Μαντινάδες

Πλούσιες οι εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν αύριο 13 Αυγούστου στα Ανώγεια για τα 69 Χρόνια από το 3ο Ολοκαύτωμα Ανωγείων.

Με βάση το πρόγραμμα:

Τρίτη 13 Αυγούστου 2013

ü  10:30 Πλατεία Αρμί

ü  10.00π.μ.      Αντιφασιστική πορεία από Κέντρο Υγείας μέχρι πλατεία «Αρμί»

ü  10.30π.μ.      Δοξολογία στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη

ü  11.00 π.μ.    Επιμνημόσυνος δέηση στο χώρο του Ηρώου

Εκφώνηση του Πανηγυρικού της Ημέρας από την Φιλόλογο Εκπαιδευτικό Ζαχαρένια Κεφαλογιάννη

Αποσπάσματα από το τραγούδι της Ειρήνης Αναγνωστάκη από τον Γιάγκο Χαιρέτη

Κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο

Ενός λεπτού σιγή

Ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου

21.00 Θέατρο «Νίκος Ξυλούρης

Μουσικοποιητική  παράσταση  ‘’ΑΝΑΝΤΡΑΝΙΣΜΑ’’

Mε αφορμή την 69η Επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων και στο πλαίσιο του Αντιφασιστικού Φεστιβάλ του Δήμου Ανωγείων, δημιουργήθηκε μια μουσικοποιητικής παράστασης με τίτλο «ΑΝΑΝΤΡΑΝΙΣΜΑ» σε κείμενα: Γ.Καράτζη, Μουσική επιμέλεια Π. Περυσινάκης. Συμμετέχουν: Ψαραντώνης, Μιχάλης Καλλέργης, Δραμουντάνης Βασίλης, Καράτζης Νικόλας, Βρέντζου Κατερίνα, Σταυρακάκη Κατερίνα

Χορεύει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ανωγείων.

Αναμφίβολα αποτέλεσε το κορυφαίο Πολιτιστικό γεγονός της Κρήτης για το φετινό καλοκαίρι , μια ημέρα μαγείας και κρητικού πολιτισμού στα Ανώγεια , όπου έσμιξαν οι κρητικοί και από τους τέσσερις Νομούς της Μεγαλονήσου και έκαναν πράξη την μεγαλύτερη καντάδα που έγινε ποτέ και το πρώτο Παγκρήτιο φεστιβάλ χορού.

Το μόνοιασμα όλων των Νομών χθες στις 6 το απόγευμα στην πλατεία Αρμί προσέφερε ξεχωριστές εικόνες και ήχους στους χιλιάδες επισκέπτες, αλλά και στους ντόπιους και συμβόλισε ταυτόχρονα και τον λαό που μονιασμένος δεν έχει να φοβηθεί τίποτα και κανένα.

Η καντάδα σε όλα τα στενά του χωριού οι ήχοι που πλημμύρισαν τον τόπο μας θα μείνουν αξέχαστα σε όσους συμμετείχαν και τα έζησαν από κοντά.

Η άνοδος στη συνέχεια στο Δημοτικό στάδιο Ανωγείων και η πανδαισία χορού και μουσικής που ακολούθησε θα μείνουν ανεξίτηλα χαραγμένες στις καρδιές όλων μας. Το χορτάρι του γηπέδου καλύφθηκε πλήρως από τους εκατοντάδες χορευτές που ένιωσαν τα πόδια τους να θέλουν να πετάξουν με τους ήχους της μουσικής του Σκουλά,του Αεράκη,του Τζουγανάκη,του Σγουρού,του Μαρτσάκη και όλων των υπόλοιπων καλλιτεχνών που έδωσαν την ψυχή τους πάνω στη σκηνή.

Οι φωτογραφίες και τα βίντεο της βραδιάς αποτελούν πλέον κειμήλια του Πολιτισμού των Ανωγείων και της Κρήτης γενικότερα και δείχνουν πως οι καλλιτέχνες, οι εξακόσιοι χορευτές και οι 4.000 κόσμου έγιναν ένα σώμα μια ψυχή που ανόρθωσε το Πολιτιστικό ανάστημα της Κρήτης ακόμα περισσότερο σε μια υπέροχη Αυγουστιάτικη νύχτα.

