Θερμοκρασία 11.1°
Άνεμος 8.0 ΒΔ
Βαρόμετρο 1019.2
Υγρασία 50%
Βροχόπτωση Μήνα 76.0 mm
Στοιχεία από τον σταθμό του ΕΑΑ στα Ανώγεια

Ιστορία

Την Κυριακή 14 Ιανουαρίου θα πραγματοποιηθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννου, μνημόσυνο για την ανάπαυση της ψυχής του πρωτοπρεσβύτερου παπά Νικόλα Ανδρεαδάκη που εκοιμήθη στις  5 Ιανουαρίου και τον αποχαιρέτησε την επομένη σύσσωμο το χωριό, αλλά και προσωπικότητες από ολόκληρη τη Κρήτη. Με μαντινάδες και συγκινητικές ομιλίες που σας παρουσιάζει  η “Α” ανέλυσαν το πλούσιο ποιμενικό έργο του εκλιπόντος, αλλά και την παρακαταθήκη που αφήνει η δράση του στις νεότερες γενιές, ενώ ο γιος του και δικηγόρος Ιωάννης Ανδρεαδάκης απηύθυνε ένα συγκινητικό αποχαιρετισμό πρώτα στον Πατέρα του  και μετά στον Ιερωμένο.

Πρωτοπρεσβύτερος Νικόλαος Γ.ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ

(Απεβίωσε 5-1-2018)

Πλήρης ημερών , ετών 92 , εκοιμήθη ο Παπά Νικόλας, ο Σεμνός και Ταπεινός Ιερέας , που επί σειράν 66 ετών , πιστά και αφοσιωμένα , υπηρέτησε την Εκκλησία και τον Γενέθλιο τόπο του, τα Ανώγεια , που  με πάθος αγάπησε. Αγαπήθηκε, όσο κανείς άλλος, για τον πράο , έντιμο, ταπεινό και απλό χαρακτήρα του .Ήταν πρωτοπόρος στην Ίδρυση των Πρώτων Φιλόπτωχων Ταμείων στην  ιερατική του Περιφέρεια , που επί τόσα έτη υπηρέτησε . Προστάτευε με σθένος τον φτωχό, τον απλό άνθρωπο και άδολα βοηθούσε τον οποιονδήποτε, που είχε ανάγκη , χωρίς καν να περιμένει να του ζητηθεί βοήθεια.

Γόνος του αείμνηστου Παπά Γιώργη Ανδρεαδάκη ευτύχησε, και ο Θεός τον αξίωσε, να ζήσει και να χαρεί πλήθος απογόνων ,τέκνων , εγγονών και δισέγγονων. Σημαδιακά απεβίωσε την ημέρα των Φώτων, και εν μέσω πλήθους πιστών , την ημέρα του Μεγάλου Αγιασμού , κηδεύθηκε στα Ανώγεια, στον Άγιο  Ιωάννη , όπου τόσα χρόνια πιστά

υπηρέτησε .Της εξοδίου Ακολουθίας πρωτοστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ..Ευγένιος, εν μέσω 25 Ιερέων, που με συγκίνηση και κατάνυξη έψαλαν τους νεκρώσιμους ύμνους.

Για το ήθος και την προσφορά του εκλιπόντος ωμίλησε ο Ρεθύμνης Ευγένιος, εκπρόσωποι των 25 συλλειτουργησάντων  Ιερέων , εκπρόσωπος του Συνδέσμου Ιερού Κλήρου , ο Πρωτοπρεσβύτερος Κων/νος Σκουλάς και ο υιός του εκλιπόντος δικηγόρος Ιωάννης Ανδρεαδάκης. Η οικογένεια , μετά την ταφή , παρέθεσε δείπνον μνήμης στην ταβέρνα “ΑΜΑΛΘΕΙΑ” ενώ διέθεσε το ποσόν των 2.000 ευρώ σε Κοινωφελή Ιδρύματα των Ανωγείων Αιωνία η μνήμη του …. !!!

Ο επικήδειος αποχαιρετισμός του δικηγόρου Ιωάννη Ανδρεαδάκη στον πατέρα του

«Αγαπημένε μου Πατέρα,

Απέναντι στην Μεγαλοσύνη σου στέκομαι μικρός, ταπεινός και ανάξιος, ακόμη και για να σου αποδώσω τον ύστατο φόρο τιμής, τον τελευταίο αποχαιρετισμό σου. Και θα ήθελα να είμαι πιο δυνατός για να μπορώ, έστω στο ελάχιστο να αποδώσω το Μεγαλείο της Ιερατικής σου προσφοράς, το μέγεθος της Ιερατικής σου Διακονίας. Να τονίσω το πάθος και την αυταπάρνηση που έδωκες τόσα χρόνια σε αυτόν τον τόπο που πιστά και αφοσιωμένα υπηρέτησες.

Να μιλήσω για το απόλυτο, ακέραιο και το απέριττο του χαρακτήρα σου, μα και για το ανυπέρβλητο αίσθημα της δικαιοσύνης και της ταπεινοφροσύνης που σε διακατείχε. Θα σου έλεγα για την αφοσιωμένη σου σύντροφο, την αγαπημένη σου παπαδιά, που τόσα πολλά χρόνια επάξια σε στήριξε σε όλες τις εκφάνσεις της Οικογενειακής και Ιερατικής σου ζωής.

Για την πολυαγαπημένη σου κόρη, την μοναχοθυγατέρα την Νίτσα σου, που τόσο ελάτρευες. Μα και για τον πρωτότοκο γιο σου, τον παπά Γιώργη, άξιο Γόνο και Συνεχιστή της Λευιτικής σου Οικογένειας.

Μα είπαμε, αισθάνομαι και είμαι λίγος, μικρός και αδύναμος. Όμως με ιδιαίτερη έμφαση θα ήθελα να επιτονίσω ένα πράγμα:την εξαιρετική για εμένα τύχη και τιμή  που σε είχα ΠΑΤΕΡΑ!! Εύχομαι ολόψυχα ο Θεός , ο Μεγαλοδύναμος Θεός, να σε κατατάξει εν κόλποις Αβραάμ, και το χώμα της Γενέθλιας γης ,που σε λίγο θα σε υποδεχθεί , να αποδειχθεί για εσένα ιδιαίτερα ελαφρύ.

Καλό σου ταξίδι πατέρα ….»

Επικήδειος λόγος του παπά Κωνσταντίνου Σκουλά

«Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, Αποχαιρετούμε σήμερα ένα εκλεκτό μέλος της Κρητικής εκκλησίας και της κοινωνίας των Ανωγείων, τον πατέρα Νικόλαο Ανδρεαδάκη. Συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση υπηρέτησε για πολλές δεκαετίες την Εκκλησία και το χωριό. Τα υπηρέτησε, με ζήλο, με σωφροσύνη, με αγάπη και πάνω από όλα κρατώντας στο ένα χέρι της σημαίας της ορθοδοξίας και στο άλλο της σημαία των Ανωγείων, της παράδοσης και του πολιτισμού. Ο π. Νικόλαος συμβολίζει τη γενιά της αντίστασης, αλλά και τη γενιά της δημιουργίας. Έζησε και πάλεψε μέσα στην Κατοχή, μέσα σε δύσκολες συνθήκες, δίνοντας το δικό του αγώνα γι΄ αυτό εδώ τον τόπο. Στη συνέχεια μέσα από τη θέση του προσέφερε και συνέβαλε στην ανοικοδόμηση, την ανάπτυξη και την ευημερία του χωριού. Ως ιερέας ο λόγος του ήταν μεστός, η στάση του σεμνή, με τον τρόπο του φρόντιζε να βρίσκεται δίπλα στους αδύναμους, δίνοντας τους δύναμη για να μπορέσουν να σταθούν όρθιοι. Ο Αϊ Γιάννης ήταν το σπίτι του, ο χώρος που αντλούσε δύναμη από τη δύναμη του Θεού για να μπορεί να υπηρετεί το ποίμνιο του. Οι ενορίτες του Αϊ Γιάννη ήταν γι αυτό η μεγάλη οικογένεια του. Το ενδιαφέρον του για τους Αιγιαννιώτες και τους Ανωγειανούς ήταν έντονο και διαρκές μέσα από την παρουσία του σε όλες τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Ο Παπα- Νικόλας φρόντισε πέρα από την εκκλησία να κηρύττει το λόγο του και στα μικρά παιδιά από το κατηχητικό που είχε λειτουργήσει τη δεκαετία του 1970 στα Ανώγεια. Δεν θέλω να παραλείψω το γεγονός ότι τον Παπά- Νικόλα διέκρινε το χιούμορ. Ήταν πάντα ετοιμόλογος και πάντα έτοιμος να σε πειράξει… Η γενιά του μπορεί να φεύγει, όμως δεν σβήνει, πίσω της αφήνει ένα σημαντικό έργο, αυτό της μεγάλης προσπάθειας, της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς. Το έργο του παπα- Νικόλα δεν μένει στη μέση, το συνεχίζει με τον ίδιο ζήλο στην ίδια εκκλησία ο παπα- Γιώργης ο γιος του. Παπα Νικόλα σε ευχαριστούμε για όσα έκανε για μας, για την ωραία και μεγάλη οικογένεια που άφησες πίσω του. Σε ευχαριστούμε για όσα προσέφερες στο χωριό σου. Τα Ανώγεια θα σε θυμούνται και θα σε τιμούν στους αιώνες των αιώνων. Αιωνία η μνήμη σου. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα σκεπάσει!

