και τα βάλανε όλα μέσα εκεί.Μηχανήματα. προκηρύξεις, μελάνια και ίντα δεν είχανε! Όλα τα έβαλαν στην τρύπα.Θυμάμαι ο Θανάσης Σκουλάς όταν με άκουσε που τόνε έκανα παρατηρήσεις για την τρύπα μου έλεγε:”Εγώ μρε Ζαφειρένια θα σε κάμω Μπουμπουλίνα!”. Μρε άστα αυτά που λες και πρόσεχε γιατί έχω 7 μικρά κοπέλια και άσε τσι Μπουμπουλίνες του έλεγα και εγελούσανε όλοι. Αλλά τα έκρυψαν τελικά. Και η τρύπα υπάρχει ακόμη. Έχει μερικά εξαρτήματα μέσα, μερικές προκηρύξεις, εργαλεία, μελάνια Όταν στη Χούντα την φτιάξανε τη τρύπα τα είχαν όλα μέσα και το τυπογραφείο αλλά και πολλά όπλα. Μετά τα είχανε πάρει τα πιο πολλά και τα πήγαν αλλού. Αλλά και εσύ όπως θα δεις έχει μερικά πράγματα ακόμη μέσα κι ας έχουνε περάσει τόσανα χρόνια.

Η παρολίγον απόπειρα απαγωγής των πραξικοπηματιών στο Αρκάδι

Όταν ήταν η γιορτή του Αρκαδίου το Νοέμβριο του 1967, ήρθε εδώ στο σπίτι μας ένας από τα Χανιά. Και έφερε τη πληροφορία ότι στον εορτασμό του Αρκαδίου θα κατεβούν από την Αθήνα ο Παττακός, ο Ιωαννίδης και ο βασιλιάς.  Το ακούει αυτό όλη η ομάδα που κρυβόταν στο σπίτι μου και όλοι είπαν εδά είναι η ώρα μας να πάμε να τσι πιάσουμε να τσι εξολοθρεύσουμε. Εκεί όμως που κουβεντιάζανε ήταν μέσα ένας προδότης όπως εμάθαμε μετά και επήγε και είπε το σχέδιο αυτό και χάλασε η ιστορία. Ω τη παντέρμη τη προδοσία κακή που είναι! Αυτοί θελά τσι απαγάγουνε μα ο προδότης επήγε πιο μπροστά!

Το φαγητό και η…παραπλάνηση των 7 μικρών παιδιών…

Τόσοι άνθρωποι που ήταν πάνω στον οντά και κάθε μέρα εμαγέρευγα για όλους. Κι έψηνα το κρέας και το βλέπανε το κρέας τα κοπέλια και εθαρρούσανε πως θέλα το φάνε! Και μετά από λίγο που το έβγαζα κρυφά απάνω να μου λένε τα κοπέλια “Ε, μα, το κρέας ίντα το κάμες;” και έλεγα πως επέρασε ο σκύλος και το έφαγε! Τα κοπέλια αν και μικρά ερωτούσανε, μα ποιοι είναι αυτοί και ίντα κάνουν εδώ κάθε βράδυ και τους έλεγα “Ρωτηχτάδες μωρέ είναι, από τα Βορίζια ήρθανε και χάνουν πρόβατα και τα ρωτούνε! Μα τα κοπέλια δε μπορείς να τα κοροϊδέψεις εύκολα..

Το παραλίγο δυστύχημα με γεμάτο όπλο στο σπίτι του Νταμπακομανώλη

Όταν εκρυβόντουσαν στο σπίτι του Νταμπάκη, μια μέρα ο Φοίβος Ιωαννίδης εξεγαργάριζε (σ.σ περιεργαζόταν) ένα όπλο. Αλλά αυτός ο Φοίβος δεν είχε ιδέα από πιστόλια καθόλου. Και το πιάνει τυχαία ο Νταμπακομανώλης και λέει του Φοίβου “έχει μρε πράμα μέσα;” ” Όχι λέει ο Φοίβος που δεν εγάτεχε .Και όπως το πιάνει ο Νταμπακομανώλης και το ξεγαργάριζε, μια στιγμής “ντάκα” και φεύγει η σφαίρα και παραλίγο να βρει τον Φοίβο στο κεφάλι. Ευτυχώς εγλίτωσε..

 Η σύλληψη του Γιάγκου Σκουλά

Δυο τρεις βραδιές επήγαινε ο άντρας μου και εξόμενε στσι μάνας μου. Από εκεί τον πιάσανε. Κάποιος θα τον είδε και το πρόδωσε στσι χωροφύλακες και τον πιάσανε στο σπίτι τσι μάνας μου στα Ανώγεια. Η μάνα μου ήταν εκεί και έμενε με τη θεία μου.Και επήγανε οι χωροφύλακες και τον έπιασαν και τον επήγαν στον σταθμό της χωροφυλακής επαέ στα Ανώγεια. Και μου μήνυσε ο άντρας μου να πάω δυο κουβέρτες κι ένα μαξιλάρι και του τα πήγα εκεί που τον κρατούσαν στα Ανώγεια.

Η είσοδος του Έλληνα δωσίλογου που υπέδειξε τον Γιάγκο Σκουλά

Μετά τον πήγανε στο Ηράκλειο. Μια μέρα τον εστέσανε μου έλεγε ο άντρας μου στη γραμμή και εμπήκε μέσα ένας “καλοθελητής” (σ.σ εννοεί προδότης) που έδειχνε στσι Χουντικούς ποιοι έκαναν αγώνα. Σα τσι δωσίλογους τσι κατοχής! Και είχανε στη γραμμή τον άντρα μου και τον Λιόντα, τον Καλομοίρη. Ψηλός ο άντρας μου, κοντός ο Λιόντας. Και μπαίνει μέσα ο καλοθελητής και τον ρωτά ο διοικητής: “Ποιος ήταν από τσι δυο αυτούς στην οργάνωση;”. Λέει αυτός:”Ο κοντός δεν ήτανε ο ψηλός ήτανε..”. Τον ήξερε ο άντρας μου τον προδότη, εθαρρούσανε πως ήταν πατριώτης μα αυτός δεν ήτανε και τον πρόδωσε. Και έκανε και τον άντρα ο προδότης και εφώναζε του Γιάγκο:”Ίντα μωρέ θελά τόνε κάμεις το βασιλιά:Τα πρόβατα σου θέλα τόνε βάλεις να σου αρμέξει:” και έπιασε τον άντρα μου από τα μαλλιά και του τη παίζει και κολλά στο τοίχο. Ίντα θέλα κάμουνε: Μιλιά! Ούτε ο Λιόντας, ούτε ο Γιάγκος. Ίντα να κάμουνε έκεια μέσα, να αντισταθούνε: Αυτά τα μαρτύρια έκανε παιδί μου η Χούντα.