Η βραδιά στο Δημοτικό στάδιο Ανωγείων ήταν μεγαλειώδη και θα μπορούσε να συγκριθεί ίσως, μόνο με την μεγάλη συναυλία του Αρχάγγελου της Κρήτης, Νίκου Ξυλούρη στον ίδιο χώρο το καλοκαίρι του 1978.

Οι Κρητικοί βέβαια όταν γλεντούν το κάνουν μέχρι πρωίας και εξαίρεση δεν θα μπορούσε να αποτελέσει το χθεσινό Παγκρήτιο γλέντι. Η συνέχεια στην Ντελίνα ήταν εξίσου μαγική με το παραδοσιακό Ανωγειανό τραπέζι που συνοδεύτηκε από τι άλλο από μουσική και χορό. Εκεί ένωσαν τις φωνές τους και ο Ψαραντώνης και ο Ψαρογιώργης που μαζί με τους υπόλοιπους καλλιτέχνες προσέφεραν στον κόσμο ένα αυθεντικό άρωμα Κρήτης.

Η καντάδα και το φεστιβάλ χορού πέρασαν πλέον στην ιστορία…Αλλά ταυτόχρονα έγραψαν και ιστορία που ελπίζουμε όλοι να επαναληφθεί κάτι παρόμοιο στο μέλλον.

Ο Πολιτιστικός σύλλογος Ανωγείων κέρδισε το στοίχημα που έβαλε με τον εαυτό του και έδειξε ότι όλα μπορούν να γίνουν όταν υπάρχει συμπαράσταση και συνεννόηση. Αξίζουν πραγματικά συγχαρητήρια σε όλα αυτά τα παιδιά που κουβαλούν στις πλάτες τους την ιστορία αυτού του τόπου και προσπαθούν με δράσεις να βάλουν τα δικά τους θεμέλια Πολιτισμού για τις μελλοντικές γενιές.

 

Χανιώτες, Ρεθεμνιώτες, Ηρακλειώτες και Λασιθιώτες κανταδόροι και χορευτές σμίγουν στην Πλατεία Αρμί στ΄ Ανώγεια

Εντυπωσιακές εικόνες από τα Ανώγεια στην Πρώτη Παγκρήτια καντάδα και φεστιβάλ χορού με αφορμή την συμπλήρωση των εκατό χρόνων από την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Ηταν κάτι μοναδικό, συγκλονιστικό και ταυτόχρονα συγκινητικό αυτό που συνέβη στ΄ Ανώγεια την Κυριακή 11 Αυγούστου. Ολόκληρη η Κρήτη έσμιξε στους πρόποδες του Ψηλορείτη και τραγουδώντας σκοπούς του Ξυλούρη, του Μουντάκη, του Σκορδαλού, του Ροδινού και άλλων μεγάλων δασκάλων της κρητικής μουσικής έστειλαν το μήνυμα της αισιοδοξίας σε μια εποχή που το μαύρο κυριαρχεί στη ζωή των Ελλήνων.

Η καντάδα περνάει από τα σοκάκια του χωριού

Τα παιδιά του Πολιτιστικού συλλόγου που μόχθησαν για μήνες δρέπουν τους καρπούς των κόπων τους βλέποντας εκατοντάδες επισκέπτες στα Ανώγεια σε μια έκρηξη πολιτισμού, φιλοξενίας και διασκέδασης.

Στις 4 το απόγευμα από τις δυο εισόδους του χωριού ξεκίνησαν ταυτόχρονα οι καντάδες με προορισμό το Αρμί σε ένα σμίξιμο και των τεσσάρων Νομών της Κρήτης.

Οι Χανιώτες και οι Ρεθυμνιώτες ξεκίνησαν από το Περαχώρι, την γειτονιά των σπουδαίων καλλιτεχνών, των Ψαράκηδων, του Βασίλη και του Μύρωνα Σκουλά, του Αεράκη και άλλων.