Ένα μικρό αφιέρωμα στον μεγάλο ποιμενάρχη και άνθρωπο παπά Νικόλα, από τον Ανωγειανό μαντιναδολόγο Γιώργη Μπέρκη ή Κατσούγκρη

Μισεύγει ο Δούλος του Θεού Και Δούλος των Ανθρώπω,

Με καθαρό το Μέτωπο Κι ενούς Αιώνα κόπο

————————————————————–

Άνθρωπος και Φιλάνθρωπος Με προσφορά Μεγάλη

Γι ‘ αυτό και δεν θα ξεχαστεί Όπως ξεχνιούνται άλλοι

————————————————————–

Σαν την ψυχή σου Άγια Του μισεμού σου η Μέρα

Καλό ταξίδι  Ευγενή Και Στοργικέ Πατέρα

———————————————————

Ήρεμο και Γαλήνιο Το Άγιο  Σκήνωμα σου

Μάρτυρας Αδιάψευστος Της Αγιότητας σου

———————————————————-

Το χώμα που σε σκέπασε Να είναι ευλογημένο

Για δεν αδίκησες ποτέ Ούτε δικό ούτε ξένο

———————————————————-

Κληρονομιά μας άφησες Την περηφάνια σου

Και καθαρό το δρόμο σου Άγια τα λείψανά σου..

–Η οικογένεια , μετά την ταφή , παρέθεσε δείπνον μνήμης στην ταβέρνα “ΑΜΑΛΘΕΙΑ” ενώ διέθεσε το ποσόν των 2.000 ευρώ σε Κοινωφελή Ιδρύματα των Ανωγείων . Παράλληλα η οικογένεια του ευχαριστεί θερμά όλους εκείνους που με κάθε τρόπο συμμετείχαν στο βαρύ τους πένθος και εύχεται σε αυτούς και τις οικογένειες τους μακροημέρευση.

Πέραν των μεμονωμένων ποσών εις μνήμη προς διάφορα Ιδρύματα στα Ανώγεια, η οικογένεια του Εκλιπόντα παπά Νικόλα Ανδρεαδάκη και εις μνήμην του κατέθεσε τα εξής ποσά:

-300 ευρώ στην ηλεκτρονική εφημερίδα  των Ανωγειανών όπου γης, ΑΝΩΓΗ,

-300 ευρώ στη σχολική επιτροπή του Γυμνασίου-Λυκείου Ανωγείων.

-300 ευρώ  στη σχολική επιτροπή πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Δήμου Ανωγείων.

-300 ευρώ στο σύλλογο Ανωγειανών της Αθήνας

-300 ευρώ στη Δημοτική Κοινωφελή Επιχείρηση Ανωγείων, Βοήθεια στο Σπίτι.

-400 ευρώ στο Δήμο Ανωγείων (ΚΑΠΗ)

Επίσης διατέθηκαν διάφορα ποσά στο Κέντρο Υγείας Ανωγείων  για την προμήθεια ιατρό τεχνολογικού αναλώσιμου υγειονομικού και άλλου υλικού. Ο Διευθυντής του Κ.Υ Ανωγείων κ. Αντωνάκης, ευχαριστεί για τις προσφορές αυτές τους κάτωθι:

-Το γραφείο τελετών Σταυρακάκης 200 ευρώ

-Την οικογένεια παπά Κώστα Σκουλά 100 ευρώ

-Τον κ. Σπαχή Γεώργιο (παιδί) 50 ευρώ

-Την οικ. Αντώνη και Αθηνάς Σπαχή 50 ευρώ

-Τον κ. Σμπώκο Γεώργιο, δάσκαλο 50 ευρώ

-Την οικ.Γιάννη και Σούλας Σμπώκου 50 ευρώ

-Την οικ.Μιχάλη και Ελένης Σμπώκου 50 ευρώ

-Την οικ.Νικολάου και Γιάννας Μιρλιράκη 50 ευρώ.

-Την οικ.Γεωργίου και Αργυρώς Ανδρεαδάκη 50 ευρώ.

-Την οικ. Αντωνίου και Βούλας Ανδρεαδάκη 50 ευρώ.

-Την κ.Λευκοθέα Ανδρεαδάκη 50 ευρώ

-Την οικ. της Αγγελικής Ανδρεαδάκη χ.Εμμ.(Σαουνάτσο) 50 ευρώ

-Την οικ.Εμμμανουήλ και Χρυσούλας Κοντογιάννη 50 ευρώ

-Την κα Άννα Ξυλούρη χ.Βασιλείου Σκουλά 50 ευρώ

Τέλος για τις ανάγκες του Ιερού Ναού του Αγίου Ιωάννου, διατέθηκαν στη μνήμη του παπά Νικόλα τα κάτωθι ποσά:

-Νικόλαος και Αργυρώ Γρύλλου, 100 ευρώ

-Ελευθέριος και Αικατερίνη Γρύλλου, 50 ευρώ

-Χαρίδημος και Αδαμαντία Σταυρακάκη, 50 ευρώ

-Κωνσταντίνος και Κωνσταντίνα Κουτεντάκη, 50 ευρώ.

-Χρήστος και Μάρω Τσακπίνη, 50 ευρώ

-Κωνσταντίνος και Παρασκευή Νταγιαντά, 50 ευρώ

-Μύρωνας Ανδρεαδάκης (Ασήμι), 20 ευρώ.

 

 

Μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Βενετούς το 1211, κατέφευγαν λόγω εποικισμού από την Βενετία στην Κρήτη πολλές οικογένειες ευγενείς, ηγετικές, για να τη διοικήσουν.–
Την ανώτατη κοινωνική βαθμίδα αποτελούσαν σι Βενετικοί ευγενείς και οι φεουδάρχες. Αριστοκράτες δεύτερης κατηγορίας ήταν οι Κρητικοί ευγενείς. Οι απλοί πολίτες των πόλεων λεγόταν αστοί, οι δε χωρικοί διακρινόταν σε “άγραφους”, σε “απελεύθερους”, σε “πάροικους” και δούλευαν στα κτήματα του Δημοσίου.
Πολλοί από τους ευγενείς Βενετούς με την πάροδο των χρόνων εξελληνίστηκαν τέλεια και περισσότερο όσοι έμεναν στην ύπαιθρο. Ο Αγ. Ξηρουχάκης «Η Βενετοκρ. Ανατολή» αναφέρει ότι στην έκθεσή τους προς την Γερουσία οι σύνδικοί της Γρίτης και Γκαρτζόνης το 1584 λένε για τους ευγενείς αποίκους της Κρήτης και ιθαγενείς ότι κατάγονται από την Ιταλία, αλλά η καταγωγή τους είναι τόσο απηρχαιωμένη και λησμονημένη, ώστε μπορούν να λέγονται Έλληνες.