 60 ώρες όρθιος μπροστά σε μια αναμμένη λάμπα..

Εκείνη η εποχή παιδί μου με έκαψε. Δε θέλω να τα θυμούμαι μα αφού με ρωτάς θα σου πω για να μάθει και ο κόσμος τι έκαναν αυτοί εκεί στη Χούντα.

Ζωντανά μαρτύρια επέρασε ο άντρας μου ο Γιάγκος 3 μήνες στα χέρια ντόνε και έκεια μέσα έπαθε την αρρώστια. Γιατί όντε εγύρισε πίσω μου λέει:”Στο κρατητήριο μέσα έκοψε το αίμα μου.Έκεια που εσκέφτουμουνε ότι σας έφηκα μοναχούς και έρημους έκοψε το αίμα μου..”

Γιατί τον είχανε παιδί μου 60 ώρες και έστεκε και είχε μπροστά στο κούτελο του μια λάμπα μεγάλη αναμμένη. Έτσι έστεκε και επρηστήκαν τα πόδια ντου και σπάσανε τα παπουτσοβάσταγα! Σκέψου να δεις ίντα ζόρε είδανε αυτά τα πόδια. Και με την κίνηση που έκανε με τα χέρια και με το πρήξιμο έσπασε τσι χειροπέδες. Αυτός τσι σπάσε τσι χειροπέδες! Με το να δει ο φύλακας ότι έσπασε τσι χειροπέδες πάει στον διοικητή του και του λέει:”Κύριε διοικητά έχουμε εδώ έναν Κουταλιανό!”.Ξαφνιάστηκε ο διοικητής και πάει με το φύλακα να δει τον Κουταλιανό. Μπαίνει μέσα στο κελί και τους εφώνιαζε ο Γιάγκος:”Γουρούνια θα σας ε φάω, έτσιε θα σας ε φάω, θα σας ε ρουφήξω” και του λέει ο διοικητής:”Κύριε Σκουλά τι θέλεις;”. Και απαντά αυτός δυνατά:”Τι θέλω; Ένα ποτήρι νερό. Κι ένα τσιγάρο. Τίποτα άλλο δε θέλω από σας. Γουρούνια..”.Τελικά πήρε το νερό και το τσιγάρο και τον αφήσανε ήσυχο μετά από 60 ώρες στη λάμπα αποκάτω..

Τότε πριν τη Χούντα είχαμε επαέ ένα σύντεκνο μας από τα Χανιά, Μαμάλιο τον ελέγανε και είχε φέρει παλιά ένα αξιωματικό στο σπίτι μας και τόνε τραπεζώσαμε. Αυτός λοιπόν ο αξιωματικός έτυχε εκεί στο κρατητήριο που ήτονε ο άντρας μου. Και πάει στο διοικητή και του λέει:”Αυτόν τον άνθρωπο αν τον ξαναπειράξετε και τον κακοποιήσετε ξανά, εγώ αφήνω τη στολή μου και φεύγω…”. Από εκεί λοιπόν και πέρα δεν τον ξαναβασανίσανε μονό τσι πήρανε από το Ηράκλειο και τσι πήγανε στα Χανιά.

 Οι στρατιές της στο Ηράκλειο για να τον δει στο κρατητήριο

Στο Ηράκλειο όταν τον είχανε εσήκωνα τον Επαμεινώντα (σ.σ τον γιο της), μωρό τότε και επήγαινα κάθε μέρα. Να του πάω τα τσιγάρα να του πάω το φαΐ.Και ποτέ δεν του τα έδωσαν αυτά που κρατούσα! Τίποτα απολύτως, ούτε ένα τσιγάρο. Ποτέ πράμα! Αυτοί μου έλεγαν ότι θέλα του τα δίνουνε. Ευχαρίστως κυρία μου έλεγαν οι χωροφύλακες. Και απής επόρισε ο Γιάγκος μου είπε ότι ποτέ δεν του έδωσαν τίποτα από ότι κρατούσα.Να δεις ανθρώπους..

Μια μέρα εβάστουνα το κοπέλι και σίμωσα στα κάγκελα και κάνει το κοπέλι:”Μπαμπά!” και φωνάζει ο φύλακας:”Τα χάδια να τα αφήσετε, επαέ δεν είναι για χάδια..” και μας διώχνει.

Το δε αύριο πάλι να μαγειρέψω και να πάρω το λεωφορείο να πάω. Έσυρα και εγώ πολλά παιδί μου και πως τα πέρασα δε γατέχω! Ύστερα που τσι πήγανε στα Χανιά πως θέλα πάω: Ήταν μακριά. Δεν πήγα καθόλου εκεί αλλά έπεψε η δύναμη του Θεού και τσι ελευθέρωσε γρήγορα.

Έλληνες χωροφύλακες της Χούντας, χειρότεροι από τους Γερμανούς στρατιώτες

Μνήστητι μου Κύριε των έλεγα των χωροφυλάκων. Μπροστά τους τα έλεγα παιδί μου. Παναγία μου τον έλεγα, εγώ θυμούμαι και τσι Γερμανούς γιατί έζησα και την Κατοχή αλλά αυτά τα πράγματα δεν τα κάνανε ούτε οι Γερμανοί! Πως θα αφήσεις το παιδί να αγγίξει τον μπαμπά του, θα του κάνει τι: Θα τόνε πάρει να φύγει: Τους τα έλεγα μα δε μου απαντούσανε. Μιλιά δεν εβγάλανε.

Ο θάνατος σε τροχαίο του συντρόφου του Γιάγκου Σκουλά, Νίκου Γιαμαλάκη, αμέσως μετά την απελευθέρωση τους..

