Θερμοκρασία 11.5°
Άνεμος 1.6 ΒΑ
Βαρόμετρο 1015.0
Υγρασία 92%
Βροχόπτωση Μήνα 38.8 mm
Στοιχεία από τον σταθμό του ΕΑΑ στα Ανώγεια

Ιστορία

Με αφορμή το πρόσφατο  ρεπορτάζ της “Α” για τα αποκαλυπτήρια που έγιναν στο Δεμάτι Ζαγορίου, της πλάκας με τα ονόματα των πεσόντων εθελοντών Κρητών το 1912 , στην πορεία του Ελληνικού στρατού στα Ιωάννινα, ανάμεσα στα οποία ήταν και αυτό του Εμμανουήλ Γ.Ξυλούρη ή “Νικολάτσο”, ο συνεργάτης μας ερευνητής Γιώργος Καλογεράκης, παραθέτει περισσότερα στοιχεία για τους Κρήτες στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-13,  για τον Ανωγειανό ήρωα, αλλά και για έναν ακόμα της οικογένειας των Ξυλούρηδων που πολέμησε εκεί , τραυματίστηκε και τιμήθηκε με το παράσημο ανδρείας. Παράλληλα βλέπουμε και την φωτογραφία του Εμμανουήλ Ξυλούρη που σε ηλικία μόλις 19 ετών άφησε την τελευταία του πνοή μετά τον βαρύτατο τραυματισμό του στο ύψωμα του Προφήτη Ηλία πεθαίνοντας σε νοσοκομείο της Αθήνας, τον Φεβρουάριο του 1913, όπως και η δεύτερη είναι η φωτογραφία του Θόδωρου Ξυλούρη, ενός ακόμα ήρωα της μεγάλης και ιστορικής αυτής οικογένειας. Το παρακάτω άρθρο του Γιώργου Καλογεράκη, έχει δημοσιευθεί και στο τελευταίο βιβλίο του για τον αρχηγό της Αντίστασης Χριστομιχάλη Ξυλούρη:

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ 1912-1913

Την 1η Οκτωβρίου 1907 με διάταγμα που υπογράφει ο ύπατος Αρμοστής Κρήτης Αλέξανδρος Ζαΐμης, συστήνεται η Κρητική Πολιτοφυλακή, η οποία απετέλεσε και τον πρώτο στρατό της Κρήτης. Όταν αρχίζει ο Α΄ Βαλκανικός πόλεμος, η Ελλάδα κηρύσσει επιστράτευση, (18 Σεπτεμβρίου 1912). Η επιστράτευση πραγματοποιείται και στην Κρήτη με όσους είχαν υπηρετήσει στην Κρητική Πολιτοφυλακή τα έτη 1907 – 1912.

Οι Εγγυήτριες Δυνάμεις της Κρητικής Πολιτείας απαγορεύουν την αποστολή των Κρητών στρατιωτών από τα λιμάνια της Κρήτης στον Πειραιά. Τα πολεμικά τους καράβια περιπολούσαν τις ακτές της Κρήτης για τον σκοπό αυτό. Οι στρατιώτες επιβιβάζονταινύχτα στα Ελληνικά πλοία και με την ανοχή των μεγάλων δυνάμεων φτάνουν τελικά στην Αθήνα. Οι πρώτοι Κρητικοί στρατιώτες αποβιβάζονται στις 4 Οκτωβρίου 1912. Σιγά σιγά καταφτάνουν και οι υπόλοιποι. Αποτελούν το 1ο Ανεξάρτητο Σύνταγμα Κρητών.Ο πόλεμος με την Τουρκία έχει αρχίσει από τις 5 Οκτώβρη του 1912. Επειδή οι Κρήτες στρατιώτες δεν είχαν οργανωθεί ακόμα, αποφασίστηκε στις επιχειρήσεις να σταλούν αρχικά τέσσερις λόχοι του Συντάγματος που έφτασαν στην Λάρισα και έλαβαν μέρος στις μάχες από τις 10 Οκτωβρίου 1912. Αυτοί οι τέσσερις λόχοι απετέλεσαν το 1ο Ανεξάρτητο Τάγμα Κρητών. Μάλιστα το Κρητικό Τάγμα είχε την τιμή και την τύχη να μπει πρώτο και να ελευθερώσει τη Θεσσαλονίκη, στις 26 Οκτωβρίου 1912. Διοικητής του 1ου Ανεξάρτητου Τάγματος Κρητών ήταν ο ταγματάρχης Γεώργιος Κολοκοτρώνης.

