Εμμανουήλ Γεωργίου Ξυλούρης (Νικολάτσος), ετών 19. Έπεσε υπέρ Πατρίδος στις 21 Δεκεμβρίου του 1912, σε μάχη απέναντι στους Τούρκους για την κατάληψη του υψώματος Προφήτη Ηλία στην πορεία του ελληνικού στρατού από το Μέτσοβο προς τα Γιάννινα.Η μάχη έγινε στις 6 Δεκεμβρίου όπου ο Ανωγειανός Ξυλούρης τραυματίστηκε βαρύτατα και εξέπνευσε στις 21 Δεκεμβρίου. Το όνομα του βρίσκεται χαραγμένο στο Ηρώο των Ανωγείων στο Αρμί και από σήμερα θα υπάρχει και η επιγραφή στον τόπο που άφησε την τελευταία του πνοή, κοντά στα Γιάννενα εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τα Ανώγεια, όπου ο νεαρός στρατιώτης πολέμησε για την ελευθερία της Ελλάδας. Σήμερα Σάββατο 10 Νοεμβρίου στις 3 μ.μ στο Δεμάτι, στον Ιερό Ναό της Αγίας Μαρίνας, στον αύλειο χώρο του οποίου είναι θαμμένοι τέσσερις Κρήτες εθελοντές, ανάμεσα τους και ο Εμμανουήλ Ξυλούρης θα γίνει εκδήλωση μνήμης και τιμής, όπου θα γίνουν και τα αποκαλυπτήρια της πλάκας με τα ονόματα των αθάνατων ηρώων μας. Την εκδήλωση οργανώνουν ο Δήμος Ζαγορίου, η Τοπική Κοινότητα Δεματίου, ο Εξωραϊστικός-Εκπολιτιστικός Σύλλογος Δεματίου «Ο Άγιος Νικόλαος», ο Δήμος Σφακίων Κρήτης και ο Σύλλογος Κρητών Ηπείρου.

Το πρόγραμμα της εκδήλωσης:

15:00  Επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο των πεσόντων.

15:10  Προσκλητήριο νεκρών.

15:15  Αποκαλυπτήρια επιγραφής με τα ονόματα των πεσόντων εθελοντών Κρητών.

15:20  Κατάθεση στεφάνων.

15: 25 Χαιρετισμοί-λήξη εκδήλωσης.

15:30 Δεξίωση στο Πολιτιστικό Κέντρο Δεματίου.

Τα ονόματα των πεσόντων ήταν άγνωστα για πολλές δεκαετίες, αλλά ο Δήμος Ζαγορίου μετά από χρόνια ερευνών κατάφερε να τα βρει.Οι πεσόντες στη μάχη στον Προφήτη Ηλία είναι ο  Νικόλαος  Σ. Δρυγιαννάκης  από το Αμάρι, ο Ανδρέας Αμαριωτάκης και ο Στυλιανός Μανιαδάκης από το Ρέθυμνο και ο Εμμανουήλ Γ. Ξυλούρης από τα Ανώγεια, ο οποίος είχε τραυματιστεί σοβαρά και εξέπνευσε στο νοσοκομείο.Στην εκδήλωση θα παρευρεθούν και μέλη της οικογένειας Ξυλούρη που θα αποτίσουν φόρο τιμής 106 χρόνια μετά στον τιμημένο νεκρό τους και στους συμπολεμιστές του Κρήτες.Οι Ανωγειανοί θα πουν μια μαντινάδα του Γ.Καράτζη, αφιέρωμα στους νεκρούς ήρωες, ενώ αναμένεται να βρεθεί εκεί και να τραγουδήσει ένα τραγούδι ο γνωστός καλλιτέχνης Γιώργης Ξυλούρης (Ψαρογιώργης)

Δεκέμβριος 1912-Ύψωμα Προφήτης Ηλίας

Στις 6 Δεκεμβρίου 1912, στις 9 το πρωί, τα υψώματα του Προφήτη Ηλία, τα οποία κατείχαν μονάδες του ελληνικού στρατού, δέχτηκαν σφοδρή επίθεση από τουρκικά τμήματα, υποστηριζόμενα από πυρά του τουρκικού πυροβολικού, το οποίο έβαλλε από τα οχυρά του Μπιζανίου.