Τρεις μήνες έκαμε σύνολο σε Χανιά και Ηράκλειο ο άντρας μου, αλλά αν δεν γινότανε το πραξικόπημα που έγινε τότες στο Αρκάδι θελά τσι πάνε στο εκτελεστικό απόσπασμα. Τον πήγαν το λοιπόν στα Χανιά και εκεί αθωώθηκε και γύρισε στα Ανώγεια. Στη διαδρομή μάλιστα της επιστροφής σκοτώθηκε ο Νίκος  Γιαμαλάκης. Αυτός ήτανε μαζί με τον άντρα μου στο κελί στα Χανιά και μόλις ελευθερωθήκανε του λέει του άντρα μου να πάει στο σπίτι του να τον γνωρίσει στους γονείς του μετά από όσα πέρασαν μαζί και το κουράγιο που έδινε ο ένας στον άλλο.”Όχι Νίκο” του λέει ο Γιάγκος “δεν έρχομαι γιατί με περιμένουν και μένα οι δικοί μου. Άμε εσύ στους δικούς σου να πάω και εγώ στους δικούς μου κι άλλη ώρα θα σμίξουμε να κάνουμε παρέα.”. Και δε πάει ούτε 30 μέτρα με το αμάξι και πέφτει και σκοτώνεται ο Γιαμαλάκης, εγκρεμίστηκε με το αμάξι. Όταν ήρθε στα Ανώγεια ο άντρας μου μετά από λίγο το έμαθε πως εσκοτώθηκε ο φίλος του και έκλαιγε και μου έλεγε πως δε μπορεί να πάει στη κηδεία. Με αυτόν τον άνθρωπο εζήσαμε λέει τόσα μαζί πως θα πάω. Τελικά έκαμε τη καρδιά πέτρα άλλη μια φορά και πήγε στη κηδεία να κλάψει το σύντροφο του.

Τι είναι η Χούντα για τη Ζαφειρένια Σκουλά

Άμα ακούσω τη λέξη μόνο Χούντα παιδί μου, σηκώνεται η τρίχα τσι κεφαλής μου. Έκεια τα έπαθε όλα ο άντρας μου. Από εκείνηνα την ιστορία του 1967 εχάλασε και η υγεία του και τον έχασα τελικά το 1975 από μελιταίο. Μόνο 49 χρονών ήτονε και είχαμε 7 κοπέλια. Έκοψε το αίμα του στο κρατητήριο να σκέφτεται εμένα, τα κοπέλια, τα πρόβατα του και να τον έχουνε όρθιο τόσεσας μέρες. Επεράσαμε ντο κι αυτό, ίντα θέλα κάμουμε:

Άμα γροικώ στη τηλεόραση 21 Απρίλη του 1967 αλλάζω κανάλι και λέω να μην τσι δω γιατί αυτοί με κάψανε και δεν ξαναείδα άσπρη μέρα. Μόνο στεναχώρια και δάκρυ μου θυμίζει η Χούντα. Άμα ακούσω Χούντα τρέμω..

Ο θάνατος του Γιάγκου Σκουλά το 1975

Μόλις ετελείωσε η Χούντα αρρώστησε και πέθανε το 1975. Μα η Χούντα ήτανε η πρώτη αιτία που αρρώστησε και τον έχασα 49 χρονών.Η χάρη του Θεού και τσι Παναγίας μου δώκε παιδί μου δύναμη και ανάθρεψα μετά εφτά κοπέλια! Θυμούμαι ότι στη κηδεία δεν εγάτεχα καθόλου που πατούσα. Με βάζει ο Βασίλης Σκουλάς και με φέρνει στο Περαχώρι από το νεκροταφείο. Και έκεια που καθόμουν έρχεται ο μικρός μου ο Επαμεινώντας και μου λέει “Μαμά ίντα θα γενούμε εδά;”Σώπα παιδί μου του είπα μα ο Θεός είναι μεγάλος. Η Αγάπη η κόρη μου ελιγώθηκε και ένας μου πε ότι ο Βαγγέλης μου ήτανε στο νεκροταφείο και κυλιόταν στον τάφο. Τότεσας με όλα αυτά εσυνείφερα και εγώ και είπα μα δε θα χάσω εδά και τα κοπέλια μου. Τότε ακριβώς θυμάμαι και είχε μπει μέσα στο σπίτι του Γερογιάννη η καλόγρια και με θωρρεί με τον Επαμεινώντα στη ποδιά και μου δώκε κουράγιο ότι με τη χάρη τσι παναγίας θα τα αναθρέψω τα παιδιά μου. Έτσι συνήλθα και στάθηκα Μάνα και πατέρας και με τη δύναμη του θεού πρώτα.

Το μήνυμα της στους σημερινούς νέους

Θέλω να πω στα νέα παιδιά να έχουν υπομονή σε όλα τα πράγματα. Να μην αγχώνονται τόσο πολύ και να έχουν το θάρρος τους στον Θεό. Όποιος έχει τα θάρρη του στο θεό αδείπνητος δε θέτει λέει ο λαός!

Το μοιρολόι για τον άντρα της στο σαρανταήμερο μνημόσυνο

Τον καιρό τότε που εμείς οι παλιές μέναμε χήρες στα Ανώγεια είχαμε σαν έθιμο να κόβουμε τα μαλλιά μας και να τα βάζουμε στα χέρια του άντρα μας που πέθανε. Έκοψα λοιπόν τα κρουλλιά μου και τα έβαλα στα χέρια του και του λέω:

Δώρο Χριστουγεννιάτικο μπαξέ μου, σου κάνω τα κρουλλιά μου ακριβέ μου,

να τα κρατείς όπου κι αν πας κλωνάρι μου,να ‘χεις την ανάμνηση μου παλικάρι μου.

Γιατί εσύ μου άφησες στολή μου, τη πίκρα και τον πόνο μερακλή μου.

Στα σαράντα του πρόβαλα στο Λιβάδι και λέω

Βασιλικέ του Λιβαδιού, μπαξέ μου,και λούξ η του πλατάνου, ασκιανέ μου.

Ήσουνε Γιάγκο κι έφεγγες στολή μου, όλο το Περαχώρι ευγενή μου.

Με τη παρουσία σου αετέ μου, με την εμφάνιση σου εγλετζέ μου,

εστόλιζες κι ομόρφιζες κλωνάρι μου, όλο το Περαχώρι παλικάρι μου.

Και πως θα ρθούνε οι εκλογές μπαξέ μου, να λείπεις απου τη κάλπη εγλετζέ μου.