Οι απώλειες του 1ου Ανεξάρτητου Τάγματος Κρητών στη διάρκεια του α΄ βαλκανικοιύ πολέμου ήταν τρομαχτικές. Ο Διοικητής του Γεώργιος Κολοκοτρώνης σκοτώθηκε. Από τους τέσσερις λοχαγούς των τεσσάρων λόχων οι τρεις σκοτώθηκαν και ο τέταρτος τραυματίστηκε. Όλοι οι αξιωματικοί του σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν εκτός από έναν. Από τους 1000 άντρες που είχε, οι 950 είτε σκοτώθηκαν, είτε τραυματίστηκαν. Μόνο 50 στρατιώτες έμειναν σώοι μετά το τέλος όλων των μαχών.

Διαβάστε την συνέχεια... »

Ρεπορτάζ:Γιώργης Μπαγκέρης

Συγκινητικές στιγμές, παρουσία απογόνων των τεσσάρων Κρητών εθελοντών που έπεσαν ηρωικά στις 23 Δεκεμβρίου του 1912, στην μάχη του υψώματος Προφήτη Ηλία Δεματίου απέναντι στους Τούρκους και στην μεγάλη πορεία του Ελληνικού στρατού από το Μέτσοβο προς τα Ιωάννινα, εκτυλίχθηκαν κατά τα αποκαλυπτήρια του μνημείου με τα ονόματα των πεσόντων, στο Δεμάτι. Η εκδήλωση έγινε στον Ιερό Ναό Αγίας Μαρίνας στο Δεμάτι, δήμου Ζαγορίου, όπου βρίσκονται τα οστά των ηρώων, ανάμεσα τους και του Ανωγειανού Εμμανουήλ Γεωργίου Ξυλούρη ή Νικολάτσο, που σε ηλικία 19 ετών, εθελοντής στρατιώτης, πήρε μέρος στην μάχη στο ύψωμα του Προφήτη Ηλία, τραυματίστηκε βαρύτατα και εξέπνευσε σε νοσοκομείο της Αθήνας στις 13 Φεβρουαρίου 1913, όπως αναγράφεται χαρακτηριστικά στο μνημείο.

 Aνθρωπος που τη ζήση ντου, την έχει χαρισμένη. 

Στη Λευτεριά και στη Τιμή, ποτέ ντου δεν ποθαίνει

 

Αυτή την μαντινάδα του Γιώργη Καράτζη, αφιέρωσε στη διάρκεια της εκδήλωσης ο απόγονος του “Νικολάτσο”, ο Νικόλαος Ξυλούρης ή Κούβος που βρέθηκε εκεί μαζί με τη σύζυγο του και συγκλονισμένος απότισε φόρο τιμής στον ήρωα της οικογένειας του, αλλά και στα άλλα τρία παλικάρια από την Κρήτη, 106 ολόκληρα χρόνια μετά τον ηρωικό θάνατο τους. Άλλοι Ανωγειανοί που βρέθηκαν στην εκδήλωση ήταν ο Ψαρογιώργης , η Σούλα Ξυλούρη συγγραφέας του βιβλίου για το γενεαλογικό δέντρο των Ξυλούρηδων και φίλοι της οικογένειας.,Μέχρι και πριν από μερικά χρόνια, τα ονόματα των πεσόντων δεν ήταν γνωστά, αλλά επισταμένες έρευνες από τον Δήμο Ζαγορίου τα έφεραν στο φως. Τα τέσσερα ονόματα που χαράχτηκαν στο μνημείο και θα τιμώνται κάθε χρόνο στις 17 Ιουλίου, ημέρα εορτής της εκκλησίας που είναι θαμμένοι οι Κρήτες εθελοντές είναι:

 

-Εμμανουήλ Γ.Ξυλούρης

-Ανδρέας Εμμ.Αμαριωτάκης

-Νικόλαος Σ.Δρυγιαννάκης

-Στυλιανός Χρ.Μανιαδάκης

 

Συγκλονιστική ήταν η στιγμή στην εκδήλωση, όταν ο παρευρισκόμενος γνωστός καλλιτέχνης Γιώργης Ξυλούρης ή Ψαρογιώργης, με το λαούτο του είπε ένα ριζίτικο τραγούδι, αφιερωμένο στα τέσσερα Κρητικόπουλα, προκαλώντας ρίγη συγκίνησης σε όλο τον κόσμο. Παράλληλα συγκίνηση προκάλεσαν τα μέλη του τοπικού εξωραϊστικού-Εκπολιτιστικού  συλλόγου Δεματίου “Ο Άγιος Νικόλαος” που χόρεψαν κρητικούς παραδοσιακούς χορούς προς τιμήν των ηρώων.

Μεταξύ άλλων την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Δήμαρχος Ζαγορίου Βασίλειος Σπύρου, οι Αντιδήμαρχοι Άγγελος Αρμένης και Κώστας Παπακώστας, οι δημοτικοί σύμβουλοι Αγγελική Ράπτη, Παναγιώτης Ρούσκας και Ηλίας Κίτσιος, ο πρόεδρος του τοπικού συμβουλίου Δεματίου Χρήστος Ζιάμβρας,ο πρώην πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Ευτύχιος Μαλανδράκης, ο πρόεδρος του εξωραϊστικού εκπολιτιστικού συλλόγου “Άγιος Νικόλαος” Κωνσταντίνος Κούλας, ο πολιτευτής των ΑΝΕΛ Αντώνης  Βασιλείου, εκπρόσωποι φορέων και κάτοικοι της περιοχής.Από την Κρήτη βρέθηκε εκεί ο πρώην Αντιδήμαρχος Σφακίων Μανούσος Χιωτάκης, ο Ιάκωβος Δρυγιαννάκης εγγονός του αδελφού του πεσόντα Ν.Δρυγιαννάκη, ο στρατηγός ε.α Γεώργιος Κουλιδάκης απόγονος πεσόντα στη μάχη του δεματίου, η εκπρόσωπος του Συλλόγου Κρητών Ηπείρου Αναστασία Νικηφόρου και ο πρόεδρος του Συλλόγου Κρητών Ηπείρου Μανόλης Κοντογιάννης.

Στην εκδήλωση τελέστηκε αρχικά επιμνημόσυνος δέηση, στη συνέχεια έγινε το προσκλητήριο των νεκρών και τα αποκαλυπτήρια της επιγραφής με τα ονόματα των τεσσάρων πεσόντων. Κρατήθηκε ενός λεπτού σιγή μετά την κατάθεση των στεφάνων και ανακρούστηκε ο Εθνικός Ύμνος. Ο Δήμαρχος Ζαγορίου Βασίλειος Σπύρου, στον χαιρετισμό του εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την θυσία των τεσσάρων Κρητών, ενώ ανέφερε τις διαδικασίες που ακολούθησε για να μαθευτούν τα ονόματα τους που μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν άγνωστα, αναφερόμενος τέλος στα μεγάλα ιδανικά και τις αξίες του εθελοντισμού.