Οι Ηρακλειώτες και οι Λασιθιώτες εισήλθαν από το Μετόχι και πέρασαν από το Μεϊντάνι στις γειτονιές του Στραβού που στην εποχή του οι καντάδες στα Ανώγεια ήταν καθημερινές και η λύρα του πέρασε από κάθε σοκάκι του χωριού.

Χρώματα και αρώματα σε όλες τις γειτονιές του χωριού με νέους ντυμένους με παραδοσιακές κρητικές φορεσιές, λύρες  λαούτα και μαντολίνα  να στηρίζουν τις μαντινάδες που διαδέχονταν η μια την άλλη σε ένα κλασσικό κρητικό ”πόλεμο” μαντινάδας, στον οποίο η κάθε μαντινάδα πρέπει να είναι συνδεδεμένη με την προηγούμενη.

Ανηφορίζοντας για το Αρμί

Σε κάθε καφενείο ένα τραπέζι στρωμένο με ρακί και παραδοσιακές πίτες, κέρασμα στους καλεσμένους του χωριού που κάνουν μικρές στάσεις και σε σπίτια όπου  απλές γυναίκες θέλουν να τους φιλέψουν και να τους πουν ένα καλώς ορίσατε.

Η καντάδα ακολούθησε και όλες τις κρητικές παραγγελιές των προγόνων μας, με χαρακτηριστική την παύση των οργάνων και των τραγουδιών στο πέρασμα τους από το σπίτι του Αστρινοχαραλάμπη.  Ο σεβασμός στον πόνο του διπλανού, ο σεβασμός στον νεκρό όπως μας έμαθαν οι πατεράδες και οι παππούδες μας.

Το σμίξιμο των Νομών της Κρήτης στο κατάμεστο Αρμί σε ένα καθαρό συμβολισμό ότι μόνο ενωμένοι προχωράμε και δημιουργούμε κάτι δυνατό που μπορεί να μείνει όσα χρόνια και αν περάσουν .

Στο Αρμί έγινε το καλωσόρισμα των προσκεκλημένων, ενώ τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση και έγινε κατάθεση στεφάνων στο άγαλμα των Ανωγειανών ηρώων.

Στον λόγο που εκφώνησε στη συνέχεια ο δημοσιογράφος Γιάννης Φασουλάς ανέφερε : «Διερμηνεύοντας τα αισθήματα όλων των Ανωγειανών καλωσορίζουμε εδώ στην ιστορική πλατεία Αρμί, στην κωμόπολη της παράδοσης, του πολιτισμού και της διαρκούς αντίστασης, ολόκληρη την Κρήτη, από τα Λευκά Όρη ως τα Λασιθιώτικα βουνά, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια από την ιστορική Ενωση της  λεβεντομάνας Κρήτης με την υπόλοιπη Ελλάδα.

Στο κατάμεστο Εθνικό Στάδιο Ανωγείων

Εδώ στην σκιά του Ψηλορείτη, στη σκιά του αιώνιου ιερού βουνού τιμάμε ένα από τα πλέον ιστορικά γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Μονιασμένη όλη η Κρήτη, εδώ στην πλατεία Αρμί, στην πλατεία των επαναστάσεων και των αγωνιστών στέλνει το μήνυμα ότι πορεύεται, κρατώντας στο ένα χέρι τη λύρα και στο άλλο όποτε χρειάζεται το τουφέκι, πορεύεται με οδηγό την εθνική αξιοπρέπεια, τη δημοκρατία και την κοινωνική δικαιοσύνη, στους αιώνες των αιώνων.

Τα 100 χρόνια της Ενωσης της Κρήτης με την Ελλάδα βρίσκουν το Εθνος ολόκληρο στη δυσκολότερη συγκυρία στην μεταπολεμική ιστορία του τόπου. Η χώρα παλεύει ανάμεσα στην Σκύλα και τη Χάρυβδη για να μπορέσει να περάσει τα κακά στενά και να ΄ρθει επιτέλους η ξαστεριά που όλοι πεθυμούμε. Οι συνθήκες είναι εξαιρετικά δύσκολες και ίσως γίνουν ακόμα δυσκολότερες, όμως, αυτό που δεν χρειάζεται αυτή την ώρα είναι ένας εθνικός διχασμός αντίθετα αυτό που χρειάζεται είναι αντέξουμε, να σταθούμε όρθιοι, νικώντας τους Λαιστρυγόνες και του Κύκλωπες στο όνομα των επόμενων γενεών.