Σε ένα άλλο μοιρολόι για τον αδερφό της που έπαιζε μαντολίνο μαζί με τον Νίκο Ξυλούρη, αναφέρει

Πάρε το μαντολίνο σου αδερφέ μου κι ο Νίκος η τη λύρα ακριβέ μου.

Κι ο Πώλος από το Λαγγό κλωνάρι μου, κι οι τρεις μαζί να ρθείτε παλικάρι μου.

Να κάμετε η στο χωριό μπαξέ μου, μια βόλτα ως το Μετόχι ασκιανέ μου,

να στολιστούνε τα στενά κλωνάρι μου, κι όλοι οι δρόμοι των Ανωγειώ παλικάρι μου.

Κι οι κοπελιές των Ανωγειώ στολή μου, να βγούνε στο μπαλκόνι μερακλή μου.

Η προκήρυξη που τυπώθηκε στο σπίτι της Ζαφειρένιας Σκουλά:

Αναλυτικά το κείμενο που υπέγραφε η Δ.Α.Κ, Δημοκρατικός Αγών Κρήτης ανέφερε τα εξής:

Κρήτες Δημοκράτες,

 Ο λαός μας υποδουλώθηκε πάλι, όπως πολλές φορές στη δραματική ιστορία του.Την 21η Απρίλη μια χούφτα ανδρείκελων που δρούσα συνωμοτικά από πολύ καιρό μέσα στο στρατό για να προλειάνουν το έδαφος, ετόλμησαν να στρέψουν τις κάννες των Ελληνικών τουφεκιών κατάστηθα στο λαό μας και να επιβάλλουν τη δικτατορία.Πουλημένα όργανα ξένων οι τρεις εφαρμοστές του προδοτικού σχεδίου καταλύσεως της ελευθερίας μας, δεν εδίστασαν να πατήσουν πάνω στο πτώμα της Δημοκρατίας και να ασελγήσουν πάνω στον καταστατικό χάρτη του πολιτικού μας συστήματος. Με τις ευλογίες και του βασιλιά κατέλυσαν το Σύνταγμα και φόρεσαν φίμωτρο στον υπερήφανο Ελληνικό λαό απειλώντας με τα τανκς και τα στρατοδικεία κάθε όρθιο ανάστημα. Μαύρη σκλαβιά πλακώνει τη Χώρα της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας. Μια σκλαβιά που σχεδιάστηκε έξω από την Ελλάδα και  οργανώθηκε από ξένες υπηρεσίες για να γίνει ο πιο βαρύς ζυγός, η πιο ντροπιαστική αλυσίδα στα χέρια του λαού μας. Επικεφαλής αυτής της ύπουλης και άνανδρης επιδρομής κατά του λαού μας ετέθη ο Κόλλιας. Είναι γνωστός ο άνθρωπος αυτός από μια σειρά ανέντιμων ενεργειών του στην υπόθεση της δολοφονίας του Λαμπράκη.

 Έλληνες,Κρήτες πατριώτες.

 Εσείς που δεν εσκύψατε ποτέ και σε κανένα καταχτητή όσο δυνατό και όσο μεγάλο. Ήρθε και πάλι η ώρα μας.Είναι η ώρα που γράφεται η ιστορία των ωραίων αγώνων. Και σε τέτοιες ώρες ποτέ δεν επυκνώσετε τις τάξεις της αντίστασης στην όποια βια, με τη βίαιη επιστράτευση. Ορθοί, υπερήφανοι, γενναίοι, προχωρείτε πάντα εθελοντές στο χρέος του πολίτη. Στο χρέος του Έλληνα. Στο χρέος του Δημοκράτη. Στο πρόσθετο και βαρύ χρέος της ιδιότητας του Κρητικού. Ένα “παρών” χρωστάμε πάντα και σε κάθε στιγμή όταν οι ώρες το προστάζουν. Σ’αυτό το “παρών” σας καλεί και πάλι ο Δημοκρατικός Αγών Κρήτης. Ένα παρών στο καινούργιο Όχι που επιφύλασσε στη γενιά μας η Μοίρα της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας μας. Ένα παρών για μια θέση στις τάξεις μας που καθημερινά πυκνώνονται για να γίνουν στο τέλος η τρομερή στρατιά της Ελευθερίας που θα τιμωρήσει σκληρά τους δούλους των ξένων. Ένα παρών στη νέα Αντίσταση που θα σαρώσει τους προδότες, τους δειλούς και τους πουλημένους σε ξένα αφεντικά, βιαστές της Ελευθερίας των Ελλήνων. Επίκαιρος όπως πάντα ο Εθνικός μας ποιητής, μας καλεί όλους από το ύψος του βάθρου του.

 “Ανάξιος όποιος όταν κρούει το προσκλητήρι των καιρών,

να το φυσάει ή να τ’ακούει σάλπιγγα  ή τύμπανο, τ’ακούει δε λέι παρών..”

 Δημοκράτες της λεβεντογέννας Κρήτης μας. Το όνομα της ιδιαιτέρας μας Πατρίδας, τη μεγάλη ιδιότητα του Κρητικού, την ελέρωσαν κάποιοι εφιάλτες που γεννήθηκαν κατά λάθος σ’αυτόν τον περήφανο τόπο. Ντρέπεται κάθε Κρητικός. Ντρέπεται ο αθάνατος Ψηλορείτης μας. Ντρέπονται οι πέτρες και το αιματοβαμμένο χώμα. Τρίζουν βαριά από αγανάχτηση οι αρμοί του βράχου στο Ακρωτήρι.

 Πυκνώσετε τις φάλαγγες  της Δ.Α.Κ. Σκληρή και αδυσώπητη νέμεση η τιμωρία μας θα πέσει στα κεφάλια αυτών που μας έκαναν να κοκκινίζουμε από ντροπή. Έχουμε για αυτό πρόσθετο χρέος να παλέψουμε διπλά. Μια σαν ελεύθεροι Δημοκράτες και μια σαν Τιμωροί προσβεβλημένοι Κρητικοί.

 ΖΗΤΩ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ-ΖΗΤΩ Η ΚΡΗΤΗ

1967

Δ.Α.Κ.