Σε τηλεφωνική μας επικοινωνία μετά το πέρας της εκδήλωσης ο Νικόλαος Ξυλούρης ή Κούβος, συγκινημένος από την τιμή στον πρόγονο του, έκανε την ακόλουθη δήλωση στην ΑΝΩΓΗ:”Είμαι ιδιαίτερα συγκινημένος για αυτή την εκδήλωση σήμερα στην οποία έδωσα το παρόν με σεβασμό στη μνήμη του Εμμανουήλ Ξυλούρη και των άλλων τριών Κρητών εθελοντών. Άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους πριν 106 χρόνια και που δεν γνωρίζαμε εμείς ακριβώς τον τόπο και τον τρόπο της θυσίας τους. Μάθαμε πλέον τον αγώνα τους και την ηρωική θυσία τους. Ειλικρινά είμαι πολύ συγκινημένος και έτσι την βίωσα όλη αυτή την ημέρα απόψε.Αισθάνομαι μεγάλη περηφάνια που η οικογένεια μου είχε τέτοιους ανθρώπους που πήγαν εθελοντικά να πολεμήσουν για την Πατρίδα τους και εν τέλει να δώσουν το ύψιστο αγαθό, την ζωή τους, για της Ελευθερία της Ελλάδας..”

 

Εμμανουήλ Γεωργίου Ξυλούρης (Νικολάτσος), ετών 19. Έπεσε υπέρ Πατρίδος στις 21 Δεκεμβρίου του 1912, σε μάχη απέναντι στους Τούρκους για την κατάληψη του υψώματος Προφήτη Ηλία στην πορεία του ελληνικού στρατού από το Μέτσοβο προς τα Γιάννινα.Η μάχη έγινε στις 6 Δεκεμβρίου όπου ο Ανωγειανός Ξυλούρης τραυματίστηκε βαρύτατα και εξέπνευσε στις 21 Δεκεμβρίου. Το όνομα του βρίσκεται χαραγμένο στο Ηρώο των Ανωγείων στο Αρμί και από σήμερα θα υπάρχει και η επιγραφή στον τόπο που άφησε την τελευταία του πνοή, κοντά στα Γιάννενα εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τα Ανώγεια, όπου ο νεαρός στρατιώτης πολέμησε για την ελευθερία της Ελλάδας. Σήμερα Σάββατο 10 Νοεμβρίου στις 3 μ.μ στο Δεμάτι, στον Ιερό Ναό της Αγίας Μαρίνας, στον αύλειο χώρο του οποίου είναι θαμμένοι τέσσερις Κρήτες εθελοντές, ανάμεσα τους και ο Εμμανουήλ Ξυλούρης θα γίνει εκδήλωση μνήμης και τιμής, όπου θα γίνουν και τα αποκαλυπτήρια της πλάκας με τα ονόματα των αθάνατων ηρώων μας. Την εκδήλωση οργανώνουν ο Δήμος Ζαγορίου, η Τοπική Κοινότητα Δεματίου, ο Εξωραϊστικός-Εκπολιτιστικός Σύλλογος Δεματίου «Ο Άγιος Νικόλαος», ο Δήμος Σφακίων Κρήτης και ο Σύλλογος Κρητών Ηπείρου.

Διαβάστε την συνέχεια... »

Το ιστορικό της ημέρας, στην  εκδήλωση για το Αρκάδι,  εκφώνησε ο διδάκτορας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γεώργιος Μ.Πατεράκης με τίτλο “Η Αρκαδική θυσία, ο Εμμανουήλ Σκουλάς και η διδασκαλία της τοπικής ιστορίας Κρήτης”. Αναλυτικά ολόκληρη η ομιλία του έχει ως εξής:

Πανηγυρικός σημαίνει εορτασμός, αναπολήσεις, έξαρση γεγονότων, ανάκληση μνήμης – Ευκαιρία περισυλλογής, αναστοχασμού, κριτικής ανάλυσης, αξιολογικού σχολιασμού. Αλλά κυρίως εξαγωγής συμπερασμάτων με τη διατύπωση προτάσεων.

Πλούσιο και πολύπτυχο είναι το Ιστορικό γεγονός που γιορτάζεται σήμερα :

Η επέτειος της Αρκαδικής θυσίας,

Η επέτειος αγώνων και συμμετοχής των Ανωγειανών του 1866, τα ονόματα των οποίων ακούσαμε προηγουμένως.