Συνεχίζοντας ο Ξηρουχάκης αναφέρει, “Οι ευγενείς Βενετοί αναμίχθηκαν και συγχωνεύθηκαν με τους ιθαγενείς Έλληνες με μικτούς γάμους, που παρά τις απαγορευτικές διατάξεις του Δόγη και αφορισμούς του Πάπα δεν έπαυαν να συνάπτονται μεταξύ Βενετών αποίκων και ιθαγενών Ελλήνων της νήσου, ευγενών και μη”.
Ο ιστορικός Στ. Ξανθουδίδης (Κρητ. συμβ. Ενετοκρ. αναφέρει “ότι από τη βάπτιση και στεφάνωση Κρητών από τιμαριούχους, εδίδοντο βενετικά βαπτιστικά ονόματα και από αναδόχους που δεν ήταν Βενετοί για να κολακέψουν κάποιον άρχοντα, είτε γιατί οι γονείς τα πρότειναν λόγω θαυμασμού προς το πρόσωπο κάποιου ενετού”.
Ο Γ. Πλουμίδης, οι Βενετοκρ. Ελληνικές χώρες, αναφέρει ότι “Μεταξύ των πληθυσμών και στρατιωτών είχαν αναπτυχθεί στενές σχέσεις φιλικές και συγγενικές, αφού αρκετοί είχαν νυμφευθεί γυναίκες του τόπου”. Οι μικτοί αυτοί γάμοι, ενώ προηγουμένως ήταν αθέμιτοι και απαγορεύονταν, ύστερα από τη συνθήκη του Καλλέργη (1299) επιτράπηκαν.
Οι Βενετοί ιστορικοί επίσης, θέλοντας να δικαιολογήσουν την αφομοίωση και συγχώνευση των ευγενών Βενετών με τους Κρητικούς, γράφουν ότι “έχομε τα ίδια ονόματα, γιατί οι ευγενείς Βενετοί όταν βάπτιζαν τέκνα Κρητικών τους έδιναν το δικό τους όνομα”.
Από παρωνύμια για σκωπτικούς λόγους σχηματισμένα από ονόματα επιφανών Βενετών, που στο τέλος κατέληξε να γίνουν οικογενειακά ονόματα των προσώπων αυτών και των απογόνων τους.
Αυτά όμως τα Βενετικά οικογενειακά πρέπει να είναι ελάχιστα. Ο Γενικός Προβλεπτής (1574 – 1577) Giakomo Foscarini στην έκθεσή του αναφέρει τα εξής σχετικά: “Από τους ευγενείς Βενετούς… πολλοί είναι, που δεν έχουν ανάμνηση της ευγενικής καταγωγής τους και πάρα πολλοί τόσο φτωχοί… εργάζονται με τα χέρια τους στις γεωργικές δουλειές και δεν διατηρούν τίποτε άλλο παρά το επίθετο και λίγο φέουδο, που τους έμεινε ύστερα από το μοίρασμα και το ξαναμοίρασμα,
Έχουν χάσει εντελώς τη γνώση της ιταλικής γλώσσας. Και επειδή δεν υπάρχει δυνατότητα σε κανένα χωριό του νησιού αυτού να λειτουργούνται κατά το λατινικό δόγμα είναι αναγκασμένοι να μένουν στο χωριό να παρακολουθούν καμιά φτωχή θεία λειτουργία στις ορθόδοξες εκκλησίες, να βαφτίζουν τα παιδιά, να παντρεύονται και να θάβουν τους νεκρούς σύμφωνα με το ορθόδοξο δόγμα και τα ελληνικά έθιμα… Οικογένειες τέλεια ελληνικές, οι οποίες δεν πιστεύω πως μπορούν να υπόσχονται περισσότερα από ότι θα μπορούσαν να προσφέρουν οι ΄Ελληνες”.
“Ο F. Τhίriet ομιλεί για τον εξελληνισμό Βενετικών οικογενειών μέχρι του σημείου να φαίνεται ότι χειροτονούνται ορθόδοξοι ιερείς.
Μετά τη μεγάλη επανάσταση των φεουδαρχών 1363 -65, που ένωσε τις αρχοντικές οικογένειες με τις βενετικές των πατρικίων, ένας μεγάλος αριθμός Βενετών γίνεται ορθόδοξος και αποδέχεται τις συνήθειες και τις πεποιθήσεις των Κρητικών με τις οποίες συζεί σχεδόν δύο αιώνες”.
Όλα τα παραπάνω στοιχεία αναλύει με τον επιστημονικό και περίτεχνο τρόπο η κ. Χρυσ. Τσικριτσή – Κασιανάκη, καθηγήτρια της Φιλολογίας στο βιβλίο της “Κρητικά Επώνυμα Ένετικής Προελεύσεως” και καταλήγει, ότι τα οικογενειακά ονόματα ενετικής προελεύσεως προέρχονται:
1) από αναγνωρισμένα και υιοθετημένα νόθα παιδιά των Ενετών,
2) από μικτούς γάμους,
3) από εξελληνισμένους Βενετούς, που λόγω πτωχεύσεως έχασαν πρώτα την ευγένειά τους και ύστερα το εθνικό τους φρόνιμα,
4) από βενετικά βαπτιστικά και
5) πιθανόν να προέρχονται και μερικά από αυτά από ονόματα Βενετών που επικράτησαν ως παρωνύμια για σκωπτικούς λόγους.
Παραθέτουμε Παρακάτω τα Ανωγειανά επώνυμα ενετικής προελεύσεως κατ’ αλφαβητική σειρά.
Ι. Βιτώρος – Βιτώρης – Βιτ(τ)ώρος – Βιτωράκης – Βιτ(τ)ωράκης – Βικτωράκης – Βιτούρης – Βετούρης
Και σήμερα το βενετικό επώνυμο Vittοrί, Vittori, Vitturi και Vettore από το βαπτιστικό Vittirio. Προβλεπτής και γαλλικά Victor (λατ. = νικητής).
Η αρχοντική οικογένεια των Vitturi της Βενετίας, με δικό της οικόσημο ανέδειξε πολλές σημαίνουσες προσωπικότητες στην πολιτική, στο στρατό και την εκκλησία.
Μεταξύ αυτών ο Lorenzo Vittori του Daniel αρχιεπίσκοπος Κρήτης το 1595 και δούκας της Κρήτης το 1453 Benedetto Vitturi.
Οικογένεια Βιτούρη το 1600 στη Ζάκυνθο. Σε έγγραφο του 1637 ιδιοκτήτης μοναστηριού ο Ν. Sinior Manolesso Vittorio 1637.
Μεταξύ προσφύγων στη Ζάκυνθο έγγρ. 1682, Marietta Vittoropula, σύζυγος του Μάρκου Salemon και Μανόλης Γιαλινός λεγόμενος Vittorio.
Γνωστός ο προμαχώνας Βιτούρη (Vitturi) των ενετικών τειχών του Ηρακλείου Μarco Vitturi σε έγγραφο του 1212. Damianus Vittorio έγγραφο 1214 Candia. Βερνάδρος Βιτούρης και ο γιος του Σεβαστιανός σε έγγραφο του 1366 και 1375. Σε έγγραφο του 1364 Αndreolus Vittori gd joh, έγγραφο 1368. Bernardus Vittori consiliarius σε έγγραφο 1367 και 1368.
Ηernolaus ex recteuz de Sitia 1839, Νikoletus Antonius και Vituri έγγραφο 1395. Ο Bulgarus Victuzi έφερε στην Κρήτη σιτάρι, έγγραφο 1407.
Benedetto Vitturi σύμβουλος Κρήτης έγγραφο 1433. Σερ Laurentio Vitturi σύμβουλος Ρεθύμνου 1461.
Misser Vetturi το 1450. Αρχιεπίσκοπος Κρήτης το 1576 Lorenzo Vitturi. Ο ίδιος Ν. Venetus Laurentius Victuri Azchieriskopus Candie 1584 και αλλού ο ίδιος Lorenzo Bitturi.
2. Δακανάλης – Δακαναλάκης – Δαγκανάλης και Δακαναροπούλα.
Και σήμερα το βενετικό Da Canal και Ιταλικό Canale από τοπωνύμιο. Βλέπε και Καναλάκης και βυζαντινό Δεκανάλης, άσχετο με το κρητικό.
Το όνομα υπάρχει σε πολλές μαρτυρίες στην Κρήτη από το 1212 – 1623 με τους τύπους da Canale και de Canale ή de Canali.
Δούκες Johanes de Canali 1254 και Guidode Canale το1304 και 1308.
Στον Raynezio de Canalis παραχωρούνται δύο καβαλλαρίες στο διαμέρισμα Χανίων
1252 και Jacodo και Johanes de Canalis.Canaletto de Canale, 1320 στο Χάνδακα..
Georcio et Cuidoda Canal 1339, Ferdatores de Crete, Sclavurio και Νicolo da Canal.
Leonardus de Canali rtovidys vir• Feudatus noster in Creta, 1398. Επιθεώρηση του ιππικού Ηράκλειο από το τον Fadio da Canal Γενικό προβλεπτή το 1582. —•
Μεταξύ ευγενών Ηρακλείου και φεουδαρχών υπαίθρου, Alessio Canal, Domeniko, Marco, Nikolo, Marino Canal και άλλοι το 1583. —
Στο χρονικό του Τzivan 1644 μεταξύ των Νοd ven di Candia Canal. Σε έγγραφο του
1861 Δακαναροπούλα από τον Ξυδά.
3. Δραμουντάνης
Προβλεπτής βεν.Tramontin και ιταλικό Tramantana = chesta o viene Nord. Το όνομα δεν προέρχεται βέβαια από το βενετικό επώνυμο, αλλά από το όνομα του αέρα παρωνύμιο για κάποιον με δυναμική παρουσία.
4. Κουτάντος Αcotanto Cotonto
Επώνυμο Αcotanto, Αcoitanto ven από 1112 στα παρωνύμια πιθανόν από αccogli tanto o tanti. Μήπως από contento που μαρτυρείται στην Κρήτη με προθετικό α;
Οι Αcotanto παλιά βενετική οικογένεια πατρικίων που μερικοί δέχονταν ότι προέρχονται από την Κωνσταντινούπολη.
Στη Βενετία το 1144 και 1184 έγγρ. Μάρκος και Δομένικος Αcotanto.Jocoro Acotanto 1212 και Marco Acotanto Jacobus Acotanto consiliarius σε έγγρ. 1219. Ciacomo Acotanto μάρτυρας και Jacomo Acotanto consiliere σε έγγραφα 1224 και 1225, Donnemico αδελφός του Ciuliano Acotanto και Marino 1225. Jacodus Acotanto deccarius na b. στο Χάνδακα εγγρ. 1271. Ιάκωβος Αccontanto κάτοικος στο Βούργο του Χάνδακα. Kalli χήρα του Μάρκου Αccontanto, Πέτρος Accontanto κάτοικος Χάνδακα, έγγραφα 1280- 81. Ιάκωβος Αccotanto του Λέανδρου σε έγγραφα 1301-1302. Σερ Jacobellus Acotanto Zogatus και ser Πέτρος και σερ Λουκάς Acotanto σε έγγραφα 1341, 1346, 1347. Ερμόλαος Acot Κομερκλάριος Κρήτης 1343.
Αcotanto Στέφανος στη Σητεία το 1370 και Πέτρος Cotanto σε έγγρ. Του 1399.
Άγγελος Ακοτάντος έγγρ. 1436. Ο Άγγελος Ακοτάντος ή Κοτάντος ζωγράφος είχε δύο αδελφούς τον Giovani επίσης ζωγράφο σε έγγραφα 1450 και 1477 και τον Θεόδωρο σχολάρχη. Dominus Pasguali Contonto Butano σε έγγρ. του 1495. σε έγγρ. του 1513 αναφέρεται η κόρη του πoτέ Magisstri Joannis Akotanto ζωγράφος Χάνδακα. Μανόλης Κουτάντος έγγρ. 1582 και Βιτζέντζος Κουτάντος έγγρ. 1583. Μιχαήλ Agvotanto de continios Agnetis 1222.
5. Μανιώρος – Μανιωράκης
Η συγγραφέας πιστεύει ότι προέρχεται από το Μανιός – Μανιόρος. Βαπτιστικό Μagno από λατινικό magnus = gande. Αλλά και Μario βαφτ. από λατινικό Μarius από το αρχαϊκό manus.
Σερ Sclavus Magno από τη Βενετία κάτοικος Χάνδακα 1352. Σε έγγραφα του Ι363 1395 σι Βενετοί Sclavus Magno, Madlus, Magno, Marius και Johanes Magno. Στα Χανιά το 1536 mastro Maro Mari και Mastro Manoli Mari, Retrus magnus thesaurarius 1545. Γιάννης υιός Μανιού έγγραφο 1672 και Μανόλης Μανιάς έγγρ. 1674. Αλοΐσιος (Αλεβίζε) Μάνιο, έκτακτος προβλεπτής Σούδας έγγρ. 1713. Μανιουδάκη από την Κρήτη το 1868 στη Ζάκυνθο.
6. Μανούσος, Μανουσάκης, Μανούσακας, Μανουσακάκης, Μανουσουδάκης, Μανουσιουδάκης, Μανουσιδάκης, Μανουσέλης, Μανουσελάκης και Μανουσογιαννάκης
Από το βαφτιστικό Μano, Manea, Manusso,Manoli προβλεπτής Μari, Maro, Matusso και Zane Zanessi,Zanusso, προβλεπτής Γιάννης Γιαννούκος – Γιαννούσος (επών. Γιαννουσάκης στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου), Μιχ. Γιαννούσος 1566.
Κατά την εποχή της Ενετοκρατίας το Εμμανουήλ – Μανόλης συνηθίζεται ως Μάνος – Μανός – Μανιός – Μανέας – Μανούκος – Μανούσος από επίδραση βενετική. Ο Οlinieri έχει Μani, Manuzio, Manuzzato, Manoli από το 1309, Μanolessus από το 1075 από μεσαίων. βαφτ. ο Εm. De Felice έχει βαφτίσει Μanolo υποκ. του Εmmanouele.
Σε έγγραφο του 1479 βαφτ. Μanussio Marci. Ser Manussio 1546. Μanutio Rireri στα Χανιά 1536, Μanusso di Candia 1559 και Μanusso Mara Candiote, 1569.Μανούσος Πρέβελης του Πέτρου 1591.
Σε έγγραφα του 1503 -1509 Μanoli da Candia και 1501 -1517 Μanusso da Candia που ο Αντ. Πάρδος ταυτίζει.
Στα κατάστιχα του νοταρίου Μ. Μαρά 1538 – 1578 βρίσκουμε αδιακρίτως Μανουήλ ή Μανέας, Μανώλης ή Μανούσος. Μανούσος Πηγάς δάσκαλος 1567 και 1582, Μανοήλ Πηγάς δάσκαλος 1572 το ίδιο πρόσωπο όπως δέχεται και ο Μέρτζιος. Και η Ασπασία Παπαδάκη από την ανάγνωση πολλών εγγράφων ταυτίζει το Εμμανουήλ – Μανέας – Μανούσος. Επίσης η Μ. Κωνσταντουδάκη ταυτίζει τον Μανέα Μουζουράκη ζωγράφο 1509-1534 με τον ser Manussio Mazurachi και με τον Μανέα Μουζουράκη μάρτυρα σε έγγρ. του 1549. Σε έγγρ. του 1692 Σταμάτης υιός Μανούσου και Παύλος υιός Μανούσου.
7. Μέμμος, Μεμάκης
Και σήμερα βενετικό Μemο. Ο Τριανταφυλλίδης το ετυμολογεί από Μεμάς υποκοριστικό του Γεράσιμος. Νομίζω από το βεν. επώμυνο Μemmo από βαφτ. Μπιο και Μemmο υποκ. του Gulielmo. Οι Μemo μεταξύ των αρχοντικών οικογενειών της Βενετίας ανέδειξε 3 δόγες, συγκλητικούς και επισκόπους.
Στην Κρήτη δούκας ο Ludonicus Memmo το 1584 και Αρχιεπίσκοπος Vitus το 1407 και Μichael Memmo 1448.
Νicolaus Memo κάτοικος Χάνδακα σε έγγραφα του 1272 και 1281. Masseo Memmo signore di notte εγγρ. 1349 και άλλοι.
Tzibanus Memo σε έγγρ. 1481, Αndrea Memo consilie 1482-1485 και Μichele Memo consiliere 1488-1491.
Πιέρος Μέμος σε διαθήκη του 1500. Ιωάθαν Μέμος αρχιγραμματέας, αρχειοφύλαξ και Δ/ντής αστυνομίας (1567-71). Μισέρ Βιττόρε Μέμο έγγρ. 1581.
Αμπέλι του ευγενή μισέρ Τζορτζή Μέμο έγγρ. 1618 Κωνσταντ. Μέμος (1699) διδάσκαλος του Ελληνικού Σχολείου στη Βενετία. Ασφαλώς ο ίδιος Κωνστ. Μέμος ακαδημαϊκός Αβλαβής (Πlesο) 1669 – 1701. Μέμος στον Αγ. Βασίλειο Πεδιάδος 1747.
8 . Μπαγγέρης – Μπαγκέρης – Παγκέρης – Μπαγκεράκης – Μπαγκράκης Από μπαγκέρης (danchiere = τραπεζίτης).
9. Μπρίνταλος, Μπρεδάκης – Μπρεδόπδυλος, Πρεντάκης, Μπριντάκης, Πρίνταλος, Μπρεντάης, Μπρεντάνας, Ντί Μπρέντα
Το Πρεντάκης – Μπρεδάκης έχει σχετίσει παλαιότερα με τη λέξη praeda η συγγραφέας και τα ονόματα Μπρεδολόγος και Πρεδευσής. Πιθανόν όμως να προέρχονται και απ’ ευθείας από το βενετικό όνομα Βreda, Bredani βενετικό οικογ. Breda, Bredo στα ονόματα από παρωνύμια.
ΙΟ. Σαλούστρος
Πιθανόν να σχετίζεται με τη λέξη σαλούστρο που απαντάνται στον Καστούρμπο και η σημασία και ετυμολογία της είναι άγνωστη. Πιθανότερο να προέρχεται από βαφτ. sallustio. Κρητικοί ευγενείς Ρεθύμνου οι Saluzzi 1574. Μεταξύ ευγενών Κρητών Ρεθύμνου 1583 Μattio Salustro του π. μισέρ Ραntalon Zuane του π. πισέρ Francessco και Ζυane Salustro il Vecchio.
Αndriana Salustopula έγγρ. 1683 μεταξύ Κρητών προσφύγων στην Κέρκυρα.
ΙΙ. Σμπώκος, Σπόκος και Σπώκος, Μπόκος
Από Sbocco = στόμιο, εκβολή, αιμόπτυση. Η συγγραφέας νομίζει το πιθανότερο από το Βocho όπως Βώλος – σβώλος, Κάνθαρος – σκαθάρι, κόκος – Σκόκος, βαφτιστικό βεν. Βοcco και Βodolinu και οικογ. Βοcchi, Bocho, Boccoli, Bocco. Ήδη από τον 11ο αιώνα βαφτ. Βocca, από παρωνύμιο Βocca ή Βυcca.
Σε έγγραφο του 1381 Βarnada Βοcho από τη Βενετία. Pres ditez Alonixius Bochos 1463. Επίσης Βοcho σε έγγρ. του 1535.
Ύστερα από επίπονες έρευνες που έκανε το Ιστορικό Αρχείο της Βενετίας ο γιατρός Δακανάλης Σπύρος, βρήκε τα οικόσημα τόσο το βενετικό, όσo και το Κρητικό της οικογένειας των Δακανάληδων.
Του ΜΑΝΟΛΗ ΜΙΧ.ΔΑΚΑΝΑΛΗ