 -Να αναφέρουμε τέλος ότι σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Πατρις στις 22-4-2008 ήρθε στο φως το παραπεμπτικό βούλευμα για 29 αντιστασιακούς σε στρατοδικεία της Χούντας. Για την δράση τους καταδικάστηκαν σε φυλακίσεις αρκετοί από αυτούς που πέρασαν από το σπίτι της Ζαφειρένιας Σκουλά, ανάμεσα τους βέβαια και ο σύζυγος της Γιάγκος που είχε συμμετοχή μαζί με τον Θανάση Σκουλά στην πρώτη αντιστασιακή πράξη κατά της Χούντας στις 21 Απριλίου του 1967 σε μαζική συγκέντρωση στο Ηράκλειο και καταδικάστηκε σε 4 χρόνια. Στο παραπεμπτικό βούλευμα αναφέρονται επίσης μεταξύ άλλων τα ονόματων των Φοίβου Ιωαννίδη, Βασίλη Καλομοίρη του Νικολάου, Θανάση Σκουλά, Μενέλαου Ξυλούρη από Κρουσώνα, Νίκου Γιαμαλάκη, Ηρακλή Τσίπρα και του μόλις 17 ετών τότε Μιχάλη Σάλα, ενώ γίνεται αναφορά στην συνεργασία που είχε ο Φοίβος Ιωαννίδης με το στέλεχος της αριστεράς Κώστα Σμπώκο που ήταν ήδη στην παρανομία.

 

-Για την πραγματοποίηση της συνέντευξης με την Ζαφειρένια Σκουλά και το άνοιγμα της κρύπτης στην αυλή της, ευχαριστούμε θερμά για τη βοήθεια και συνεργασία του τον ανιψιό της Γιάγκο Σκουλά του Γιωργιό.

 

 

 

Πλήθος κόσμου βρέθηκε σήμερα στην πλατεία Αρμί και κάτω από ένα λαμπερό ήλιο, τίμησε την μεγάλη Εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου 1821 και τους ήρωες που έδωσαν τη ζωή τους για να είμαστε σήμερα εμείς ελεύθεροι. Η επιμνημόσυνος δέηση εψάλη στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου. Στην πλατεία το ιστορικό της ημέρας εκφώνησε η διευθύντρια του Γυμνασίου Ανωγείων κα Δήμητρα Στασινού.

Στεφάνια στο άγαλμα του Ανωγειανού ήρωα κατέθεσαν οι αρχές και στη συνέχεια όλοι μαζί έψαλαν τον εθνικό ύμνο. Ακολούθησε η παρέλαση των μαθητών στον κεντρικό δρόμο των Ανωγείων με το κοινό να χειροκροτεί θερμά τα παιδιά.

Ιδιαίτερη αίσθηση έκαναν και φέτος δεκάδες μαθητές που επέλεξαν να ντυθούν με παραδοσιακές κρητικές στολές δημιουργώντας υπέροχες εικόνες στα μάτια των θεατών. Χρόνια πολλά σε όλους τους Έλληνες.

 H ομιλία της διευθύντριας  του Γυμνασίου Ανωγείων κας Δήμητρας Στασινού, στην οποία ανέπτυξε το ιστορικό της 25ης Μαρτίου 1821:

Ανήκουμε σε μια χώρα που είναι μικρή στο χώρο, αλλά απέραντη στο

χρόνο. Είναι μια φλούδα γης και όπως την προσδιόρισε ο Γεώργιος Σεφέρης,

Είναι ένα ̟πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, ̟που δεν έχει άλλο αγαθό ̟παρά τον αγώνα του λαού, τη θάλασσα και το φως του ήλιου.

Γι΄ αυτόν τον αγώνα του λαού βρισκόμαστε σήμερα εδώ, για να θυμηθούμε,

να τον τιμήσουμε, να εκφράσουμε το σεβασμό μας στους αγωνιστές, αλλά και

σε όλους εκείνους που κράτησαν στην καρδιά τους άσβεστη τη φλόγα της

λευτεριάς..

Σήμερα, τιμούμε την έναρξη της Επανάστασης του 1821, που αποτελεί το

μεγαλύτερο ιστορικό γεγονός της νεότερης ιστορίας μας, αφού με αυτήν το

έθνος μας κατόρθωσε να αποκτήσει κρατική υπόσταση. Μαζί με την εθνική

μας επέτειο γιορτάζουμε και τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, που συμβολικά

ταυτίστηκε με την επανάσταση του λαού για να υποδηλώσει ότι το ευαγγέλιο

της σωτηρίας του ανθρώπου εξομοιώνεται με τη λύτρωση του έθνους από τη

σκλαβιά.

     Στην πραγματικότητα, όμως, η Επανάσταση είχε ξεκινήσει ένα μήνα

νωρίτερα, στο Ιάσιο της Μολδαβίας, με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη.

Στα τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς, που ακολούθησαν την άλωση της Πόλης,

οι Έλληνες πίστευαν ακράδαντα ότι είναι οι συνεχιστές όχι μόνο της

Βυζαντινής Αυτοκρατορίας αλλά και της αρχαίας Ελλάδας κι έτσι απέκτησαν

συνείδηση της ιστορικής τους συνέχειας. Επιπλέον, ο λαός μας κατόρθωσε να

μην αφομοιωθεί, αλλά να διατηρήσει την εθνική του ταυτότητα, όπως αυτή

εκφράζεται μέσα από τη γλώσσα του και τη θρησκεία του. Σ΄ αυτό

συνέβαλλαν πολλοί: η Εκκλησία, που υπήρξε «η κιβωτός του Έθνους», ο

ρασοφόρος δάσκαλος, ο Κοσμάς ο Αιτωλός και οι _δάσκαλοι του Γένους, οι

οποίοι με τα κείμενά τους βοήθησαν στην πνευματική αφύπνιση του Γένους.

Ο Ρήγας Φεραίος, ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Ευγένιος Βούλγαρις, ο Άνθιμος

Γαζής και άλλοι Έλληνες διαφωτιστές βρήκαν πρόσφορο έδαφος για να

ριζώσει και να βλαστήσει ο σπόρος της λευτεριάς.

  Χωρίς αμφιβολία, ο αγώνας αυτός έχει την ουσία και τις διαστάσεις ενός

θαύματος. «Γιατί στο θαύμα κι όχι στη λογική, χρωστάει την ανάστασή του το Γένος», έγραψε ο στρατηγός Μακρυγιάννης.