Ο πυρπολητής Εμμανουήλ Β. (Αναγνώστη) Σκουλάς και η επίσημη αναγνώρισή του (από Πολιτεία και Εκκλησία).

Η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας

Η διδασκαλία του μαθήματος της σχολικής τοπικής Ιστορίας.

Θα επιχειρήσω σύντομη, αλλά ανορθόδοξη πορεία στα θέματα προσέγγισης, ανιχνεύοντας τα παρασκήνια της περιόδου. Μια προσπάθεια φωτισμού αθέατων πτυχών του θέματος, πέραν από τα γνωστά για την πολιορκία και την Ολοκαύτωση της Μονής Αρκαδίου.

Διαβάστε την συνέχεια... »

Φωτορεπορτάζ:Γιώργης Μπαγκέρης

Πλήθος κόσμου και επισήμων τίμησαν και φέτος στα Ανώγεια τους ήρωες της Αρκαδικής εθελοθυσίας, στον χώρο του ανδριάντα του πυρπολητή του Αρκαδίου Εμμανουήλ Βασιλείου (Αναγνώστου) Σκουλά, στην εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Ανωγείων. Το ιστορικό της ημέρας εκφώνησε ο διδάκτορας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γεώργιος Μ.Πατεράκης με τίτλο “Η Αρκαδική θυσία, ο Εμμανουήλ Σκουλάς και η διδασκαλία της τοπικής ιστορίας της Κρήτης”. Στον ανδριάντα του ήρωα κατατέθηκαν στεφάνια από όλους τους τοπικούς φορείς, ενώ κρατήθηκε ενός λεπτού σιγή και έγινε ανάκρουση του εθνικού ύμνου. Ξεχωριστή ήταν φέτος η συμβολική παρουσία της κόρης του τέως πρωθυπουργού της Ελλάδας Γεωργίου Παπανδρέου, Μαργαρίτας Παπανδρέου που παρευρέθηκε στην τελετή και κατέθεσε στεφάνι στον ανδριάντα του Εμμανουήλ Σκουλά.

Αρχικά εψάλη επιμνημόσυνος δέηση παρουσία των ιερωμένων των Ανωγείων, ενώ τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου εκπροσώπησε ο Πανοσιολογιότατος ιεροκήρυκας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης πατέρας Νικηφόρος Κουνάλης. Μεταξύ άλλων το παρόν έδωσαν ο Δήμαρχος Ανωγείων Εμμανουήλ Καλλέργης και σύσσωμο το δημοτικό συμβούλιο, οι πρώην δήμαρχοι Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης και Νικόλαος Ξυλούρης, ο Αντιπεριφερειάρχης Κρήτης Εμμανουήλ Χνάρης, ο δήμαρχος Αρχανών-Αστερουσίων Εμμανουήλ Κοκοσάλης, ο πρώην Βουλευτής Ηρακλείου Ιωάννης Σκουλάς, ο Αντιδήμαρχος Ηρακλείου Μαρίνος Παττακός,ο γενικός γραμματέας του ΚΙ.ΝΑΛ Ρεθύμνου και Αντιδήμαρχος Μυλοποτάμου Μιχάλης Σαρρής, ο πρόεδρος του Πολιτιστικού συλλόγου Ανωγείων Νικόλαος Βρέντζος και άλλοι.

Την σημερινή εκδήλωση χαιρέτησαν με επιστολή τους ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης σεβασμιότατος κ.κ Ειρηναίος και ο Επικεφαλής των Ευρωβουλευτών της Νέας Δημοκρατίας Μανόλης Κεφαλογιάννης. Μετά το πέρας της τελετής η οικογένεια των Σκουλάδων παρέθεσε γεύμα προς τιμήν όλων των ηρώων της Αρκαδικής εθελοθυσίας στο κέντρο “Ντελίνα”.