Τα ελληνικά τμήματα, αντιστάθηκαν σθεναρά και απέκρουσαν τις τουρκικές επιθέσεις, οι οποίες κράτησαν ως τις 10 το πρωί. Παράλληλα δε κατέφθασαν και άλλες ενισχύσεις, προς τον ελληνικό αμυντικό τομέα, προκειμένου να αντιμετωπισθεί το δεύτερο κύμα επίθεσης των τουρκικών τμημάτων, που εκδηλώθηκε στις 12 το μεσημέρι. Οι μάχες στα υψώματα του Προφήτη Ηλία, που διεξήχθησαν εκείνη την ημέρα, ήταν συγκλονιστικές και επέφεραν τρομακτικές απώλειες τόσο στον ελληνικό όσο και στον τουρκικό στρατό.

Το ύψωμα 1076 Προφήτης Ηλίας, τελικά δεν κατελήφθη από τον τουρκικό στρατό, αλλά παρέμεινε έως το βράδυ στις 6 Δεκεμβρίου 1912 υπό των έλεγχο ενός ουλαμού 100 Ευζώνων, φρουρούμενο από 5 μικτούς λόχους, προερχομένους από 3 διαφορετικά συντάγματα.

Στη μάχη του Προφήτη Ηλία, πολέμησε και ο 3ος λόχος του 1ουσυντάγματος πεζικού της ΙΙ μεραρχίας, χάνοντας κατά την διάρκεια της μάχης, ικανότατους μαχητές: τον Σώζο Χριστόδουλο από την Κύπρο, δήμαρχο Λεμεσού και βουλευτή, τον Κυπραίο από τη Κύπρο, τον έφεδρο λοχία Λουκιανό Αντώνη καθηγητή φιλόλογο από την Αθήνα με καταγωγή από το νησί της Ίου.

Το Ιστορικό

Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) η Στρατιά Μακεδονίας στράφηκε προς τη Δυτική Μακεδονία. Το Υπουργείο Στρατιωτικών συνέστησε στον Αρχηγό της Στρατιάς Διάδοχο Κωνσταντίνο να συνδυάσει τις επιθετικές του ενέργειες εναντίον των Τούρκων στην περιοχή του Μοναστηρίου με τις αντίστοιχες σερβικές, με σκοπό τη γρήγορη εκκαθάριση της καταστάσεως και την αιχμαλωσία των τουρκικών δυνάμεων που συμπτύσσονταν προς νότια.

Σύμφωνα με τις απόψεις της Κυβερνήσεως, που τις έκανε γνωστές στη Στρατιά, υπήρχε κίνδυνος οι τουρκικές δυνάμεις σε περίπτωση διαφυγής τους να τραπούν προς την Ήπειρο και να ενισχύσουν την τουρκική φρουρά των Ιωαννίνων.

Μετά την κατάληψη του Μοναστηρίου από τους Σέρβους, αφού ο Ελληνικός Στρατός δεν πρόλαβε λόγω των κακών καιρικών συνθηκών και των μεγάλων αποστάσεων, το Υπουργείο Στρατιωτικών θεώρησε σκόπιμο να διατεθούν δύο μεραρχίες για την απελευθέρωση της Κορυτσάς κατά πρώτο λόγο και μετά των άλλων πόλεων της Δυτικής Μακεδονίας.

Μετά την ανακωχή που υπογράφτηκε μεταξύ Σερβίας, Μαυροβουνίου, Βουλγαρίας από τη μία πλευρά και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από την άλλη, η Στρατιά ανέφερε προς το Υπουργείο των Στρατιωτικών ότι δεν έκρινε σκόπιμη τη συνέχιση των επιχειρήσεων προς την Κορυτσά, εφόσον διαπιστωνόταν μέχρι τις 18 Νοεμβρίου 1912 ότι ο κύριος όγκος του τουρκικού στρατού αποχώρησε προς τα Ιωάννινα. Η Κυβέρνηση εμπρός στη νέα κατάσταση συμφώνησε, καθόσο ήταν αναγκαία η συγκέντρωση σημαντικού μέρους του στρατού στη Θεσσαλονίκη, ενόψει της αποβάσεως στη χερσόνησο Καλλιπόλεως για τη διάνοιξη των στενών του Ελλησπόντου.

Στις 19 Νοεμβρίου συγκροτήθηκε Τμήμα Στρατιάς με αποστολή την εξασφάλιση των περιοχών Καστοριάς και Φλώρινας σε περίπτωση που οι Τούρκοι επιχειρούσαν να επιτεθούν εναντίον τους. Διοικητής του ορίσθηκε ο Υποστράτηγος Κωνσταντίνος Δαμιανός.