Άρθρο του Γεωργίου Σκουλά,  συγγραφέας του βιβλίου ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ ΤΟΜΟΣ Α΄. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΥΣΤΙΣ 

1: Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΧΑΙΡΕΤΗ
2: Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΟΥ ΑΓ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓ. ΘΕΩΔΩΡΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΚΩΝ\ΠΟΛΗ ΣΤΗ ΚΕΡΚΥΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΕΑ ΓΕΩΡΓΙΟ ΚΑΛΟΧΑΙΡΕΤΗ.
3: ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΚΗΡΥΚΟΥ ΧΑΙΡΕΤΗ
4: ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΗΡΥΚΟΥ ΧΑΙΡΕΤΗ

Η Μεγάλη και Ιστορική οικογένεια Χαιρέτη, ήταν αλλά και εξακολουθεί να είναι, μία από τις επιφανέστερες οικογένειες της Κρήτης. Μέγιστη η προσφορά της σε όλους τους απελευθερωτικούς αγώνες του έθνους, τα μέλη της οποίας έχουν ποτίσει με άφθονο αίμα το δέντρο της Ελληνικής Ελευθερίας.
Έχει δώσει κατά καιρούς επιφανή μέλη στην ελληνική κοινωνία, τόσο σε πολιτικό όσο και στρατιωτικό επίπεδο, που έχουν αφήσει μνήμη αγαθή στην ελληνική κοινωνία και ιστορία. Επιφανέστερος όλων, αλλά και αδικημένος της ιστορίας μας, θεωρώ ότι υπήρξε ο άγνωστος στο ευρύ κοινό ιατροφιλόσοφος, Κήρυκος Χαιρέτης.
Η οικογένεια Χαιρέτη, είναι σήμερα διασκορπισμένη σχεδόν σε όλη την Ελλάδα.
Τις πρώτες αναφορές του ονόματος Χαιρέτη τις συναντάμε τον 14ο αιώνα, στην Κωνσταντινούπολη. Την περίοδο εκείνη, και επί Πατριαρχείας των Καλλίστου και Φιλόθεου, εξελίσσεται στην Κωνσταντινούπολη η αίρεση του Γρηγορίου του Ακίνδυνου.
Ο ιερέας, Μανουήλ Καλοχαιρέτης, ο οποίος είχε εισχωρήσει στην αίρεση, με δήλωσή του προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, δηλώνει ότι αποδέχεται τις καταδικαστικές αποφάσεις του Πατριαρχείου, για την αίρεση του 1341.
«Εγώ ιερεύς ο Καλοχαιρέτης, επεί παρεσύρθην διά την ιδιωτείαν μου παραμέρους των κακοδόξων αιρετικών Ακινδυνάτων και διά την αμαρτίαν μου εσκοτίσθη περί το φως της αληθείας…Ο ευτελής ιερεύς Μανουήλ ο Καλοχαιρέτης στέργων υπέγραψα».
Ο ευτελής ιερεύς ο Καλοχαιρέτης.

