O Αριστοτέλης είχε ορίσει στην Ποιητική του τη λογοτεχνία ως «μίμηση» ή αναπαράσταση μιας ανθρώπινης πράξης, συνδέοντας τη λογοτεχνία με την πραγματικότητα.
Στο βιβλίο  του Κώστα Μανουρά, Λευτέρης και Ειρήνη, έχουμε όλα τα υλικά για να εξακριβώσουμε τι σημαίνει η μεταφορά μιας ιστορίας πραγματικής στο κόσμο της  λογοτεχνίας. Η χρήση του κρητικού λόγου, με ομοιοκατάληκτους κρητικούς δεκαπεντασύλλαβους στίχους, υψώνει το έμμετρο μυθιστόρημα ,με μια θερμή λυρική πνοή, διανθίζοντάς το με πανέμορφες  ποιητικές εικόνες.
”Με τσ’ άνοιξης τον ερχομό, στη φεύγα του χειμώνα,473
Δροσάτη και τση λευτεριάς αθίζει η ανεμώνα.»
Από την άποψη του λόγου, έχουμε μια θαυμαστά ώριμη ποιητική
γλώσσα, πλούσια, πλαστική μαζί και μελωδική. Από την άποψη του στίχου
έναν αψεγάδιαστα δουλεμένο δεκαπεντασύλλαβο, που παρακολουθεί με
ίση επιτυχία την καμπύλη του ελληνικού λαϊκού στοχασμού και του ελληνικού
λαϊκού στίχου. Στους 9.959 στίχους, η ρίμα στέκεται ισόρροπη με τη φαντασία και  δημιουργική σε ό,τι αγγίζει την μορφολογία και τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του ποιήματος, και ισχυρά αναπλαστική σε ό,τι αφορά στο περιεχόμενο.
Ο ανωγειανός ποιητής, Κώστας Μανουράς,  έκανε ένα αριστούργημα, εκφράζοντας  μέσα από τοΛευτέρης και Ειρήνη , τον έρωτα και την παληκαριά , που απολαμβάνει κάποιος στον κρητικό λαό με τις αισθήσεις ,ως ον «υλικό» και όχι μόνο ως πνεύμα.
«Ο Θιός ‘γαπά και συμπονεί κι όλα τα καταφέρνει,(2531)
Μα τη βουλή ντου ώρες φορές ποιος την καταλαβαίνει;
Αρά και που τον άδικο θέλει να δοκιμάζει,
Κι ο δίκιος ‘φήνεται συχνά στη θλίψη να πλαντάζει»
Ο Μανουράς αποδέχεται οτιδήποτε «στιγματίζει» τη φθαρτή ανθρώπινη ύπαρξη
(αδυναμίες, πειρασμούς κ.ά.). και με την αγάπη οι ήρωες του αποφεύγουν  τη
χαμέρπεια και  ανυψώνονται
ΕΙΡ : Γιάντα ρωτάς που ξυπνητή πομένω,(1390)
Σαν είπες, «νύχτα θα φανώ» κι ώρα που δε νιμένω;
Ενίμενά σε το λοιπό κάθε στιγμή και μέρα
Κι έμεινα ξάγρυπνη βραδιές  κι ας είμαι θυγατέρα.
Η κρητική “αναγεννησιακή” λογοτεχνία βασίζεται κατ’ ουσίαν στη
βυζαντινή παράδοση και σε ιταλικές ουμανιστικές επιρροές. Χρησιμοποιεί
δύο κρητικές διαλέκτους (μίαν ανατολική και μία δυτική) και αντικα-
θρεφτίζει υφολογικά στοιχεία και μοτίβα της αναγεννησιακής και μπαρόκ
λογοτεχνίας καθώς και του μανιερισμού. Οι ποιητές της προέρχονται από
την ανώτερη τάξη -τους nobili cretesi ή veneti- ή από τη μεσαία τάξη -τους
cittadini- και έχουν παιδεία κυρίως ουμανιστική. Ο Λευτέρης και Ειρήνη είναι ένα
λογοτεχνικό προϊόν που δεν έχει  ένα συγκεκριμένο ιταλικό πρότυπο, ο δημιουργός του είναι ένας γνήσιος λαϊκός κρητικός ποιητής ,από τα ιστορικά Ανώγεια , μα μοιάζει απόγονος των μεγάλων ποιητών της Κρητικής Αναγέννησης, Χορτάτση και Κορνάρου με μια αφηγηματική ικανότητα που αναδεικνύει σε κάθε στίχο την
κρητική παράδοση που βιωματικά κουβαλά ο Κώστας Μανουράς και καθιστά το  έργο του ποιητική εμπειρία.
Αν η γλώσσα είναι ένας τρόπος να λέει κανείς πράγματα ,να εκφράζει συναισθήματα , να επικοινωνεί, τότε η κρητική γλώσσα είναι μουσική και πάθος και το βιβλίο Λευτέρης και Ειρήνη είναι τόσο αληθινά όμορφο που με το πέρασμα του χρόνου η αξία του θα αναδεικνύεται αμείωτα κάθε φορά που θα «ανακαλύπτεται» και όπως λέει εύστοχα και φιλοσοφημένα ο Κώστας Μανουράς στον επίλογό του :
«Κιανείς στον κόσμο δεν πουλεί, μήτ’ αγοράζει γνώση,(13)
Η ζήση δίνει μάθηση κι ο χρόνος τέθοια βρώση
Κι όποιος από τη γης ποθεί, με τσ’ουρανούς ν’αγγίξει,
γή την Ειρήνη στο ντουνιά, ‘πό μέσα ντου ν’αρχίξει»
Ιωάννα Μπισκιτζή
Λέκτορας κλασικής φιλολογίας
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ, Κώστας Μανουράς(Προσφύρης)
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης /Ηράκλειο 2008



Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook

-

-->