Το μέτωπο που καλούμαστε να παλέψουμε είναι διπλό, τα οικονομικά αδιέξοδα βοηθούν και μάλιστα τα μέγιστα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη στην επώαση του φιδιού, ένα φίδι που αν δεν το πατήσεις τώρα στο κεφάλι θα θέσει σε κίνδυνο  όχι μόνο τη χώρα αλλά ολόκληρο το ήδη δοκιμαζόμενο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.  Συγκυριακά ο Δήμος Ανωγείων πραγματοποιεί τριήμερο εκδηλώσεων κατά του φασισμού και εμείς στα Ανώγεια ξέρουμε τι σημαίνει Φασισμός. Σε λίγες μέρες συμπληρώνονται 69 χρόνια από το Ολοκαύτωμα που προκάλεσε ο Γερμανικός Φασισμός, ξέρουμε από προσφυγιά , ξέρουμε από ξεριζωμό. Κι ακριβώς επειδή ξέρουμε, στέλνουμε το μήνυμα ΟΧΙ ΠΙΑ ΦΑΣΙΣΜΟΣ, ΟΠΟΙΑ ΜΟΡΦΗ ΚΙ ΑΝ ΕΧΕΙ ΑΥΤΟΣ, ΟΧΙ ΣΤΙΣ ΜΑΥΡΕΣ ΙΔΕΕΣ, ΟΧΙ στους επίδοξους διάδοχους του Γ΄ ΡΑΙΧ.

Μπορεί να πέρασε ένας αιώνας από την Ενωση με την Ελλάδα, όμως, τα μηνύματα και οι πράξεις των αγωνιστών της εποχής εκείνης δείχνουν το δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε αν θέλουμε να μην μας ισοπεδώσουν, όλοι που επιδιώκουν με κάθε τρόπο τον περιορισμό της εθνικής μας κυριαρχίας, της εθνικής μας οντότητας.

Ο Καγιαλές, ο ήρωας εκείνος που στο κάστρο των Χανίων έκανε κοντάρι το κορμί του κρατώντας τη ελληνική σημαία μας το λέει καθαρά, θα πρέπει λοιπόν και μεις να σταθούμε στο ίδιο ύψος κρατώντας ψηλά τη σημαία της επαγρύπνησης, τη σημαία της αξιοπρέπειας, τη σημαία των αγώνων για ελευθερία, δημοκρατία, εθνική ανεξαρτησία.»

Στην συνέχεια όλοι κατευθύνθηκαν προς το Δημοτικό στάδιο Ανωγείων όπου εκατοντάδες χορευτές και καλλιτέχνες, στην παρουσία 4000 και πλέον θεατών έκαναν πράξη την καντάδα και το πρώτο Παγκρήτιο Φεστιβάλ χορού.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε στο κέντρο Ντελίνα όπου παρατέθηκε γεύμα σε όλους τους καλεσμένους.

ΓΙΩΡΓΗΣ ΜΠΑΓΚΕΡΗΣ

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ανωγείων καλεί όλο το χωριό να συμμετάσχει στη μεγάλη γιορτή για τα 100 χρόνια από την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Στις 4 το απόγευμα  της Κυριακής θα ξεκινήσει η 1η Παγκρήτια καντάδα και η πορεία της  από το Περαχώρι, όπου θα συγκεντρωθούν τα συγκροτήματα από Χανιά και Ρέθυμνο, ακολουθώντας την εξής διαδρομή: Περαχώρι-Τσουρολιό-Παιδικός Σταθμός-Αρμί.

Κι από το Μετόχι, όπου θα συγκεντρωθούν τα συγκροτήματα από Ηράκλειο και Λασίθι η διαδρομή θα είναι:  Μετόχι- Κέντρο Υγείας-Άγιος Γεώργιος-Αρμί .