Λίγο νωρίτερα, το 1321, συναντάμε και άλλο Καλοχαιρέτη, στρατιωτικό, κατά τον εμφύλιο των δύο Ανδρονίκων, θείου και ανιψιού.
Ο Καλοχαιρέτης, στάλθηκε από το στρατόπεδο του ανιψιού Ανδρόνικου, προς τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο, προκειμένου να βρει λύση στην διένεξη. Και όπως αναφέρει ο Ιωάννης Καντακουζηνός (Ιστοριών, βιβλ. Α. κε΄κστ΄, έκδοση Βιέννη 1828, σελ. 129 και 133), εντέλει ο Καλοχαιρέτης, «συνετώς άγαν τας αποκρίσεις ανθυπενεγκών, προσέκλινε τους πόδας ζητών την ειρήνην, αλλά, χωρίς να είναι υπεύθυνος διά τούτο, άπρακτος, απήλθεν εκ του Βυζαντίου».
Θα πρέπει να διευκρινίσουμε εδώ, ότι το επίθετο, Καλοχαιρέτης – Χαιρέτης, είναι ακριβώς το ίδιο. Την περίοδο εκείνη, ήταν συχνή πρακτική να μπαίνει το επίθετο «καλός» μπροστά από τα επίθετα, όταν ήθελαν να δώσουν έμφαση για το καλό έργο κάποιου. Π.χ., Καλοϊωάννης, Καλομαρία κτλ. Το φαινόμενο το συναντάμε και στην Κρήτη, όπου η οικογένεια Φωκκά, μετεξελίχθηκε σε Καλλέργη, από το καλό έργο που άφησε κάποιος πρόγονός τους. Φωκκάς = Καλλιέργης = Καλλέργης.
Μετά επίσης την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους το 1453, ένας άλλος Καλοχαιρέτης, ο Γεώργιος, ιερέας, μετέφερε στην Κέρκυρα, όπου βρίσκονται και σήμερα, τα λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνα και της Αγίας Θεοδώρας.
Για την τύχη των δύο ιερών αυτών λειψάνων, ο Κώστας Τριανταφύλλου, στο βιβλίο του «Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΑΙΡΕΤΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝ ΠΑΤΡΑΙΣ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ», Σελ. 7 και 8, αναφέρει:
«Πράγματι, όπως εκτίθεται εις την έκθεσιν, ο εν Κωνσταντινουπόλει εφημέριος Γεώργιος ιερεύς Καλοχαιρέτης, μετά την άλωσιν, μετέφερεν εις Κέρκυραν ήδη τω 1478 το λείψανον του αγίου, έπειτα από περιπέτειας και κινδύνους πορείας τεσσάρων ετών, όπως υπολογίζει ο ιεροδιάκονος Γεώργιος Γροπέτης, έφορος της Δημοσίας Βιβλιοθήκης Κερκύρας, εις εμπεριστατωμένην μελέτην του εις το περιοδικόν «Καινή Διδαχή» Αθηνών, τομ. Β΄ (1920) σελ. 31 – 40 και 194 – 206.
Ασκών δε ο Καλοχαιρέτης ούτος πατρωνικόν δικαίωμα επί του λειψάνου τούτου, ως και έτερον της αγίας Θεοδώρας, το οποίον συγχρόνως έφερεν εις Κέρκυραν, κατέλειπε ταύτα εις τα τέκνα του εν Κερκύρα Φίλιππον, Λουκάν και Μάρκον, οι υιοί ούτοι του ιερέως Καλοχαιρέτη προέβησαν εις διανομήν της πατρικής κληρονομίας, κυρίως δηλαδή των επί των ιερών ως άνω λειψάνων δικαίων, διά συμβολαίου εν Κερκύρα της 17 Μαΐου 1480, ήτοι ευθύς μετά τον θάνατον του πατρός των, κατά την ασφαλή γνώμην του Γροπέτου (σ. 202), ο οποίος ομοίως ευρίσκει ότι ο Λουκάς Χαιρέτης έζη έως το 1512, ο δε Φίλιππος, ο και ιερεύς, τω 1480 ήτο 30ούτης. Εις τους δύο τούτους έλαχε το λείψανον του αγίου Σπυρίδωνος, εις τον Μάρκον δε το της αγίας Θεοδώρας.
Ο Λουκάς φαίνεται παρέμεινε άγαμος, ενώ ο Φίλιππος υπήρξεν έγγαμος, είχε ήδη θυγατέρα δε Ασημίναν. Ο ανωτέρω Λουκάς «μετά μικρόν» εδώρησεν εις τον ιερέα αδελφόν του διά συμβολαίου τα δικαιώματά του και ούτω το λείψανον του αγίου Σπυρίδωνος, υπανδρωθείσης εν τω μεταξύ της Ασημίνας θυγατρός Φιλίππου Χαιρέτη τον ευγενή Κερκυραίον Σταμάτιον Βούλγαρην, περιήλθεν εις τους κηδεστάς απογόνους των εν Κερκύρα Χαιρέτη, την οικογένειαν Βούλγαρη.
Ο Μάρκος Χαιρέτης, τέλος, διά συμβολαίου του 1843 εν Κερκύρα εδώρησεν εις την Κοινότητα Κορυφών (Κερκύρας) τα δίκαια του και αυτή μετέφερε το λείψανον της αγίας Θεοδώρας εις τον ναόν του Αγ. Λαζάρου. Ο Φίλιππος δυσηρεστήθη και αντέδρασε κατά της δωρεάς ταύτης, ανεπιτυχώς όμως και το λείψανον εναπόκειται σήμερον εις τον μητροπολιτικόν ναόν της Κερκύρας, ομοίως και διασώζεται εκεί και του αγίου Σπυρίδωνος εις ίδιον αυτού από του Ι.ΣΤ. αι.ναόν της πόλεως, του και Πολιούχου της νήσου».
Ο γιος τώρα του Γεωργίου Καλοχαιρέτη Μάρκος, κατεβαίνει στην Κρήτη στις αρχές του 16ου αιώνα και συμμετέχει στις διάφορες μάχες των Ενετών εναντίον των Τούρκων. Οι Ενετοί αναγνωρίζοντας τις υπηρεσίες του, του παραχωρούν εδάφη και έτσι γίνεται η πρώτη εγκατάσταση των Χαιρετών στην Κρήτη.
Ο Κώστας Τριανταφύλλου στο βιβλίο του μας παραδίνει το γενεαλογικό δέντρο των Χαιρέτησων από τον 14ο αιώνα έως και την γέννηση του Κήρυκου Χαιρέτη το 1760, στο χωριό Άγιος Θωμάς, λίγο έξω από το Ηράκλειο.
Ως αρχή λαμβάνει τον Καλοχαιρέτη – Χαιρέτη που όπως είδαμε έκανε τις διαπραγματεύσεις το 1320 μεταξύ των δύο Ανδρονίκων, στον μεταξύ τους εμφύλιο.
Γιος του υπήρξε ο Φίλιππος, που γεννήθηκε το 1350.
Γιος του Φίλιππου ο Γεώργιος, που μετέφερε τα σκηνώματα στην Κέρκυρα. Γεννήθηκε το 1405.
Γιος του Γεωργίου ο Μάρκος, ο οποίος κατήλθε στην Κρήτη. Γιος του Μάρκου ο Θωμάς. Γεννήθηκε το 1530.
Γιος του Θωμά ο Δημήτριος. Γεννήθηκε το 1560.
Γιος του Δημητρίου ο Φραγκίσκος.
Γιος του Φραγκίσκου ο Θωμάς. Γεννήθηκε το 1680.
Γιοι του Θωμά οι Αστρινός και Δημήτριος. Γεν. 1700.
Γιος του Αστρινού ο Κήρυκος. Γεννήθηκε το 1756, στον Άγιο Θωμά Ηρακλείου.

Διαβάστε την συνέχεια... »

Το πατρικό σπίτι του Γιώργη Κλάδου στα Σείσαρχα

Ρεπορτάζ:Γιώργης Μπαγκέρης

Φωτογραφίες:Μανόλης Σαμόλης

Λίγες ώρες μετά τη  θλιβερή είδηση του θανάτου του Γιώργη Κλάδου, η ΑΝΩΓΗ βρέθηκε στην γενέθλια γη του πρώην δημάρχου Ανωγείων. στα πανέμορφα Σείσαρχα και συνομίλησε με ανθρώπους του χωριού που με συγκίνηση και αγάπη μας ξετύλιξαν μνήμες και πτυχές της ζωής και της πολυσχιδούς προσωπικότητας του. Αγαπητός από όλους τους συγχωριανούς του, αλλά και οι περισσότεροι με αίσθημα περηφάνιας για το γεγονός ότι γεννήθηκαν και έζησαν στην ίδια γη με μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Αριστεράς και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μας άνοιξαν με θέρμη τις πόρτες τους για να πουν δυο λόγια αγάπης και σεβασμού στον ξεχωριστό δικό τους άνθρωπο.

Ο Βαγγέλης Φλουρής

Παγωμένη η ατμόσφαιρα στα Σείσαρχα, με την θερμοκρασία να πέφτει κάτω από τους πέντε βαθμούς, σε μια μουντή χειμωνάτικη μέρα, που ήρθε να γίνει ένα με το θλιβερό χαμπέρι του θανάτου του Γιώργη Κλάδου. Η γενέθλια γη θα αγκαλιάσει αύριο για πάντα ένα από τα αξιότερα τέκνα της και οι άνθρωποι των Σεισάρχων, μας μιλούν τον άνθρωπο Κλάδο, τον ξεχωριστό δήμαρχο, τον κυνηγημένο ιδεολόγο και τον λιγομίλητο άνθρωπο που στα τελευταία χρόνια της ζωής του επισκεπτόταν τα καλοκαίρια το χωριό με έντονο πάντα το ενδιαφέρον για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μόνιμοι κάτοικοι του.

Από τους ανθρώπους των Σεισάρχων μάθαμε για την ξεχωριστή και ιδιαίτερη φιλία και σχέση που έδενε τον Γιώργη Κλάδο με τον Σωκράτη Κεφαλογιάννη, αλλά και όλους τους δημάρχους Ανωγείων που συνέχιζαν το έργο του πάνω στα αποτυπώματα που είχε αφήσει όπως μας τόνισε ο σκηνοθέτης και συγχωριανός του Λευτέρης Χαρωνίτης. Η κυρία Χριστίνα από τη μεριά της, με λυγμούς μας ανέφερε για την μαύρη ημέρα της 21ης Απριλίου 1967, όταν ο κυνηγημένος από τους Συνταγματάρχες που κατέλυσαν για επτά χρόνια τη Δημοκρατία Γιώργης Κλάδος κρύφτηκε στο σπίτι της από τον αείμνηστο άντρα της, για να γλιτώσει την σύλληψη από την χωροφυλακή που τον αναζητούσε μανιωδώς. Για μήνες κρυβόταν στα Σείσαρχα στο σπίτι της κυρίας Χριστίνας και εν συνεχεία του πατέρα της, του Πατραμάνη με τον οποίο είχε επίσης κοινές αριστερές καταβολές!