Παράλληλα με τους νεκρούς του Αρκαδίου τιμήθηκαν σήμερα και οι πεσόντες ανωγειανοί στις μάχες που προηγήθηκαν και ακολούθησαν  της ανατίναξης της Μονής.Αυτοί είναι οι κάτωθι:

Στη μάχη της Τυλίσου 27 Σεπτεμβρίου 1866:

Νικόλαος Σκουλάς

Γεώργιος Ξυλούρης

Γεώργιος Κρασσάς

Μανώλης Σκουλάς

Στέλιος Κεφαλογιάννης

Στη μάχη του Καμαριώτη 10 Ιανουαρίου 1867

Γεώργιος Καλλέργης

Στη μάχη του Ομέρ 6 Μαίου 1867

Ζαχάρης Σπιθούρης

Γεώργιος Σπιθούρης

Δημήτριος Σπαχής

Γεώργιος Μανουράς

Στη μάχη του Συρού

Ιωάννης Καράτζης

Ζαχάρης Πλεύρης

Ιωάννης Καλέντης

Το άγαλμα του Εμμανουήλ Σκουλά είναι εκεί από τον Οκτώβριο του 1996 για να θυμίζει σε όλους μας τους ανθρώπους που έδωσαν ψυχή και αίμα ανά τους αιώνες στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες.

Τι έγινε στο Αρκάδι στις 9 Νοεμβρίου 1866 

Κορυφαία πράξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κρητών, σύμβολο ηρωισμού και θυσίας. Είναι το σημαντικότερο επεισόδιο της Κρητικής Επανάστασης του 1866.

Η κακοδιοίκηση και η καταπίεση της τουρκικής διοίκησης ανάγκασε την Παγκρήτια Συνέλευση που συνήλθε στα Χανιά να αποστείλει στις 14 Μαίου 1866  αναφορά στον Σουλτάνο με μια σειρά αιτημάτων. Συγκεκριμένα, ζητούσε: βελτίωση του φορολογικού συστήματος, σεβασμό της χριστιανικής θρησκείας, αναγνώριση του πληθυσμού να εκλέγει ελεύθερα τους δημογέροντές του και τη λήψη μέτρων για την οικονομική ανάπτυξη του νησιού.

Παράλληλα, απέστειλε μυστικό υπόμνημα προς τους μονάρχες της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, με το οποίο τους καλούσε να ενεργήσουν για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα ή να μεσολαβήσουν στη χορήγηση από τον Σουλτάνο «Οργανικού Νόμου». Στη συγκέντρωση αυτή συμμετείχε και ο Γαβριήλ Μαρινάκης, ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου, που ήταν το επαναστατικό κέντρο της περιοχής Ρεθύμνης.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφόρησαν, ενώ η ελληνική κυβέρνηση δήλωνε ουδετερότητα και δεν πήρε ανοιχτά το μέρος των επαναστατών. Μόνο η Ρωσία κινήθηκε δραστήρια, χάρη στους υποπροξένους της στο νησί Ιωάννη Μιτσοτάκη και Σπυρίδωνα Δενδρινό.

Μη αναμένοντας βοήθεια από πουθενά, οι Κρητικοί αποφάσισαν να ξεσηκωθούν μόνοι τους και ύψωσαν τη σημαία της Επανάστασης στις 21 Αυγούστου 1866 με το σύνθημα «Ένωσις ή Θάνατος» και αρχηγούς τον Ιωάννη Ζυμβρακάκη στα Χανιά, τον Ελλαδίτη συνταγματάρχη Πάνο Κορωναίο στο Ρέθυμνο και τον Μιχαήλ Κόρακα στο Ηράκλειο. Στην Ελλάδα συγκροτήθηκαν εθελοντικές ομάδες, που βοήθησαν τους Κρητικούς, με χρήματα, τρόφιμα και άλλα εφόδια.