Οι δυνάμεις του τουρκικού στρατού που είχαν παραμείνει στην περιοχή της Κορυτσάς υπολογίζονταν σύμφωνα με πληροφορίες σε 13 τάγματα πεζικού (10.000 – 12.000 άνδρες). Εξαιτίας της διακοπής των επιχειρήσεων των Σέρβων, το μεγαλύτερο μέρος τους κατείχε θέσεις απέναντι στα ελληνικά τμήματα τα οποία και παρενοχλούσαν με συνεχείς προσβολές.

Στις 11:00 της 29ης Νοεμβρίου, ισχυρές τουρκικές δυνάμεις επιτέθηκαν εναντίον των προφυλακών του Τμήματος Στρατιάς (Συγκρότημα 1ου Συντάγματος Ιππικού) και μετά από σκληρό αγώνα τις εξανάγκασαν να συμπτυχθούν προς τα δυτικά της Μπίγλιστας, στα υψώματα της Καπεστίτσας, όπου είχαν προωθηθεί μονάδες του πεζικού των Μεραρχιών.
Η Στρατιά Μακεδονίας μετά από σχετική πρόταση του Τμήματος Στρατιάς, επέτρεψε την ανάληψη αντεπιθέσεως εναντίον των τουρκικών δυνάμεων.
Η ενέργεια από την 3η και την 6η Μεραρχία, Απόσπασμα της 5ης Μεραρχίας και το 1ο Σύνταγμα Ιππικού υπήρξε κεραυνοβόλος.

Μετά από ορμητική επίθεση στις 5 Δεκεμβρίου, οι τουρκικές δυνάμεις στην περιοχή της Μπίγλιστας ανατράπηκαν και καταδιώχθηκαν προς την στενωπό Τσαγκόνι και τις ορεινές διαβάσεις του όρους Μοράβα.
Στις 6 Δεκεμβρίου συνεχίσθηκε η προώθηση των Ελληνικών Δυνάμεων προς τα δυτικά και παρά την τραχύτητα του εδάφους και την εχθρική αντίσταση στις πλαγιές του χιονοσκέπαστου Μοράβα, τις βραδινές ώρες έφτασαν και εγκαταστάθηκαν αμέσως ανατολικά της Κορυτσάς.

Στις 7 Δεκεμβρίου 1912 ώρα 06:00 ο Ελληνικός Στρατός εισήλθε στην Κορυτσά και μέσα σε συγκινητικές εκδηλώσεις των κατοίκων υψώθηκε στο Διοικητήριο της πόλεως η Ελληνική Σημαία.

Μία εβδομάδα αργότερα, στις 14 Δεκεμβρίου, η 3η Μεραρχία προώθησε Τάγμα του 12ου Συντάγματος Πεζικού προς τη Μοσχόπολη την οποία και απελυθέρωσε χωρίς να συναντήσει εχθρική αντίσταση.

Κατάληψη της Κορυτσάς 7/12/1912

Ο Διάδοχος Κωνσταντίνος, προκειμένου να αποκλείσει την Κορυτσά, απέστειλε στην περιοχή την 3η, 4η και 6η μεραρχία. Οι Τούρκοι, φοβισμένοι από τον αποκλεισμό τους, αρχικά επιχείρησαν έξοδο, αργότερα όμως υποχώρησαν προς την κατεύθυνση των Ιωαννίνων.

Έγινε τελικά σκληρή μάχη της 3ης Μεραρχίας με Τουρκικές δυνάμεις και η Κορυτσά της Βορείου Ηπείρου απελευθερώθηκε, τελικά, στις 7 Δεκεμβρίου 1912. Έτσι, ήταν ελεύθερος ο δρόμος του Ελληνικού στρατού προς τα Ιωάννινα.

Στο επίσημο τηλεγράφημα διαβάζουμε:

«Την 6ην τρέχοντος μέρος στρατού υπό τας διαταγάς του στρατηγού κ. Δαμιανού κατέλαβεν κατόπιν μάχης την Κορυτσάν. Ο στρατός προχώρησε δια τριών οδών. Η 6η Μεραρχία ακολούθησεν την μεγάλην οδον, η 5η την οδόν Βρανίτσας Πλιάσας και η 3η την οδό «Μπαμπά Καλύβα». Ο Τουρκικός στρατός φεύγει εν αταξία προς νότον.»

 

Μοιραστείτε το:
  • Print
  • PDF
  • Twitter
  • Facebook

-

-->