Ο Μανόλης Μαυρόκωστας

«ΝΤΡΕΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ»

Με συγκίνηση μας μίλησαν δυο ακόμη άντρες, ο φιλόξενος και εξυπηρετικός Βαγγέλης Φλουρής και ο Βασίλης Μαυρόκωστας, ο γνωστός στους ντόπιους άνθρωπος που φτιάχνει με τα χέρια του κομπολόγια και στη συνέχεια τα κρεμάει στα δέντρα για να τα παίρνουν οι περαστικοί ελεύθερα και να θυμούνται την επίσκεψη τους στον τόπο. Ένας ξεχωριστός επίσης άνθρωπος που αφού μας μίλησε με λόγια αγάπης για τον Γιώργη Κλάδο, μας προσέφερε και εμάς δακρυσμένος δυο κομπολόγια στη μνήμη του. Ξεχωριστοί απλοί άνθρωποι, με αληθινά δάκρυα λύπης και αποχαιρετισμού σε έναν άνθρωπο που με την δράση του σφράγισε μια ολόκληρη εποχή. Αναλυτικά τα όσα είπαν στο μικρόφωνο της “Α” οι κάτοικοι των Σεισάρχων:

Βαγγέλης Φλουρής, 67 ετών: “Ντρέτος άνθρωπος που πρόσφερε παραπάνω από όσα μπορούσε για το καλό και των Ανωγείων και των Σεισάρχων..”

Ο Γιώργης ο Κλάδος ήταν μια μεγάλη προσωπικότητα που τον αγαπούσαν πολύ στα Ανώγεια και τα Σείσαρχα και είχε κάνει κοινωνικό έργο τεράστιο. Ένας πολύ ήσυχος άνθρωπος, ερχόταν στα Σείσαρχα τα καλοκαίρια με την γυναίκα του και περνούσε τις διακοπές του πολύ απλά. Μετά από εδώ η επόμενη στάση του ήταν στο Πάνορμο. Ως συνταξιούχος σπάνια μιλούσε για την περίοδο που ήταν  δήμαρχος, εγώ προσωπικά δεν τον άκουσα ποτέ να μιλάει για το έργο του. Στα τελευταία χρόνια είχε αναπτύξει μια πολύ καλή σχέση με τον Σωκράτη Κεφαλογιάννη που ως δήμαρχος ερχόταν εδώ συχνά και τον έβλεπε και τον άκουγε. Του μετέδιδε τις γνώσεις του, του αρμήνευε. Ήταν σε καλή κατάσταση η υγεία του εκείνη την περίοδο και είχε πολύ στενή φιλία πιστεύω με το Σωκράτη. Σαν άνθρωπος ο Γιώργης ο Κλάδος ήταν πολύ σοβαρός. Ντρέτος άνθρωπος που πρόσφερε παραπάνω από όσα μπορούσε για το καλό και των Ανωγείων και των Σεισάρχων. Το πρωί που ακούσαμε ότι πέθανε όλοι εδώ στο χωριό στεναχωρεθήκαμε πάρα πολύ. Αιωνία να είναι η μνήμη του.

Εμμανουήλ Μαυρόκωστας, 86 ετών: “Έδινε συμβουλές αν και ο Γιώργης ήταν λιγομίλητος αλλά ότι έλεγε είχε ουσία..”

Έκαμε δήμαρχος για πολλά χρόνια ο Γιώργης στον τόπο μας. Ένας πολύ καλός άνθρωπος, δεν είχε αυτός κακό μέσα ντου. Ερχότανε και στο χωριό μας συχνά όλα αυτά τα χρόνια που ήταν συνταξιούχος. Αγαπούσε τα Σείσαρχα και τσι ανθρώπους επαέ. Αν και ζούσε στο Ηράκλειο θα λείψει πολύ από το χωριό μας. Δεν ήθελε πολλές συζητήσεις για τα θέματα τσι δημαρχίας του, πιο πολύ εκουβεδιάζαμε στο καφενείο για το χωριό, τσι ανθρώπους και τα προβλήματα που έχει ο καθαείς. Έδινε συμβουλές αν και ο Γιώργης ήταν λιγομίλητος αλλά ότι έλεγε είχενε ουσία. Δε γατέχω άνε μπορούσε να προσφέρει και παραπάνω, αλλά γατέχω ότι έκαμε και παραπάνω από τσι δυνάμεις του πράματα και αγαπήθηκε από όλους μας.

Η Χριστίνα Κουβίδη

Χριστίνα Κουβίδη, 72 ετών:”Τη μέρα τσι Χούντας, τσι 21 του Απρίλη του 1967 τόνε έφερε ο άντρας μου επαέ και τόνε έκρυβε γιατί εκινδύνευε. Στο υπόγειο από κάτω τόν έβαλε…”

Το Γιώργη τον θυμούμαι με αγάπη, τον είχα ζήσει και σε χρόνια πολύ κακά (σ.σ εννοεί την περίοδο της Χούντας). Τον είχα ζήσει πάρα πολύ, ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος. Οικογενειάρχης καλός για τη γυναίκα και τα παιδιά του και πιο καλός για το κόσμο τον απέξω. Των παιδιών ντου δεν έκαμε τόσο καλό όσο έκαμε στα Ανώγεια, στο Ηράκλειο και στα Σείσαρχα. Ένας αγαπητός από όλους άνθρωπος. Πολύ αγαπητός, πολύ λυπήθηκα σήμερο το πρωί που “έφυγε”. Ήτανε για μένα δεύτερος πατέρας, πολύ καλός άνθρωπος. Ερχόταν επαέ τα καλοκαίρια εμιλούσαμε, ήτανε βέβαια λιγομίλητος άνθρωπος. Μας είχε πάντα στη σκέψη ντου, για μας ήτανε ένας άνθρωπος καταπληκτικός, αλλά και για τσι απόξω. Για όλους!

Έζησε πολύ κακά χρόνια, πάρα πολύ σκληρά. Αυτά τα χρόνια τα έζησα και εγώ. Ήμουνε μικρή αλλά τη δεύτερη φορά που έζησα τη δεύτερη μπόρα ήμουνε παντρεμένη στη Χούντα με τσι δικτάτορες. Τον έφερε ο άντρας μου επαέ Δεν ήτανε το ίδιο σπίτι όπως εδά. Είχε τάβλες από πάνω και ήτανε υπόγειο από κάτω. Τόνε έκρυβε ο άντρας μου για μήνες επαέ. Τόνε κυνηγούσανε. Τη μέρα τσι Χούντας, τσι 21 του Απρίλη του 1967 τόνε έφερε ο άντρας μου επαέ και τόνε έκρυβε γιατί εκινδύνευε. Στο υπόγειο από κάτω τόν έβαλε. Του βάλαμε ένα μικιό κρεββάτι και κοιμούντουνε . Και στου πατέρα μου του Πατραμάνη το σπίτι έκαμε τρεις μήνες! Έκειε πιο κάτω είναι το σπίτι αυτό, είναι χαλασμένο εδά. Και επαέ με τον άντρα μου και στου πατέρα μου το σπίτι έκαμε πολύ καιρό τότεσας και ήτανε και πολύ άρρωστος ο κακομοίρης εκείνουσας τσι μήνες.Κάθε βράδυ ερχόντουσαν χωροφυλάκοι και στρατιωτικά οχήματα και τόνε γυρεύανε, μα που. Δεν τόνε βρήκανε ποτέ ευτυχώς ποιος γατέχει ίντα άλλα θέλα σύρει στα χέρια τέθοιων “αθρώπων”.

Σαν δήμαρχος στα Ανώγεια έκαμε πάρα πολλά πράματα. Στα Σείσαρχα ήτανε πιο σφιχτός, δεν ήθελε να του πούνε ποτέ ότι κάνει πράματα προς όφελος του. Και καλά το κάνε αυτό επίστευε σωστό και το διατήρησε μέχρι τέλους. Τα Ανώγεια τα τίμησε και τα ξανατίμησε πάρα πολλές φορές. Ίντα άλλο να σου πω παιδί μου, ο Θεός να τον αναπαύσει, ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα τον σκεπάσει.

Λευτέρης Χαρωνίτης, σκηνοθέτης και πρόεδρος του Πολιτιστικού συλλόγου Σεισάρχων:”Για μας τους Σεισαρχιανούς ήταν ένας εξέχων συγχωριανός και μέχρι και πρόσφατα ως το τέλος της ζωής του, οι ιδέες του, οι γνώμες του, οι συμβουλές του, είχαν μια σοφία για εμάς.»

Ο Γιώργης ο Κλάδος ήτανε μια προσωπικότητα, όχι μόνο της Αυτοδιοίκησης, αλλά γενικότερα. Ήταν ένας αγωνιστής με πολύ σοβαρό έργο, ήταν ένας πρωτοπόρος και καινοτόμος ιδεολόγος της Αυτοδιοίκησης. Ήταν αυτός που έβαλε τον Πολιτισμό ως εργαλείο στην αναπτυξιακή διαδικασία της Αυτοδιοίκησης. Για μας τους Σεισαρχιανούς ήταν ένας εξέχων συγχωριανός και μέχρι και πρόσφατα ως το τέλος της ζωής του, οι ιδέες του, οι γνώμες του, οι συμβουλές του, είχαν μια σοφία για εμάς. Εμείς θα τον θυμόμαστε όσο ζούμε. Πιστεύω ότι οι Ανωγειανοί γενικά όλοι μας πρέπει να σκεφτούμε και να σεβόμαστε και να προφυλάσσουμε τις αξίες που έχουμε γενικότερα. Ο Γιώργης ο Κάδος ήταν μια αξία για τα Ανώγεια και αυτό είναι σε όλους γνωστό. Ίσως θα έπρεπε να τον προφυλάξουμε καλύτερα, νομίζω όμως ότι και οι επόμενοι δήμαρχοι συνεχίζουν πάνω στο όραμα του Κλάδου, άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο. Δεν θα μπορούσε να γίνει και αλλιώς γιατί τα αποτυπώματα που άφησε ο Κλάδος στα Ανώγεια, οι κατευθύνσεις που έβαλε για τον Δήμο, κανείς δεν θα μπορούσε είτε να μην τις δει είτε να τις παραλείψει, είτε να τις ξεχάσει, και εν τέλει να μην τις ακολουθήσει.