Παρακαλούνται οι γυναίκες από τις γειτονιές, από όπου θα περάσει η καντάδα να κάνουν το πρεπό τους, κερνώντας μια ρακή στους φιλοξενούμενους του χωριού μας. Ζητάμε, οι νέοι καλλιτέχνες του χωριού να συμμετέχουν στη καντάδα.

Ενημερώνουμε, ότι από τις 3:30(το μεσημέρι) έως τις 9 το βράδυ οι κεντρικοί δρόμοι θα παραμείνουν κλειστοί. Η πρόσβαση θα γίνεται από το περιφερειακό γι’ αυτό παρακαλούμε τους οδηγούς να σταθμεύσουν τα αυτοκίνητα τους εκτός κεντρικού δρόμου.

Η μεγάλη εκδήλωση θα ολοκληρωθεί το βράδυ στο εθνικό στάδιο Ανωγείων.

Ο Στελής Καλομοίρης του Μανόλη γεννήθηκε στ΄ Ανώγεια το 1872. Ηταν αδερφός του Βασίλη Καλομοίρη (προπάππου των Ντουλγκέρηδων).  Το 1888 εγκαταστάθηκε στις κορφές Μαλεβιζίου, σε ηλικία 16 ετών, λόγω ενός ατυχούς γεγονότος, το οποίο δε κατάφερε να ξεπεράσει σ όλη του τη ζωή.

«Ένα μεγάλο φταίξιμο έκαμα του Θεού μου,κι όπου βρεθώ

κι όπου σταθώ δε βγαίνει από το νου μου»,  έλεγε

Στις Κορφές κατάφερε με την προσπάθεια και την εργατικότητα του να μάθει την τέχνη του μάστορα σε οικοδομικές εργασίες και εξελίχθηκε σε ένα από τους καλύτερους στο είδος του στην ευρύτερη περιοχή του Μαλεβιζίοιυ. Θεωρούνταν ιδιαίτερα εξειδικευμένος στις φάμπρικες. Συμμετείχε ενεργά ως εργολάβος στην ανέγερση του περιβόητου μεγάρου «Φυτάκη» ενός πρωτοποριακού κτίσματος για την εποχή εκείνη. Και στ’ Ανώγεια όμως ,ως εργολάβος, συμμετείχε στην κατασκευή  του υδραγωγείου των Ανωγείων , του Ιερού Ναού της Παναγίας στο Περαχώρι, του Ζωνού το μύλο και σε άλλα σημαντικά έργα της περιοχής.
Άνθρωπος ιδιαίτερα σοβαρός και λιγομίλητος, αλλά γεμάτος ευαισθησία, εντάχθηκε στις Κορφιανές παρέες και εξελίχθηκε σε σπουδαίο μαντιναδολόγο.
Παντρεύτηκε τη Μαρία Πατραμάνη και απέκτησαν τρία παιδιά: την Αθανασία, την Ειρήνη, και το Μανόλη ,ο οποίος με τη σειρά του έγινε ένας σπουδαίος μαντιναδολόγος. (Με τη μαντινάδα εκφράζονταν και οι κόρες του όπως δείχνουν τα γραπτά που βρέθηκαν σπίτι τους μετά και το θάνατο της Αθανασίας, τελευταίας επιζώσας αυτού του σπιτιού.) Η γυναίκα του πέθανε νωρίς και έμεινε έτσι μόνος. Στις πιέσεις των φίλων του να ξαναφτιάξει τη ζωή του απαντούσε:
Τ’ άστρο που ξημερώνεται στον τάφο τση από πάνω
εκείνο θα ρωτήξω εγώ κι ότι μου πει θα κάνω.