 Η λογική έλεγε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια εξέγερσης απέναντι στην Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν, εκ των προτέρων, καταδικασμένη σε αποτυχία, όπως είχε γίνει και στο παρελθόν με τα διάφορα προεπαναστατικά κινήματα

 Επιπλέον, η Ευρώπη, οι Μεγάλες δυνάμεις της Ιερής Συμμαχίας ήταν εχθρικές απέναντι στην Επανάσταση.

    Κι όμως, η μεθοδική προετοιμασία από τη Φιλική Εταιρεία, οι Κλέφτες και

οι Αρματολοί, η θέληση και η αγωνιστικότητα του λαού έφεραν το ποθούμενο.

Από την Ήπειρο ως το Μοριά και από τη Ρούμελη ως τη Μακεδονία και τα

νησιά, ξέσπασε η φλόγα της επανάστασης. Ήταν το ξέσπασμα ενός

βασανισμένου και ταπεινωμένου λαού. Ο ραγιάς αρματώνεται, γίνεται

ασυμβίβαστος αγωνιστής και επαναστατεί απέναντι σ΄ έναν εχθρό που είχε τα

πάντα: στρατό, στόλο, χρήματα και τη νομιμότητα του κυρίαρχου. Η

επανάσταση στη Μακεδονία, στη Θεσσαλία, στην Ήπειρο και στα νησιά του

Αιγαίου πνίγηκε στο αίμα. Μόνο στην Πελοπόννησο και στη Στερεά Ελλάδα,

ο αγώνας πέτυχε και ευδοκίμησε.

    Ονόματα όπως: Κολοκοτρώνης, _Διάκος, Παπαφλέσσας, Καραϊσκάκης,

Υψηλάντης, Μπουμπουλίνα, Κανάρης έχουν μείνει στην Ιστορία ως παραδείγματα ηρωισμού και αυτοθυσίας. Είναι μορφές

που πήραν μυθικές διαστάσεις στη συνείδηση του λαού μας.

 Η άλωση της Τριπολιτσάς, η σφαγή της Χίου, η καταστροφή των

Ψαρών, η έξοδος του Μεσολογγίου αποτελούν κορυφαίες στιγμές του αγώνα,

αποτελούν ολοκαυτώματα ψυχών και σωμάτων, που συγκίνησαν όλον τον

κόσμο και δημιούργησαν ισχυρό ρεύμα Φιλελληνισμού στην Ευρώπη..

Όμως, ανάλογα με το αίμα που χύθηκε, το πρώτο ανεξάρτητο ελληνικό

κράτος περιορίστηκε στα στενά όρια της Πελοποννήσου, της Στερεάς Ελλάδας και των Κυκλάδων.

  Η Επανάσταση του 1821, δεν ήταν ταξική, όπως η Γαλλική, αλλά ήταν ένας καθολικός αγώνας και απέδειξε ότι η πίστη στην ελευθερία, η αγωνιστικότητα και η ισχυρή θέληση ενός λαού, μπορούν να αλλάξουν την ιστορική του μοίρα.

   Οι Έλληνες απέδειξαν για μια ακόμα φορά πως κανείς λαός δεν μένει

υπόδουλος όταν πάρει την υπέρτατη απόφαση να ζήσει ελεύθερος ή να πεθάνει.

«Η μεγαλοσύνη των λαών δε μετριέται με το στρέμμα. Με της καρδιάς το

πύρωμα μετριέται και το αίμα»

    Τιμώντας, σήμερα, την Επανάσταση του 1821, αναπόφευκτα γίνονται

παραλληλισμοί με την πρωτόγνωρη δυσμενή κατάσταση στην οποία έχει

περιέλθει η χώρα μας .

    Σύμφωνα με τους ιστορικούς, η άλωση της Πόλης, που ήταν η απαρχή της

τουρκοκρατίας, δεν προήλθε μόνο από τη στρατιωτική ισχύ των Οθωμανών.

Προήλθε από την κοινωνική αναρχία και αποσάθρωση, την κοινωνική

διαφθορά και ανισότητα, την εξαθλίωση του δημόσιου βίου, την ανάρρηση σε

αξιώματα φαύλων και ανάξιων ανθρώπων, τη διαφθορά των αξιωματούχων και την ηττοπάθεια των αρχόντων. Αλλά και ο στρατηγός Μακρυγιάννης, αυτός ο αγνός αγωνιστής της επανάστασης, στα Α̟πομνημονεύματά του, στηλιτεύει δριμύτατα αντίστοιχες καταστάσεις που επικρατούσαν στις πρώτες δεκαετίες ύπαρξης του Ελληνικού κράτους. Μήπως παρόμοια φαινόμενα δεν

παρατηρούνται και σήμερα;

   Τότε είχαμε να αντιμετωπίσουμε μια ισχυρή Οθωμανική αυτοκρατορία, ενώ

σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με διάφορα ισχυρά απρόσωπα οικονομικά

κέντρα που με αναίδεια διασύρουν την πατρίδα μας και προσπαθούν «να κάνουν στάχτη έναν λαό ̟που είναι αιώνια φλόγα»,όπως έγραψε ο Κώστας Βάρναλης.

   Βέβαια γι΄ αυτήν την οδυνηρή κατάσταση ευθύνονται όλοι, από την κορυφή

μέχρι τη βάση της πολιτικής και κοινωνικής πυραμίδας. Όλοι όσοι

νομιμοποίησαν τη διαφθορά, εισήγαγαν έναν αμοραλισμό ξένο προς τα ήθη

της ελληνικής κοινωνίας και κατάργησαν παραδοσιακές αξίες που

χαρακτήριζαν τον ελληνικό λαό. Αλλά και όλοι εμείς που προτάξαμε την

ατομικότητα και το προσωπικό συμφέρον έναντι της συλλογικότητας και της

κοινωνικής προσφοράς. Όλοι εμείς που ανεχτήκαμε και επιτρέψαμε να

κυριαρχήσει η φαυλότητα, η ανομία, η αναξιοκρατία και η ατιμωρησία των

σύγχρονων Αρδιαίων και Ηρόστρατων.

      Σ΄ αυτήν τη δύσκολη στιγμή που περνά η πατρίδα μας, θα πρέπει να

ανατρέξουμε και να αναβαπτιστούμε στις αξίες και στα ιδανικά του ΄21, στο

«εμείς» του Μακρυγιάννη, στον πατριωτισμό και τη θυσία των αγωνιστών, να

κρατήσουμε αυτά που μας ενώνουν

   Αγαπητά μας παιδιά, εσείς που είστε το μέλλον της πατρίδας, εσείς που

μεταφέρετε όλα τα χαρακτηριστικά της ελληνικής ψυχής ακολουθήστε τη

συμβουλή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και του Αδαμάντιου Κοραή.