 

Του Γιώργη Σκουλά του Μιλτιαδαντρέα

Είναι γνωστό ότι υπάρχει διάσταση απόψεων πάνω στο θέμα του πυρπολητή της Ιεράς Μονής του Αρκαδίου. Είναι επίσης γνωστό ότι η διάσταση αυτή, προκαλεί κατά καιρούς, όχι και τόσο ευχάριστες καταστάσεις, με δηλώσεις επί δηλώσεων, διαφορετικές τελετές σε Αρκάδι και Ανώγεια κτλ.
Ασφαλώς και όλα αυτά δεν συμβάλλουν στο να επικεντρωθούμε στο κύριο νόημα και μήνυμα της εθελοθυσίας του Αρκαδίου, αλλά στο να επικεντρωνόμαστε σε δευτερευούσης σημασίας γεγονότα.
Τι αλήθεια θα ήταν η ανατίναξη του Αρκαδίου, όποιος τελικά και αν έχει βάλει φωτιά, χωρίς την ομαδική απόφαση τόσων ανθρώπων να εθελοθυσιαστούν παρά να ζήσουν την καταισχύνη: Ένα τίποτα! Μία μπαλοθιά σε μερικά βαρέλια με πυρίτιδα.
Το θέμα όμως είναι και όπως φαίνεται θα εξακολουθήσει να είναι υπαρκτό, καθώς χρόνια τώρα η οικογένεια Σκουλά κατηγορείτε ότι προσπαθεί να υποκλέψει με ανύπαρκτα, ψεύτικα, ή αλλοιωμένα και παραποιημένα στοιχεία, την δόξα ενός άλλου ήρωα της Αρκαδικής εθελοθυσίας, του Κωνσταντίνου Γιαμπουδάκη. Βαριά. Βαρύτατη η κατηγορία. Την έχουμε βιώσει όλοι μας. Άπειρες οι ειρωνίες…
Αποκορύφωμα πέρυσι, κατά την επίσκεψη του κ. Παυλόπουλου στο Ρέθυμνο, και τις γνωστές δηλώσεις του ενώπιον «έκπληκτου» ακροατηρίου στο «Σπίτι του Πολιτισμού», με τις γνωστές αντιδράσεις. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Δήμαρχος Ρεθύμνου κ. Γεώργιος Μαρινάκης, δήλωνε:
ΕΦ. ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ. 16 – Νοεμβρίου – 2016
Ο Δήμαρχος επανέλαβε ότι θα πρέπει να προσέχουν εκείνοι που προσπαθούν να δουν την ιστορία «με ένα εγωισμό και μία αντίληψη οικογενειοκρατίας, διότι κακές υπηρεσίες προσφέρουν και στους τιμημένους νεκρούς και στην ιστορία».
Εντάξει κύριε Δήμαρχε. Το ακούσαμε και αυτό. Σκέτη «οικογενειοκρατία» και τίποτα παραπάνω. Έτσι χωρίς στοιχεία. Σκέτος «τσαμπουκάς» δηλαδή! Πολύ βαριά η κατηγορία κύριε δήμαρχε. Και πολύ άδικη συνάμα.
Ο κύριος Μαρινάκης στην ίδια συνέντευξη, πιθανόν για να ικανοποιήσει το κομματικό του ακροατήριο, απευθύνει «νουθεσίες» και «έμμεσες συστάσεις» για το θέμα στον ίδιο τον κ. Παυλόπουλο.
«Ο δήμαρχος Ρεθύμνου πάντως σχολίασε ότι αν ο Π. Παυλόπουλος έλεγε στο Αρκάδι αυτά που είπε στο «Σπίτι του Πολιτισμού» θα είχαμε μία επανάληψη του ολοκαυτώματος από τον κόσμο που δεν θα μπορούσε να το ανεχθεί».
Θέλω πραγματικά να πιστεύω ότι οι άστοχες αυτές δηλώσεις του κ. Μαρινάκη, αλλά και όλων όσων συνεχίζουν να τις εκτοξεύουν, δεν είναι παρά προϊόν της μη επαρκούς ενημέρωσης που έχουν και τίποτα παραπάνω. Η ευθύνη της μη επαρκούς αυτής ενημέρωσης θεωρώ ότι ανήκει στην ίδια την οικογένεια Σκουλά η οποία τόσα χρόνια, δεν βγήκε να παρουσιάσει τα στοιχεία υπέρ του Εμμ. Σκουλά και να ενημερώσει την κοινή γνώμη.
Φέτος αποφάσισα να παρουσιάσω με λεπτομέρειες τα στοιχεία αυτά· παλιά και νέα. Δεν θα υποδείξω στον κάθε ένα πώς αυτός θα τα αξιολογήσει. Ο κάθε ένας και η συνείδησή του.
Ευχής έργο θα ήταν, αυτοί που απευθύνουν τέτοιου είδους βαρύτατες κατηγορίες να παρουσιάσουν στην κοινή γνώμη ποια ακριβώς ιστορικά έγγραφα της επανάστασης του 1866 – 69 υποδεικνύουν τον κ. Γιαμπουδάκη ως πυρπολητή.
Εγώ δηλώνω, ότι κάθε χρόνο θα συνεχίζω να ενημερώνω την κοινή γνώμη με όλα αυτά τα στοιχεία αλλά και με όποια νεότερα πιθανόν προκύψουν.
Πριν παραθέσω τα στοιχεία που αναφέρουν τον Εμμ. Σκουλά ως πυρπολητή, παλαιά και νέα, κρίνω σκόπιμο να δημοσιεύσω την επίσημη θέση του ελληνικού κράτους σήμερα, όπως αυτή εκφράστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Ρέθυμνο.
Το 1967 η Ακαδημία Αθηνών εκδίδει τον 6ο τόμο του έργου «ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ», που περιελάμβανε τις προξενικές εκθέσεις των Ελλήνων προξένων στην Κρήτη κατά την επανάσταση του 1866 – 69.
Οι πανεπιστημιακοί καθηγητές Ελευθέριος Πρεβελάκης και Βασιλική Πλαγιαννάκου – Μπεκιάρη, με τα στοιχεία που εκείνη την εποχή έχουν στην διάθεσή τους, στο εισαγωγικό σημείωμα του έργου καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι: «Διά του δημιουργηθέντος ρήγματος ο στρατός εισήλασεν εις την Μονήν, εντός της οποίας ο αγών συνεχίσθη σκληρός, στήθος προς στήθος, εκορυφώθη δε διά της ανατινάξεως της πυριτιδαποθήκης υπό του κ. Γιαμπουδάκη ή υπό του εξ Ανωγείων Εμμ. Σκουλά.
Η χούντα των συνταγματαρχών δεν υιοθέτησε την θέση της Ακαδημίας Αθηνών και συνέχισε να τιμά μονομερώς τον κ. Γιαμπουδάκη. Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974, το ελληνικό κράτος υιοθετεί την άποψη της Ακαδημίας Αθηνών και έκτοτε αποτελεί την επίσημη θέση του.
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ. 490 π.χ. – 1953.
-ΑΡΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ-
ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΡΑΤΟΥ 1989.
(Έκδοση για την εφ. Το «ΒΗΜΑ» 2014. Σελ. 298. Α.Α. 41. Και Σελ. 80. Α.Α. 5.)
«…Αφού καταλήφθηκε η Μονή, ο κ. Γιαμπουδάκης ή ο δάσκαλος Εμμ. Σκουλάς (σύμφωνα με νεότερη άποψη) ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη της Μονής…».
Το υπουργείο παιδείας επίσης, προσαρμόζοντας τα σχολικά βιβλία στα δεδομένα αυτά δεν αναφέρει όνομα πυρπολητή, λόγω της εκκρεμότητας που υπάρχει, στο βιβλίο της Γ΄ λυκείου, όπου και υπάρχει το μάθημα. (σελ. 189 – 190). «Τα γεγονότα του πρώτου έτους κορυφώθηκαν με την πολιορκία και το ολοκαύτωμα της ιστορικής Μονής Αρκαδίου.
Οι γενέτειρες επίσης του Κωνσταντίνου Γιαμπουδάκη και Εμμ. Σκουλά, Άδελε και Ανώγεια, σε σχετικό ερώτημά τους προς την Ακαδημία έχουν λάβει την ίδια απάντηση. Γιαμπουδάκης ή Σκουλάς.
Η πρώτη φήμη που διαδόθηκε μετά την ανατίναξη, σε Κρήτη, Ελλάδα και εξωτερικό, ήταν ότι κάποιος ιερωμένος, ή ο ηγούμενος Γαβριήλ ή ο μοναχός Μανασής, είχε βάλει πυρ στην μπαρουταποθήκη. Λίγες μέρες όμως αργότερα αρχίζει να αναφέρεται το όνομα του Εμμ. Σκουλά ως πυρπολητή. Το επόμενο επίσης διάστημα ακούστηκαν τα ονόματα του Ντελή Δράκου από τις Γωνιές Μαλεβιζίου και του φρούραρχου Δημακόπουλου, αλλά δεν φαίνεται να υπήρξε συνέχεια στις περιπτώσεις αυτές. Η είδηση για τον Σκουλά έχει ταυτοποιηθεί σήμερα, από έξι διαφορετικές πηγές και σημεία πάνω στην Κρήτη.
1) ΑΝΩΓΕΙΑ. ΕΚΘΕΣΗ Σ. ΝΙΩΤΗ – Γ. ΣΚΟΥΛΑ (Μπογκιόρνου), βάση της μαρτυρίας του διασωθέντος παπά Γεράσιμου Στρατήγη. Η έκθεση έχει δημοσιευθεί από πλήθος εφημερίδων της εποχής. Ενδεικτικά:
1) ΝΟΜΟΣ – ΣΥΡΟΥ 26 – 11 – 1866
2) ΑΛΗΘΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 26 – 11 – 1866
3) ΕΛΠΙΣ ΑΘΗΝΑ 29 – 11 – 1866
4) ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΑΘΗΝΑ 29 – 11 – 1866
Αναφέρει η έκθεση:
«…Τα παράθυρα και όλαι αι πολεμίστραι εξερεύγοντο ζωηρότατον πυρ κατά των εφορμούντων, οίτινες έπιπτον σωρηδόν, αφού δε εγέμισεν η αυλή του Μοναστηρίου Τούρκους, έδωκε πυρ εις τον υπόνομον ο Εμμ. Α. Σκουλάς, εικοσαετής ανδρείος και πεπαιδευμένος νέος καθώς ομολογεί ό μόνος σωθείς παππά Γεράσιμος (Στρατήγης) εκ Χαλέπας».
2) ΗΡΑΚΛΕΙΟ: Έκθεση του υποπρόξενου της Ελλάδος στο Ηράκλειο, Ιωάννη Μπαρουξάκη, προς τον υπουργό εξωτερικών της Ελλάδος, Επαμεινώνδα Δεληγιώργη.
Η έκθεση, το πρωτότυπο κείμενο και η μετεγγραφή, είναι δημοσιευμένα στο βιβλίο του Απόστολου Παπαϊωάνου «ΜΑΝΟΛΗΣ ΣΚΟΥΛΑΣ». Έκδοση: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 2005. Αναφέρει ο Μπαρουξάκης. «…διότι οι επαναστάται είχον απηυδήσει και δεν ηδύναντο πλέον να μάχωνται μετά της ιδίας δυνάμεως μεθ’ ής ήρξαντο και ότι αφ’ ου εισήλασαν εν τη Μονή πολλοί Οθωμανοί, είς νέος εικοσιπενταετής Σκουλάς, αδελφός του οπλαρχηγού, κατά προηγουμένην συνεννόησιν και απόφασιν των συμπολεμιστών του, έδωκε πύρ εις την πυριταποθήκην και ανέτρεψε την Μονήν μεθ’ όλων των συναδέλφων του και των εισβαλόντων οθωμανών».
Ο Μπαρουξάκης στο ίδιο έγγραφο, ως πηγή της πληροφορίας του αναφέρει οικογένειες Κρητών προσφύγων, οι οποίες μετά την ανατίναξη της Μονής ήρθαν με πλοίο από το Ρέθυμνο στο Ηράκλειο.
3) ΡΕΘΥΜΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΞΕΝΙΚΟΥ ΠΡΑΚΤΟΡΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΓΕΩΡ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗ.
ΠΗΓΗ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ: ΜΑΝΩΛΗΣ ΣΚΟΥΛΑΣ.
ΕΚΔΟΣΗ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣ ΑΝΩΓΕΙΩΝ. 2015. Σελ. 30 και 31.
«…Αντικατοπτρίζει τους θυσιασθέντες μετά του λεοντόθυμου που έθεκεν πύρ, Εμμ. Σκουλά, ανδρός αγωνισαμένου υπέρ του ανθρωπίνου δικαίου. Αναμνήσω του ιερού εκείνου και σεμνού δράματος του δίκην αστέρος λάμποντος εν των στερεώματι της γης ταύτης. Eκφράσω τον σεβασμόν προς τους Γαβριήλ Δημακόπουλον των Διοσκούρων Χαιρετών των ατρομήτων Δασκαλάκηδων, του Βενιανάκη, του Κουτρούλη, του Παχλή, του Κούβου, του Δεληδράκου, του Σ. Καλαματιανού, του Γιαμπουδάκη, του Ανθίμου, του Σαουνάτσου, του Ζαχαρία ισοτίμων προς τους επίσης μεγακλεείς της Κρήτης άνδρας Διογένην, καπετάν Τσελεπάκην, Σαββόπουλον Νι., Αλεβιζάκην, Τανζιδάκην, παππά Κρανιώτην Κοκκινίδην και τέλος τον ήρωα πυρπολητήν Εμμ.Σκουλά».
4) ΕΓΓΡΑΦΟ ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΕ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΥ
ΠΗΓΗ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΡΙΑΡΗ – Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΝ
Το έγγραφο αυτό το δημοσιεύει ο Παναγιώτης Κριάρης (σελ. 258) με την υποσημείωση από τον ίδιο, ότι πιθανόν είναι υποβολιμιαίο. Ως πηγή του εγγράφου αναφέρει το Ι.Α.Κ. στα Χανιά.
«… Την νύκτα της 8ης εκατέβη από ένα παράθυρον ο παπα Νικόλαος Κρανιώτης, ο οποίος μετέβη εις τον αρχηγόν (Κορωναίον) και του εδήλωσεν ότι δεν εδειλίασαν οι εν τη Μονή, αλλά από τα 250 όπλα μόνον τα 100 έμειναν ακόμα χρήσιμα.
Το πρωί της άλλης ήρχισαν να ρίχνουν δύο πεδινά πυροβόλα τα οποία έστησαν από την ανατολικήν θύραν και περί το απόγευμα ήνοιξαν δύο χαλάστραι εις το τείχος. Έγινε τότε γενική έφοδος, αλλά καταστράφηκε τότε ολόκληρον το 1ον τάγμα του Μουσταφά.

