Ξυλούρης Νίκος – Τη μέρα της Πεντηκοστής

Ένα έθιμο που χάνεται στα βάθη των αιώνων και αναβιώνει μόνο στα Ανώγεια, συνεχίστηκε και σήμερα Κυριακή της Πεντηκοστής στις εκκλησίες του χωριού, όπου οι γυναίκες τιμούν τους νεκρούς τους που έχουν φύγει. Ένα στολισμένο πανέρι κρατάει η κάθε γυναίκα  με τρία γλυκά κουλούρια, έναν ανθότυρο στη μέση ή ένα τυρί, στολισμένα με φύλλα καρυδιάς και τα τοποθετούν μέσα στην εκκλησία. Αργότερα με φύλλα καρυδιάς θα στολίσουν τους τάφους των δικών τους ανθρώπων και θα τους πλύνουν με αυτά. Οι γυναίκες στα Ανώγεια γονατίζουν μέσα στην εκκλησία πάνω στα φύλλα της καρυδιάς. Το τυρί βρίσκεται εκεί καθώς τα Ανώγεια είναι Κτηνοτροφικό χωριό ενώ τα φύλλα της καρυδιάς συμβολίζουν την πικρή και στυφή γεύση που έχουν την ημέρα αυτή οι Ψυχές, τη μέρα που οι νεκροί επιστρέφουν στον Άδη. Τα τρία κουλούρια συμβολίζουν την Αγία Τριάδα..Μετά την λειτουργία οι προσφορές κόβονται και μοιράζονται στους πιστούς στην μνήμη των νεκρών.

Όπως αναφέρει ο π.Ανδρέας Κεφαλογιάννης:”Σύμφωνα με τη λαϊκή θρησκευτική παράδοση, οι ψυχές των νεκρών ανεβαίνουν στον επάνω κόσμο κάθε ανάσταση για πενήντα μέρες. Πεντηκοστή δηλαδή είναι η τελευταία ημέρα του ταξιδιού των νεκρών, η μέρα που γυρίζουν πίσω. Την ώρα του γονατίσματος στην λειτουργία της εκκλησίας οι ψυχές των νεκρών γυρίζουν στον κάτω κόσμο, οι ζωντανοί κλείνουν τα μάτια τους ώστε να μη δουν τις ψυχές που λυπημένες γυρνούν στον Άδη.

Εδώ στ’ Ανώγεια οι γυναίκες γονατίζουν πάνω σε φύλλα καρυδιάς γιατί συμβολίζουν την πικρία που κατέχει τις ψυχές των νεκρών την ημέρα αυτή, μιας και τα φύλλα είναι πικρά.

Στην Αρχαία Ελλάδα πίστευαν, ότι η καρυδιά με το βαθύ πράσινο (μαυροπράσινο) χρώμα ήταν το δέντρο του θεού Πλούτωνα, και ότι μόνο αυτό υπήρχε στον Άδη, και πως στη σκιά του ξάπλωναν και αναπαύονταν οι ψυχές τους.

Άρα είναι απόλυτα συναφές με τα έθιμα για τις ψυχές των νεκρών…” ολοκληρώνει.

Με μοναδικό τρόπο είχε τραγουδήσει ο Νίκος Ξυλούρης το τραγούδι “Τη μέρα της Πεντηκοστής” σε στίχους του Κ.Χ Μύρη και μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου στον δίσκο “Ιθαγένεια”:

Τη μέρα της Πεντηκοστής, τη νύχτα της γονατιστής

πάν’ οι ψυχές και κάθονται βουβές στα περιβόλια

Τρυπώνουν στις κρυφές γωνιές μαζί με τις αράχνες

και μας κοιτούν αμίλητες αθώρητες και μόνες

Τη μέρα της Πεντηκοστής, τη νύχτα της γονατιστής

πάν’ οι ψυχές και κρέμονται στα ρούχα και στο φράχτη

Φωλιάζουν στο καλό κρασί και στο παλιό πιθάρι

Γεμίζουν τις ραγισματιές κι ανοίγουν τους φεγγίτες

 

Τη μέρα της Πεντηκοστής, τη νύχτα της γονατιστής

μη κόψετε ξερό κλαρί, ούτε χλωρό βλαστάρι

Μη μάσετε τ’ ασπρόρουχα, και διώξετε τσ’ αράχνες

Μην πίνετε γλυκό κρασί και φοβηθούν και φύγουν.

 

 

Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook

-

-->