Ο Σουλτάνος θορυβήθηκε από την εξέγερση και έστειλε στις 30 Αυγούστου 1866 τον Μουσταφά Ναϊλή Πασά, με εντολή να την καταστείλει, αφού προηγουμένως είχε απορρίψει τα αιτήματα των Κρητικών. Ο Πασάς έφερε το προσωνύμιο Γκιριτλί (Κρητικός), επειδή είχε συντελέσει στην κατάπνιξη της επανάστασης του 1821 στην Κρήτη. Πρώτα προσπάθησε να καλοπιάσει τους επαναστάτες και να τους πείσει να επιστρέψουν στις δουλειές τους. Όταν αυτοί αρνήθηκαν, αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή το στρατιωτικό του σχέδιο για την κατάπνιξη της επανάστασης.

Τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο προέβη σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην περιοχή των Χανίων και στη συνέχεια στράφηκε προς το Ρέθυμνο και τη Μονή Αρκαδίου, όπου ήταν η έδρα της τοπικής επαναστατικής επιτροπής, αποθήκη πολεμοφοδίων και τροφίμων, καθώς και καταφύγιο πολλών χριστιανών. Ο Μουσταφά Πασάς έφθασε έξω από το μοναστήρι το απόγευμα της 6ης Νοεμβρίου  1866. Στη διάθεσή του είχε 15.000 άνδρες (Τούρκους, Αλβανούς, Αιγυπτίους και Τουρκοκρητικούς) και ισχυρό πυροβολικό. Στη Μονή βρίσκονταν 966 άνθρωποι, από τους οποίους μόνο 250 μπορούσαν να πολεμήσουν. Επικεφαλής των αγωνιστών του Αρκαδίου ήταν ο πελοποννήσιος ανθυπολοχαγός Ιωάννης Δημακόπουλος και ο ηγούμενος Γαβριήλ.

Οι προτάσεις προς παράδοση απορρίφθηκαν από τους πολιορκημένους και το πρωί της 8ης Νοεμβρίου  άρχισαν οι εχθροπραξίες. Οι Οθωμανοί, παρά τις λυσσαλέες επιθέσεις τους, δεν κατάφεραν να καταλάβουν τη Μονή την πρώτη μέρα. Το βράδυ ζήτησαν ενισχύσεις και μετέφεραν ένα μεγάλο πυροβόλο από το Ρέθυμνο. Την επομένη, 9 Νοεμβρίου  άρχισε το δεύτερο κύμα της επίθεσης. Νωρίς το απόγευμα γκρεμίστηκε το δυτικό τείχος της Μονής από τις βολές του πυροβόλου και οι επιτιθέμενοι εισέβαλαν στο μοναστήρι, αρχίζοντας τη μεγάλη σφαγή.

Στη μπαρουταποθήκη της μονής γράφτηκε η τελευταία πράξη του δράματος και μία ακόμα ένδοξη σελίδα της ελληνικής ιστορίας. Ο  Εμμανουήλ Σκουλάς την ανατίναξε, σκορπίζοντας το θάνατο, όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους εισβολείς. Αμέσως μετά, οι Τουρκοκρητικοί και οι Αλβανοί όρμησαν και κατέσφαξαν όσους είχαν διασωθεί, ενώ έκαψαν τον ναό και λεηλάτησαν τα ιερά κειμήλια.

Από τους Έλληνες που βρίσκονταν στη Μονή, μόνο 3 ή 4 κατόρθωσαν να διαφύγουν, ενώ περίπου 100 πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Μεταξύ αυτών και ο Δημακόπουλος, που εκτελέστηκε λίγο αργότερα. Ο ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου Γαβριήλ Μαρινάκης είχε σκοτωθεί πριν από την ανατίναξη της μπαρουταποθήκης. Οι νεκροί και τραυματίες του Μουσταφά ανήλθαν σε 1.500 ή σε 3.000, σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς.

Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, όπως είχε συμβεί με την καταστροφή των Ψαρών και την Έξοδο του Μεσολογγίου , συγκίνησε όλο τον χριστιανικό κόσμο κι ένα νέο κύμα φιλελληνισμού δημιουργήθηκε στην Ευρώπη. Σπουδαίες προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Τζουζέπε Γκαριμπάλντι και ο Βίκτωρ Ουγκώ, πήραν θέση υπέρ του Κρητικού Αγώνα και ξένοι εθελοντές έσπευσαν να ενισχύσουν από κοντά την Επανάσταση. Σημαντικές ήταν και οι χρηματικές συνεισφορές από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, με προεξάρχοντα τον φιλέλληνα Σαμουήλ Χάου.

Η Κρητική Επανάσταση φυλλορρόησε τον Ιανουάριο του 1869, αλλά ο Σουλτάνος δεν μπόρεσε να καθυποτάξει ολοκληρωτικά τους Χριστιανούς της Κρήτης. Έτσι, υπό την πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων αναγκάστηκε να παραχωρήσει τον «Οργανικό Νόμο» (3 Φεβρουαρίου 1868), ένα είδος Συντάγματος, που προέβλεπε προνόμια για τους χριστιανούς και καθεστώς ημιαυτονομίας για το νησί. Η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα πήρε αναβολή για το 1912.

Έναν σπουδαίο οπλαρχηγό και αγωνιστή , τον Ιωάννη Σωπασή ή Κούβο, τίμησε σήμερα η κοινότητα των Λιβαδίων Μυλοποτάμου, στον χώρο της προτομής του στο χωριό, έναν άνθρωπο που έδωσε τη ζωή του αγωνιζόμενος στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, βρίσκοντας μαρτυρικό θάνατο μετά την αιχμαλωσία του από τους Τούρκους. Παρουσία πλήθους κόσμου αλλά και όλων των τοπικών φορέων πραγματοποιήθηκε με λαμπρότητα η εκδήλωση σήμερα Δευτέρα 5 Νοεμβρίου με κεντρικό ομιλητή τον Γεώργιο Κιαγιά (Σταματογιώργη), ενώ ακολούθησε παρέλαση από μαθητές και πλούσιο τραπέζι που προσφέρει κάθε χρόνο η οικογένεια Σωπασή.

Ο Ιωάννης Σωπασής ή Κούβος γεννήθηκε στα Λιβάδια το 1830 και έλαβε μέρος σε πολλές μάχες ενάντια στους Τούρκους. Μαζί με μια ομάδα 45 ατόμων από τα Λιβάδια, την Κράνα και τα Ζωνιανά πήγαν, μαζί με άλλους οπλαρχηγούς, στο Αρκάδι για να το υπερασπιστούν από τους Τούρκους.

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας και όταν τα πράγματα είχαν δυσκολέψει για τους Έλληνες, πάρθηκε απόφαση να προσπαθήσουν να διασπάσουν τον κλοιό τρεις απεσταλμένοι και να ζητήσουν εξωτερική βοήθεια. Ήταν ο Παπά-Κρανιώτης από το Αμάρι, ο Ιωάννης Σωπασής ή Κούβος.  Δύο από αυτούς ο Κούβος και ο Παπαδάκης ξαναγύρισαν και κατόρθωσαν να ξαναμπούν στο Αρκάδι, ενώ ήξεραν ότι πήγαιναν σε βέβαιο θάνατο. Ο τρίτος Ο Παπά- Κρανιώτης δεν πρόλαβε, καθώς μέχρι να επιστρέψει είχε γίνει η καταστροφή.

Ο Ιωάννης Σωπασής ή Κούβος την ημέρα που έγινε η άλωση αιχμαλωτίσθηκε και θανατώθηκε από τους Τούρκους. Λέγεται ότι είχε μαρτυρικό θάνατο. Στο χωριό Μέση κοντά στο Αρκάδι αφού τον ακρωτηρίασαν, τον έκαψαν σε μια κουφάλα ελιάς. Προτομή του υπάρχει στα χωριά Λιβάδια και Μέση.

Διαβάστε παρακάτω ολόκληρη της ομιλία του Γεωργίου Κιαγιά στη σημερινή εκδήλωση:

Διαβάστε την συνέχεια... »

-->