Διαβάστε την συνέχεια... »

Με την καθιερωμένη παρέλαση και την αρχιερατική λειτουργία στην ιστορική μονή του Αρκαδίου εορτάστηκε σήμερα στο Ρέθυμνο η θυσία των Κρητών στο ολοκαύτωμα του Αρκαδίου. Πέρασαν 151 χρόνια και άσβεστη παραμένει η μνήμη των ηρώων και η ηρωική πράξη των κλεισμένων στην μπαρουταποθήκη του Αρκαδιού αλλά και τα μηνύματα της εθελοθυσίας όταν πρόκειται για την ελευθερία της πατρίδας.

Στα Ανώγεια τιμήθηκε η μνήμη του πυρπολητή της Μονής Αρκαδίου παρουσία του Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ.κ Ειρηναίου ο οποίος τέλεσε και την επιμνημόσυνη δέηση στο ηρώο. Να τιμούμε τους ήρωες, προέτρεψε ο αρχιεπίσκοπος Κρήτης νέους και μεγαλύτερους ενώ όπως ανέφερε ο δήμαρχος Ανωγείων Μανόλης Καλλέργης: «Πρέπει να επικεντρωνόμαστε στην εθελοθυσία των 964 αγωνιστών του Αρκαδίου και γενικότερα της Μεγάλης Κρητικής Επανάστασης του 1866-69. Το γεγονός είναι η εθελοθυσία αυτών των ανθρώπων στην προσπάθεια για ελευθερία και αυτό πρέπει πάντα να τονίζουμε. Η ιστορία βέβαια είναι συγκεκριμένη και έχει ξεκαθαρίσει σχετικά με το ποιος ήταν ο πυρπολητής στο Αρκάδι».

Σύμφωνα και με τον ιστορικό ερευνητή Γιώργο Σκουλά: «Η υπόθεση του πυρπολητή της μπαρουταποθήκης στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, έχει πλέον κριθεί ιστορικά. Και έχει κριθεί ιστορικά από τις μαρτυρίες όλων εκείνων που έζησαν τα γεγονότα του Αρκαδίου και οι οποίοι ομολογούν τον Εμμανουήλ Σκουλά ως πυρπολητή. Την ιστορία μιας συγκεκριμένης περιόδου την γράφουν τα γεγονότα και οι άνθρωποι της εποχής αυτής. Και είναι μέγιστη απρέπεια προς το πρόσωπο και τους αγώνες τους να αμφισβητείτε η αξιοπιστία τους από μεταγενέστερους. Όσοι από τώρα και στο εξής συνεχίζουν να παίζουν τα δικά τους μικρό πολιτικά παιχνίδια θα έχουν να κάνουν με την κρίση του Ελληνικού λαού, με την κρίση της ίδιας της ιστορίας, θα κινδυνεύουν να ενδυθούν στο μέλλον τον μανδύα του επίσημου παραχαράκτη της Ελληνικής Ιστορίας. Το μόνο που θα κάνουν είναι να εκθέτουν εαυτούς στο Πανελλήνιο, κυρίως όμως ότι θεσμικά εκπροσωπούν… Τα ιστορικά έγγραφα της Επανάστασης του 1866, έχουν διασωθεί σχεδόν στο ακέραιο και είναι αυτά και μόνο αυτά που θα γράψουν την ιστορία της Επανάστασης. Η συνεχιζόμενη ιστορική έρευνα απλώς θα συνεχίσει να επιβεβαιώνει ότι ο Εμμανουήλ Σκουλάς είναι ο πυρπολητής, εκθέτοντας ανεπανόρθωτα όλους αυτούς που προσπαθούν να αλλάξουν τους κανόνες γραφής της Ιστορίας…».

Με την εθελοθυσία, όπως τονίστηκε στην εκδήλωση από τον ομιλητή, «… αποκτά νόημα το «Ελευθερία ή θάνατος. Ένα σύνθημα που ολόκληρη η Κρήτη έκανε πράξη κατά τον 19ο αιώνα. Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά 40 χρόνια σκλαβιά και φυλακή, προέτρεπε ο Ρήγας το υπόδουλο γένος. Η ζωή είναι μηδέν χωρίς ελευθερία αναφωνούσε προ του εκτελεστικού αποσπάσματος στο Γάζι ο Γ. Σκουλάς. Το Αρκάδι όμως είναι και ένα δράμα. Ένα δράμα που δεν το χωράει ο νους του ανθρώπου. Μόνο εάν το έχεις δει μπορείς να το κατανοήσεις, να το περιγράψεις έστω κατά προσέγγιση».

Για τη σημερινή ημέρα ο περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης δήλωσε: «Τα μηνύματα είναι διαχρονικά για ελευθερία, για αρχές, αξίες, ενότητα, αλληλεγγύη. Αποτελεί μια ύψιστη πράξη ηρωισμού και αυτοθυσίας, μια κίνηση που αντιπροσώπευε τη θέληση ενός ολόκληρου λαού, μια πράξη αντίστασης που δεν προέκυψε από την κορυφή, αλλά επιβλήθηκε από την καρδιά των επαναστατημένων Κρητικών».

ΜΙΧΑΛΗΣ ΛΑΜΠΑΘΑΚΗΣ

-->