Δεν ξαναπαντρεύτηκε. Πέθανε το 1965 στις  Κορφές ,όπου και ετάφη.
Μια μικρή τιμή αλλά και οφειλή στη μνήμη τους αυτό το γραπτό .
Οι παλιοί μερακλήδες γνωρίζουν τις μαντινάδες των Στελή και Μανόλη Καλομοίρη, καλό όμως να τις γνωρίσουν και οι νεώτεροι , ή πιο σωστά, να γνωρίσουν τους δημιουργούς ,γιατί οι μαντινάδες είναι οι περισσότερες γνωστές. Μερικές απ αυτές είναι οι παρακάτω όπως αναγράφονται στο βιβλίο του Μανώλη Παπυράκη «Η Μαντινάδα στις Κορφές» έκδοση του Πολιτιστικού Συλλόγου Κορφών

Στελής Καλομοίρης

Εκλεισ’ η γι-έρμη μου καρδιά σα-ν τω Χανιών τη μ-πόρτα,
και δεν ανοίγει δε γελά όπως εγέλα πρώτα
———————————————————————
Βρέχει, αστράφτει και βροντά στο χιονιστή γυρίζει,
μ’ άμα τη δουν τα μάθια μου η γης λουλούδια ανθίζει
———————————————————————
Έχω παράξενη καρδιά κανένας δεν την έχει
γιατί γνωρίζει ν’ αγαπά και να μισεί κατέχει
———————————————————————–
Άχερα ρίχνω στο γιαλό βαριά ναι και βουλούνε
κι άλλοι μολύβια ρίχνουνε    φτερά χουν και πετούνε
—————————————————————–
Ήντα να κάμω, τι να πω κι ήντα λογής να διάξω
που μπήκα στην αγάπη σου και δε μπορ’α-βαστάξω
———————————————————————
Δεντρί που δε σου μέλλεται να φας που τον καρπό του
μη κοιμηθείς στον ίσκιο του να πάρεις τον καημό του
—————————————————————–
Αμοναχό ένα δεντρό ποτέ καρπό δε γ-κάνει
γιατί το δέρνει η μοναξά παράπονο το πιάνει
———————————————————-
Και ο πολύς εγωισμός την ομορφιά ασκημίζει
τον άνθρωπο απ’ τα ψηλά στα χαμηλά γκρεμίζει
————————————————————–
Χτυπώ τη μ- πόρτα τση χαράς, προβέρνει και μου λέει
μη μ’ ενοχλείς παρακαλώ η μοίρα σου τα φταίει

Μαντινάδες του Μανόλη Καλομοίρη του Στυλιανού

Δε θέλω να μ’ ανάψουνε καντήλια σα μ-ποθάνω
φτάν’ η φωθιά που μ΄ έκαιγε στο γ-κόσμο τον απάνω

Σκληρός ο δρόμος της ζωής , ατέλειωτη ανηφόρα
λίγη χαρά αν είχα χτες βάσανα έχω τώρα.
————————————————————
Να ‘χαν οι δυστυχείς Θεό αλλιώς θελα τα φέρνει
μα φαίνεται κι αυτός ο Θιος με τσ’ ευτυχείς πηγαίνει
————————————————————-
Μέσα σε μια σκληρή ζωή περνούν και πάν’ οι χρόνοι
χαρά σ’ εκείνες τις καρδιές που δε τσι τρων’ οι πόνοι
————————————————————-
Μεσ’ την ελπίδα είχα το νου και πέρασε ο χρόνος
Κι αλύπητα με χτύπησε στην αγκαλιά του ο πόνος
———————————————————-
Σ’ αναστενάξει ο μερακλής ώρα π’ ο ήλιος δίδει,
σύννεφα βγάνει ο βοριάς και γίνεται σκοτίδι
————————————————————-
Καρδιές που η μοίρα τσι χτυπά κι ο Θιός τσι κατατρέχει,
μοιάζουνε με ασφεντυλιές στο βορεινό όντε βρεχει

Ας είναι αιώνια η μνήμη τους και τελειώνοντας θα ήθελα να αναφέρω μια μαντινάδα που η Ειρήνη , κόρη του Στελή, γράφει σε γράμμα στην ξαδέρφη της στην Αθήνα πριν πενήντα  και ,χρόνια

Στη γλάστρα της υπομονής φύτεψα την ελπίδα
και την ποτίζω δάκρυα μέχρι να βγάλει φύλλα

Αγάπη Καλομοίρη

-->