    Ο πρώτος, ο αγράμματος πρωταγωνιστής της Επανάστασης, στην ιστορική του ομιλία στην Πνύκα προέτρεψε τους νέους να σκλαβωθούν στα γράμματα τους και να δοθούν στις σπουδές τους.

 Ο δεύτερος με την προστακτική του «δράξασθε ̟παιδείας» καθιστά σαφές ότι μόνο μέσα από την παιδεία θα γίνεται ελεύθεροι άνθρωποι και όποιος είναι ελεύθερος συλλογάται καλά και άρα ενεργεί σωστά. Πορευθείτε με όραμα και στόχους στη ζωή σας, προσπαθήστε και αγωνιστείτε, με πίστη και αρετή για την πραγμάτωσή τους, εμπνευστείτε από τα ιδανικά του ΄21 και τις διαχρονικές αξίες του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας, για να μπορέσει πάλι, χάρη σε σας, να ξαναλάμψει το ελληνικό φως και να κερδίσουμε το σεβασμό που μας αξίζει».

 

 

Ο Μιχάλης Ακουμιανάκης στις χειρόγραφες σημειώσεις του περιγράφει πως έζησε τα Χριστούγεννα του 1943 στα Ανωγειανά μητάτα

Του Γιώργου Καλογεράκη*

Tα τελευταία χρόνια, ήλθαν στα χέρια μας οι χειρόγραφες σημειώσεις ενός σημαντικού ανθρώπου, που την περίοδο της Κατοχής ανέλαβε έναν σπουδαίο ρόλο στην Αντίσταση της Κρήτης. Πρόκειται για τον Μιχάλη Ακουμιανάκη, Αρχηγό της Εθνικής Οργάνωσης Δολιοφθοράς Πληροφοριών ΕΟΔΠ Ηρακλείου Λασιθίου, από την Άνοιξη του 1943 ως το τέλος της γερμανικής Κατοχής, αντικαθιστώντας τον Αρχηγό της ΕΟΔΠ Γεώργιο Δουνδουλάκη, που είχε φυγαδευτεί στη Μέση Ανατολή.

Οι χειρόγραφες σημειώσεις του Μιχάλη Ακουμιανάκη, στάλθηκαν το 2006 από τον Γεώργιο Δουνδουλάκη, (τότε μόνιμο κάτοικο ΗΠΑ) στην κ. Ειρήνη Ταχατάκη. Μεταξύ άλλων στο συνοδευτικό σημείωμα του Γιώργου Δουνδουλάκη υπήρχε η φράση: «βγάζω ένα μεγάλο βάρος από πάνω μου».

Ο Μιχάλης Ακουμιανάκης ήταν ένα από τα μέλη της ομάδας των απαγωγέων του Γερμανού Στρατηγού Χάινριχ Κράιπε, οργάνωσε τα σαμποτάζ των αεροδρομίων του νομού Ηρακλείου το καλοκαίρι του 1943, το σαμποτάζ στις αποθήκες καυσίμων Πεζών το ίδιο καλοκαίρι, τα σαμποτάζ του Ιουλίου 1944 που έγιναν σε όλη την Κρήτη, ήταν το έμπιστο πρόσωπο και το μάτι του Συμμαχικού Στρατηγείου και των Βρετανών αξιωματικών συνδέσμων την περίοδο της Κατοχής.

Πολλές φορές επισκέφτηκε τα Ανώγεια και τον Ψηλορείτη, έλαβε μέρος σε συσκέψεις ηγετικών στελεχών της Αντίστασης στα μητάτα της Νίδας, συνόδευσε τους Τομ Ταμπάμπιν και Πάτρικ Λη Φέρμορ σε αποστολές, γενικά ήταν ένα δραστήριο στέλεχος της Αντίστασης.

Οι χειρόγραφες σημειώσεις του Μιχάλη Ακουμιανάκη γράφτηκαν, όπως ο ίδιος τονίζει στην πρώτη σελίδα, στις 5 Νοεμβρίου 1990. Αποτελούνται από 320 σελίδες διαστάσεων 26Χ18 εκατοστών.

Ο Μιχάλης Ακουμιανάκης στα γραπτά του μιλά συχνά για τα Ανώγεια.

Το απόσπασμα που ακολουθεί, αφορά τα Χριστούγεννα του 1943 και ότι ακολούθησε την επίσκεψή του μαζί με τους άνδρες της Αγγλικής Αποστολής, στα φιλόξενα μητάτα του Ψηλορείτη και στη συνέχεια στα σπίτια των Ανωγειανών.

“…κατά το διάστημα από Σεπτέμβριον μέχρι Δεκέμβριον συνήθιζα να επισκέπτομαι δια συνεργασίαν τις Αγγλικές αποστολές στον Ψηλορείτην κατά την διάρκειαν του καλοκαιριού ή ακόμη μέχρι Δεκέμβριον όταν δεν υπήρχε μεγάλη κακοκαιρία ή χιονοπτώσεις.

Στον Ψηλορείτη εχρησιμοποιούντο δια παραμονήν των αποστολών διάφορες μάντρες των προβάτων ή όπως λέγονται συνήθως «μιτάτα». Εχρησιμοποιήθησαν πολλά μιτάτα δια την παραμονή των αποστολών μετά των ασυρμάτων των και των βοηθών των. Στη Μύθια, στο Κορίτσι,…

Τα στρογγυλά λιθόκτιστα θολωτά οικήματα με μίαν μόνο μικρή είσοδο αποτελούσαν την διαμονήν των βοσκών και πολλές φορές αποθήκη των τυριών. Τα οικήματα μου θύμιζαν τους θολωτούς Μινωϊκούς τάφους που έχουν βρεθεί στην περιοχήν της Κνωσσού και είναι ακριβώς όμοιοι με αυτούς. Δεν αποκλείεται οι Μινωϊκοί τεχνίτες να χρησιμοποιήθηκαν δια την κατασκευήν των οικημάτων αυτών στον Ψηλορείτη.

Η διαμονή μας στα οικήματα αυτά δεν ήτο άνετη καθόλου. Τυλίγαμε το σώμα μας με το μάλλινο καπότο και μία πέτρα αποτελούσε το μαξιλάρι μας. Στη μέση της μάντρας άναβαν φωτιά την νύκτα για την θέρμανσί μας από το κρύο που έπιπτε εκεί τους καλοκαιρινούς μήνες. Στην ίδια φωτιά επαρασκευάζετο το φαγητό. Σκεπτόμουν πολλές φορές πώς ήτο δυνατόν οι Άγγλοι να ζουν σε τέτοιες σκληρές συνθήκες ζωής. Έκανα σύγκριση με την ζωή των στη Βίλλα Αριάδνη, με όλες τις ανέσεις και δεν μπορούσα να εξηγήσω την ανοχήν των στις συνθήκες του βουνού και της πράγματι σκληρής ζωής. Θυμούμαι ένα μεσημέρι που ο P.L.F. (Πάτρικ Λη Φέρμορ), έπαιρνε το μεσημεριανό του.

Διαβάστε την συνέχεια... »

Ποιος το τραβάει το σκοινί και σκοτεινιάζει ο κόσμος;

Σαν μαριονέτα στην καρδιά, χοροπηδάει ο πόνος..

Μια στον πόλεμο σε χάνω, στην Ειρήνη κρύβεσαι.

Αχ! Αγάπη με στο κλάμα σαν βαρκούλα πνίγεσαι..

Η παρουσία των Ανωγείων σε κάθε κάλεσμα της Πατρίδας για Ελευθερία και Ανεξαρτησία, είναι αδιαμφισβήτητη και είναι ένα δέντρο ποτισμένο εδώ και αιώνες με πολύ αίμα, δάκρυα, πόνο και ξεριζωμό που στο άνθισμα του όμως ανοίγει ξανά τα φύλλα της λευτεριάς, της αναγέννησης και της δικαιοσύνης. Οι Ανωγειανοί λοιπόν, με βάση τα παραπάνω, δεν θα μπορούσαν εκ φύσεως να είναι απόντες σε ένα από αυτά τα καλέσματα του τόπου για Ελευθερία, στη μεγάλη εξέγερση των φοιτητών του Πολυτεχνείου το Νοέμβρη του 1973, ενάντια στην Χούντα που τόσα δεινά προξένησε στον τόπο, φθάνοντας στο αποκορύφωμα της εθνικής προδοσίας της Κύπρου τον Ιούλιο του ’74.

Ανωγειανοί φοιτητές, αλλά ακόμα και απλοί πολίτες που ζούσαν στην Αθήνα την περίοδο της δικτατορίας βρέθηκαν στο Πολυτεχνείο και ένωσαν και τις δικές τους φωνές με αυτές των ελεύθερων Ελλήνων, σε εκείνο το δραματικό αλλά και τόσο ιστορικό τριήμερο της Κατάληψης. Άλλοι βρέθηκαν μέσα στο Πολυτεχνείο και άλλοι απέξω προσφέροντας τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης στους φοιτητές, με τους περισσότερους από αυτούς στο πέρασμα τεσσάρων και πλέον δεκαετιών από εκείνες τις ημέρες, να παραμένουν αφανείς στο παρασκήνιο χωρίς να ζητήσουν ανταλλάγματα για τους αγώνες τους, αργότερα με την Μεταπολίτευση.

Υπήρχε όμως και ένας Ανωγειανός εκεί, που αν και είμαστε βέβαιοι ότι θα ήθελε να είναι αφανής αγωνιστής του Πολυτεχνείου, κάτι τέτοιο δεν ήταν δυνατόν λόγω της τεράστιας εμβέλειας που είχε ως προσωπικότητα, ως καλλιτέχνης και ως άνθρωπος.Τον Νίκο Ξυλούρη “τράβηξε” μέσα στο Πολυτεχνείο η φωνή των φοιτητών, η φωνή των ελεύθερων Ελλήνων και ο ίδιος ως βαθιά δημοκρατικός άνθρωπος δε θα μπορούσε να μην υπακούσει σε αυτά τα κελεύσματα. Παρά τις πιέσεις φίλων και γνωστών να μην θέσει την ζωή του σε κίνδυνο, ο δικός μας Ψαρονίκος βρέθηκε εκεί και τις τρεις ημέρες, τραγούδησε με αυτή την κρυστάλλινη και επαναστατική φωνή του την “Ξαστεριά” και το “Μπήκαν στη πόλη οι οχτροί”, με τους φοιτητές να τον σηκώνουν στα χέρια και να γίνεται σύμβολο του αγώνα τους. Ο Ξυλούρης έδινε μια ακόμα γροθιά στον Φασισμό της επταετίας μετά και το θρυλικό “Το μεγάλο μας τσίρκο” την θεατρική παράσταση σύμβολο κατά της Χούντας, δίπλα στην Καρέζη, τον Καζάκο, τον Παπαγιαννόπουλο.

Λίγες ώρες πριν το τανκ εισβάλλει στο Πολυτεχνείο οι φοιτητές τον πείθουν και τον φυγαδεύουν ώστε ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης να μην πέσει θύμα των όπλων των  φασιστών.Μια αδιόρατη θλίψη είχε στο βλέμμα του ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης, σύμφωνα με μαρτυρίες φίλων του, όταν η συζήτηση ερχόταν στο Πολυτεχνείο, μέχρι και τον πρόωρο θάνατο του τον Φλεβάρη του 80′. Θλίψη για τα νιάτα που χάθηκαν στο Πολυτεχνείο, πιστά στα μεγάλα ιδανικά της ζωής.

“Εκεί σκοτώθηκαν άνθρωποι για τα ιδανικά τους. Εγώ δεν σκοτώθηκα..” έλεγε χαρακτηριστικά ο Νίκος Ξυλούρης και τελείωνε οποιαδήποτε άλλη διάθεση είχε ο συνομιλητής του, που ήθελε να μάθει για την παρουσία του στο Πολυτεχνείο. Σεμνός, ταπεινός, άνθρωπος, ελεύθερος, αθάνατος! Ας ανάψουμε λοιπόν ένα κερί και για τον Ψαρονίκο, δίπλα στους αθάνατους ήρωες νεκρούς του Πολυτεχνείου.

*Του Γιώργη Μπαγκέρη

-->